Van twaalf tot achttien — Jrg. 24 (juni 2014) Nr. 6

6  Motivatie? Nee. Interesse!
Alderik Visser
Een pleidooi om het weinig inzichtelijk concept ‘motivatie’ in te wisselen voor een term waar je als docent wel iets mee kunt: interesse.

10  Autonomie is het sleutelwoord
Dick van der Wateren en Rosa Rietkerk
Er bestaan scholen die hun eigen antwoord vinden op de heersende afrekencultuur. Het Vathorst College in Amersfoort is zo’n school.

14  Leiderschap komt niet vanzelf
Renske Valk
Marco Snoek, lector Leren & Innoveren aan de Hogeschool van Amsterdam, over ‘leiderschap van leraren’, teacher leadership en het vermogen om richting te geven aan en invloed uit te oefenen op veranderingen op de eigen school en op hun collega’s.

18  Leren over ontwerpen en onderzoeken in Nederland
Marc de Vries
Inmiddels meer dan 20 jaar spant Nederland zich in om de aantrekkelijkheid van techniek en technologie te vergroten. Prof. Marc de Vries laat nog eens de ontwikkelingen de revue passeren.

26  Kennis staat niet stil
Truus Groenewegen
Natuurwetenschappers en technici hebben bepaalde manieren van werken en denken gemeenschappelijk. De kennisbasis natuurwetenschappen en technologie gebruikt die werk- en denkwijzen om opnieuw te kijken naar vakinhouden van natuurkunde, scheikunde, biologie, fysische geografie en techniek. Dat maakt vakoverstijgend werken makkelijker. ‘Via de denkwijzen benader je samenhang op een hoger niveau.’

28  Leerlingen op bezoek bij de lerarenopleiding Biologie
Hein Dirks en Patricia Kruit
De kinderen kondigen zich al van verre aan in de gangen van de Amstelcampus. 11 jaar, bruisend van energie en vol verwachting… wetenschappelijke proeven uitvoeren op de Universiteit (voor hen is HBO en Universiteit hetzelfde), spannend! Ze stromen het biologielokaal binnen, waar de studenten van de Tweede Graad Lerarenopleiding van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) allerlei proefjes hebben klaargezet. De kinderen worden ingedeeld in groepjes. Klaar voor de start, het gaat beginnen.

32  Het gouden Oog / Het verhaal van de winnaar 2013
Iris Droog
‘Natuurlijk kijk je om je heen naar wat je collega’s doen. Maar meedoen aan een wedstrijd laat zien waar je staat en wat je nog kunt leren.’ Dat deed wiskundedocent Roeland Hiele besluiten om mee te doen aan Het Gouden Oog, de NTR Onderwijs Mediaprijs voor de creatieve docenten die bedreven zijn in het maken van lesvideo’s.

34  Van handig naar vaardig
Carla Desain
Negen van de tien Nederlanders zijn handig met internet, becijferde het CBS begin mei 2014. Dat is flink hoger dan gemiddeld in de Europese Unie. Alleen de Denen scoren nog iets beter. Voor Nederlandse jongeren geldt dat al helemaal; internet is een volkomen vertrouwd deel van hun dagelijks leven – ze kunnen niet meer zonder. Een groot deel van de dag zijn ze online, luisteren muziek, kijken films, gamen, kletsen met vrienden of met fans van dezelfde muziek, kopen kleding, lezen nieuws en zoeken informatie voor hun schoolwerk. Geen vuiltje aan de lucht dus? Onderwijskundige Amber Walraven denkt daar genuanceerder over.

38  Minder professionele ruimte, graag
Ben van der Hilst
Op dit moment wordt er door de politiek aan een wetsonderwerp gewerkt om de zgn. ‘professionele ruimte’ van docenten in het voortgezet onderwijs te vergroten. Er wordt straks, net als in 2009 in het MBO, met veel tamboer een Professioneel Statuut getekend door de VO-raad en de vakbonden. De champagne zal rijkelijk vloeien en iedereen zal zich uitputten om te beweren dat nu alles anders zal worden, dat de professionele ruimte van de docenten nu echt vergroot zal worden.

40  Breinleiderschap
Gerjanne Dirksen en Jaap Murre
Op 13 juni vindt het BCL Event over Breinleren en Breinleiderschap plaats in de van Nelle fabriek te Rotterdam. Hoe kan breinkennis bijdragen aan effectievere opleidingen, onderwijs en leiderschap? Een van de centrale vragen op dit event. In dit artikel alvast een voorproefje voor de lezers van Twaalf tot Achttien van een van de key-note sprekers, prof. Dr. Jaap Murre van de Universiteit van Amsterdam.

42  ‘Out of the box’ leren denken via Videolessen
Corry van Peer
De scholen van InnovatieImpuls Onderwijs experimenteren met het anders organiseren van onderwijs. Dit vraagt meer samenwerking tussen docenten: samen lessen arrangeren en verzorgen, (digitaal) lesmateriaal ontwikkelen, leerlingen op maat begeleiden en leerlingen volgen. Dit draagt actief bij aan de professionalisering van het team, de individuele leden, de kwaliteit van het onderwijs én het werkplezier van de docenten. Een van de samenwerkingsprojecten is het organiseren van Videolessen. Daarover gaat het onderstaande artikel. Lees op de website www.van12tot18.nl over een ander initiatief: Samen lesmateriaal ontwikkelen voor de E-klas.

46  Probeer niet te diepzinnige gesprekken te houden
Karen Verheggen
Onlangs is een pilot afgerond waarin scholen met behulp van een tutor-systeem aandacht en zorg hebben besteed aan het welbevinden van (hoog)-begaafde leerlingen op school. Het resultaat: kinderen die lekkerder in hun vel zitten, minder onderpresteren, een hogere motivatie en betere prestaties laten zien.

50  Samenwerkend leren faciliteren
Wim Bos en Joris van den Hout
Wim Bos en Joris van den Hout hebben in de afgelopen twee edities voorbeelden van interactiemomenten tussen leraar en leerling beschreven, die zij ontleenden aan hun video-begeleiding. In deze laatste bijdrage gaan zij in op kansrijke interactiemomenten om samenwerkend leren te stimuleren.

INGEZONDEN

52  Genius Hour
Frans Droog
Genius Hour is tijd die door leerlingen volledig zelf mag worden ingevuld. Genius Hour gaat uit van het principe dat elke leerling unieke kwaliteiten bezit en geeft een keuze in wat en hoe te leren.

EN VERDER

5  Zomer aan de horizon
EDITORIAL
Renske Valk, hoofdredacteur

9  Agorafobie
COLUMN
Jan Fasen

17  Verborgen taal
COLUMN
Petey de Quay

21  Berichten
– Schrap de enkele-feitconstructie
– Run op opleidingstraject voor leraren
– Seksuele diversiteit op school
– Summerschool Junior
– Meer dan 70 adviezen over fusies
– 369 miljoen euro voor nog beter onderwijs
– Tussentijds toetsen leidt tot gerichter studeren
– Online kennis opdoen over internationaliseren in het onderwijs
– Wijzer in geldzaken
– Calvijn College wint ondernemerscompetitie
– Nederlandse Taalunie helpt leerlingen met standaardtaal
– Rouw op je dak!

25  Verlengde instructie
VRAAG HET PAUL
Paul Kirschner

30  Positieve Peergroup Pressure
COLUMN
Bamber Delver

36  NU – lopende zaken
– De LesobservatieApp
– Inkoopwijzer Agressietrainingen

45  Tot snel!
COLUMN
Jelmer Evers

49  Rik
COLUMN
Frans Ottenhof

55  Een uitstervend ras
COLUMN
Marcel Groeneweg

56  Professionalisering

58  Boeken
– Ervaren leraren: leren en ontwikkelen
– Drawing autism
– Techerpreneurs
– The essential schools in de VS
– Groepsplan gedrag in het voortgezet onderwijs
– Kun je internetten in de hemel?
– Weten wat te doen wanneer je niet weet wat te doen
– Drive

60  Freedom writers (2007)
MUST SEE
Cerianne van IJzendoorn

63  Vakantie
POST SCRIPTUM
Piet Post