Tijdschrift voor Lerarenopleiders — Jrg. 33 (september 2012) Nr. 3

3 Van de redactie
Redactioneel
Gerda Geerdink (hoofdredacteur)

4 Eindelijk: een opleiding voor lerarenopleiders
Janneke Geursen, Fred Korthagen, Mieke Lunenberg & Jurri‘n Dengerink, Bob Koster
In dit artikel beschrijven de auteurs de uitgangspunten van een opleiding voor lerarenopleiders zoals ze die het afgelopen jaar hebben vormgegeven. Ze doen verslag van de uitvoering en evaluatie van deze opleiding en reflecteren op de bevindingen. De conclusie is dat ze een belangrijke stap hebben gezet in de richting van een gedegen opleiding voor opleiders.

10 Vakmanschap van de vmbo-docent in beeld / Resultaten van een onderzoek naar het handelen van de vmbo-docent
Monique van de Laarschot & Wenja Heusdens
Verslag van een onderzoek naar het vakmanschap van de vmbo-docent in de bovenbouw.

19 Waarom leraren ertoe doen / Een pleidooi voor dialogisch onderwijs
Wouter Pols
Dat opvoeding en onderwijs een interactioneel proces is, is sinds de Emile van Rousseau een pedagogische vanzelfsprekendheid. Emile ontwikkelt zich niet alleen in interactie met zijn omgeving, maar daarenboven ook in dialoog met zijn gouverneur. De betekenis van de ervaringen die hij opdoet worden immers in de dialoog met hem ontsloten. Deze gedachte, of beter gezegd: dit uitgangspunt is cruciaal voor de pedagogiek. Sterker nog: het is vandaag de dag ht pedagogisch uitgangspunt van opvoeding en onderwijs. Zonder interactie kan men niet opvoeden, evenmin onderwijzen. In dit opini‘rende artikel wil de auteur dit punt onder de aandacht van lerarenopleiders brengen. Wat betekent dit pedagogisch uitgangspunt voor het opleiden van leraren? En hoe kijken we vanuit dit punt tegen de ontwikkelingen van de afgelopen jaren aan? Waar dienen we vanuit dit punt vraagtekens bij te zetten en – als pedagogisch toe te juichen fenomeen – uitroeptekens?

24 Kennisbasis als opleidingsdidactische uitdaging
Ronald Keijzer, Vahap Duman, Marcel Heeremans, Anneke Smit
Nederlandse opleidingen leraar basisonderwijs zijn op dit moment bezig met het implementeren van de kennisbases Nederlands en rekenen-wiskunde. Daarbij is de vraag hoe dit gedaan kan worden zonder dat de door de kennisbases gevraagde eigen vaardigheden los komen te staan van het didactisch repertoire dat studenten tijdens hun opleidingen behoren te verwerven. Dit artikel doet verslag van een pilot op de iPabo rond de implementatie van de kennisbases, waarin de didactiek van de basisschool wordt ingezet om studenten delen van de kennisbases te laten verwerven. Daarbij werd voor het vak Nederlands het zgn. viertaktmodel ingezet in het opleidingsonderwijs en werd bij het vak rekenen-wiskunde binnen de opleiding rijke reken-wiskundige situaties gecre‘erd.

31 Praktijkvoorbeeld: Onderwijskunde op locatie
Hester van de Kuilen
In het kader van Opleiden in de School (OidS) zijn lerarenopleidingen samen met opleidingsscholen op zoek naar manieren om opleiden op de scholen vorm te geven. De tweedegraads lerarenopleiding van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) doet dit onder andere door Onderwijskunde op Locatie (OoL) aan te bieden. Dit houdt in dat een schoolopleider van een opleidingsschool en een docent van de HvA samen de onderwijskundige modules, behorende bij de Generieke Kennisbasis, verzorgen.

34 ‘De rekenles op de basisschool? Daar doen ze meer Žn minder dan ik dacht!’ / Studenten van de lerarenopleiding voor het voortgezet onderwijs stellen hun beeld bij van de rekendidactiek in het basisonderwijs
Caroliene van Waveren Hogervorst
Vanaf het schooljaar 2013-2014 vormt rekenen een onderdeel van het eindexamen in het Nederlandse voortgezet (secundair) onderwijs. Docenten van bta- en gammavakken dragen idealiter bij aan het onderhouden en versterken van de rekenvaardigheid van leerlingen en weten hoe ze rekening kunnen houden met de wijze waarop de leerlingen op de basisschool rekenles hebben gehad. Om onze studenten op deze taak voor te bereiden, hebben we binnen de eerstegraadslerarenopleiding van de Universiteit Utrecht een bijeenkomst van drie uur ontwikkeld. Hoofddoel is de rekendidactiek op de basisschool kort en krachtig over het voetlicht te brengen en te laten zien in welke richting docenten actie kunnen ondernemen om de kloof tussen primair en voortgezet onderwijs te overbruggen. In dit artikel: de achtergrond van de aandacht voor rekenen in het vo, de ontwikkelde bijeenkomst en enkele opbrengsten van het onderzoek.

39 Digital Storytelling in de Pabo: Lou Reed rocks!
Bregje de Vries & Nelly Lemmens
Deze bijdrage sluit aan bij een eerder pleidooi van Callens en Elen (2009) in dit tijdschrift om digital storytelling in te zetten als reflectiemiddel in lerarenopleidingen. Twee groepen studenten van Pabo Groenewoud (HAN) maakten individuele digitale verhalen over bijzondere/belangrijke informele leermomenten en bespraken ze met elkaar in de groep. We gingen op basis van analyses van de digitale verhalen en observaties in de groepen na of en hoe de studenten via de verhalen kunnen bouwen aan hun persoonlijke identiteit van ‘leraar zijn’ en beschrijven in dit artikel het proces en de opbrengsten van ‘digital storytelling’.

46 De onderzoekende houding van leraren: wat wordt daaronder verstaan?
Marjon Bruggink & Frits Harinck
Praktijkonderzoek heeft een vaste plek gekregen in het curriculum van lerarenopleidingen. er is een breed arsenaal aan studieboeken en onderzoeksvaardigheden worden volop getraind. Er is echter veel minder aandacht voor het gericht ontwikkelen van een onderzoekende houding, al wordt het belang van dit aspect voor de (aanstaande) leraar breed onderkend. In dit artikel staat de onderzoekende houding van leraren centraal. Er vindt begripsverheldering plaats.

54 Wetenschap- en techniekonderwijs voor en door toekomstige leraren
Martina van Uum & Koeno Gravemeijer
In dit onderzoek wordt nagegaan in hoeverre professionalisering van toekomstige leraren invloed heeft op hyb gepercipieerde kennis, vaardigheden en attitude ten aanzien van wetenschap- en techniekonderwijs (w&t onderwijs). Om deze vraag te beantwoorden is een vragenlijst afgenomen bij toekomstige lerarenvan vier pabo’s in Zuid-Nederland.

ACTUEEL – VOOR U GELEZEN
61 ‘Van Oppermeesters tot docenten hoger onderwijs’
62 ‘Collaborative learning in pre/service teacher education’
64 Nieuwe en herziene uitgaven studieboeken voor de lerarenopleiding
65 ‘Praktijkonderzoek in de school’
65 ‘Wetenschappelijke doorbraken de klas in!’
66 ‘Talent ontwikkelen met wetenschap en techniek’

67 Auteurspagina’s met richtlijnen voor artikelen
Informatie over auteurs van dit nummer.