Tijdschrift voor Orthopedagogiek — Jrg. 51 (januari 2012) Nr. 1

3 Bewegingsproblemen bij kinderen met psychiatrische stoornissen
Claudia Emck
Kinderen met psychiatrische stoornissen vertonen vaak opvallende bewegingskenmerken, zoals houterigheid, hyperactiviteit of psychomotorische remmingen. Ook blijken ze zwak ontwikkelde grofmotorische vaardigheden en een lage fysieke fitheid te hebben. Dit geldt niet alleen voor kinderen met gedrags- of autismespectrumstoornissen, maar ook voor kinderen met emotionele stoornissen. Kinderen met angststoornissen hebben bovendien problemen met de balanshandhaving. Daarnaast blijkt dat kinderen met grofmotorische problemen veel symptomen van angst en autisme vertonen. Het samengaan van psychiatrische en grofmotorische problemen bij kinderen kan deels verklaard worden vanuit neurobiologische factoren, waarbij het cerebellum vermoedelijk een belangrijke rol speelt. Belangrijk is dat er in de klinische praktijk meer aandacht komt voor bewegingsproblemen bij kinderen met psychiatrische stoornissen, zodat ook passende interventies, zoals psychomotorische therapie, geboden kunnen worden. Ook is het van belang om secundaire gevolgen van bewegingsproblemen, zoals inactieve leefstijl en de daarbij behorende gezondheidsrisico’s, vroegtijdig tegen te gaan.

17 Dr. D. Herdersche en het bepalen van wezenlijke achterlijkheid
Fedor de Beer
Rond 1900 verschenen de eerste scholen voor achterlijke kinderen. Deze scholen waren bedoeld voor wezenlijk achterlijken, voor ‘debielen’ die door een tekort aan verstandelijke vermogens niet in staat waren het klassikale gewone lager onderwijs te volgen. Het bleek echter uiterst lastig vast te stellen wie precies op een school voor achterlijken thuishoorde, zelfs voor de speciaal hiervoor in het leven geroepen toelatingscommissies. De commissies konden slechts ‘uiterlijkheden’ in het onderzoek betrekken, zoals de schoolloopbaan van het kind en diens huidige gezondheidstoestand. Het ontbrak hen aan een methode om ‘in’ het hoofd van de kinderen te kijken, waardoor niet met zekerheid was vast te stellen of het kind echt wezenlijk achterlijk was. Dit veranderde met de introductie van de psychologische intelligentietest in de selectieprocedure. In Nederland was het met name de Amsterdamse schoolarts dr. Dirk Herdersche die op dit vlak pionierswerk heeft verricht. Hij introduceerde als een van de eerste het psychologisch onderzoek in de toelatingscommissie en stelde eigenhandig een gevalideerde Nederlandse versie van de Binet-Herderschetest. Deze test zou tot in de jaren zestig in gebruik blijven om te bepalen welke kinderen thuishoorden op de debielenschool.

24 Procedurele betrouwbaarheid van de behandeling van chronische voedselweigering
Daniel M. Seys, Fay Tolenaars, Pieter Duker
Dit onderzoek richt zich op de nauwkeurigheid oftewel procedurele betrouwbaarheid waarmee behandelaars het SLIK-programma voor de behandeling van chronische voedselweigering bij kinderen en jeugdigen (Seys, Duker & Rensen, 2010) ten uitvoer brengen. Een tiental kinderen met ernstige vormen van voedselweigering en acht behandelaars nemen deel aan het onderzoek. Naast het bovengenoemde doel zijn er ad hoc nog een zestal praktische onderzoeksvragen geformuleerd. De antwoorden op deze vragen kunnen het behandelproces verbeteren en versnellen. Aan de hand van een honderdtal eetsessies wordt vastgesteld dat de gemiddelde procedurele betrouwbaarheid 75 % bedraagt. Dit wijst op het bestaan van afwijkingen in de uitvoering van de eetsessies. Andere, minder belangrijke, aspecten van de eetsessies leverden hogere scores van procedurele betrouwbaarheid op. In de discussie worden maatregelen gesuggereerd die de kwaliteit van de SLIK-procedure kunnen verbeteren.

33 Retroperspectief
Lea Dasberg
‘Men kijkt achterom om vooruit te zien. Zoals een automobilist in zijn achteruitkijkspiegel kijkt om verantwoord vooruit te rijden.’

36 Lees-v-aardig
Trijntje de Wit-Gosker
Kruiswoordpuzzels oplossen of maken? Over het didactisch verschil tussen coderen en decoderen van tekst.

38 Wee-k-lacht
Martenjan Poortinga
Over toelating, adviezen en plaatsing.

40 Ver-halen
Mieke Ketelaars
Wie verre reizen maakt, kan veel verhalen.

42 Weetwinkel

50 Binnengekomen boeken
‘No satisfaction’, ‘M.J. Langeveld – Pedagoog aan de hand van het kind’, ‘Verbondenheid in beeld; 10 jaar school Video Interactie Begeleiding’.