SpeZiaal — Jrg. 7 (april 2012) Nr. 1

Thema: KWALITEIT VAN HET ONDERWIJS

3 Wat is dat, kwaliteit van onderwijs?
REDACTIONEEL

6 Hoofdinspecteur primair onderwijs: “Het begint bij de resultaten”
INTERVIEW
Als het in Nederland gaat over de kwaliteit van het onderwijs wordt, zeker in kringen van het onderwijs zelf, meteen met een schuin oog gekeken naar de Inspectie van het Onderwijs. De inspectie houdt immers toezicht op die kwaliteit van het onderwijs, de kwaliteit van scholen. Dat doet ze in opdracht van de overheid die de inspectie ook wijst op zaken die ze in het bijzonder onderzocht wil zien. Die punten van aandacht wisselen. Al enige tjd maakt men zich in het parlement en in de media druk over de kwaliteit van het taal- en rekenonderwijs. Er is niet alleen de zorg over taalachterstanden, maar steeds meer ook over de gemiddelde taalopbrengst van Nederlandse schoolkinderen in vergelijking met de leerlingen in andere landen. Het is de vraag welke rol de onderwijsinspectie speelt als het gaat over de kwaliteit van het onderwijs. Een gesprek met Leon Henkens, hoofdinspecteur primair onderwijs: “Wij starten eigenlijk bij de resultaten.”

10 Prakticon, Doetinchem, een Top school
INTERVIEW
Ge•ndividualiseerd en persoonlijk onderwijs op Prakticon: uitgaan van mogelijkheden en eigen verantwoordelijkheid. Prakticon, een school voor voortgezet onderwijs, wil jongeren die aangewezen zijn op het praktijkonderwijs voorbereiden op de maatschappij door onderwijs persoonlijk te maken. De school is uitgeroepen tot TOP school door VOS/ABB en benoemd als Trotsplek door de burgemeester van Doetinchem, vanwege het onderscheidende onderwijsconcept en de maatschappelijke betrokkenheid van de school op de omgeving van de leerling en het onderwijs. Elke leerling heeft zijn persoonlijke leer- en ontwikkelingsplan waarbij wordt uitgegaan van de interessegebieden en motivatie van de leerling. Leren doen ze in de echte wereld. Een gesprek met directeur Hans Reede, adjunct-directeur Eelco Hogendijk en begeleider van de school namens KPC Groep, Wout Schafrat. Deze sterk ge•ndividualiseerde vorm van onderwijs leidt tot minder verzuim, minder drop outs, een veiligere leeromgeving en een betere doorstroming naar het vervolgonderwijs.

14 Hulp bij schoolkeuze, kwaliteitswijzer in Amsterdam
OPBRENGSTEN
In Amsterdam hebben gemeentebestuur en schoolbesturen zich gevonden in een gezamenlijke meting van opbrengsten van het taal-, lees- en rekenonderwijs. De Kwaliteitswijzer en een Spiegel per schoolbestuur proberen zicht te geven op de ontwikkeling van de kwaliteit van het onderwijs in Amsterdam. In gesprek met de medearchitecten van de Amsterdamse Verbeteraanpak. De instrumenten waren in eerste aanleg bedoeld voor de professionals zelf. De reacties laten zien dat ouders de meter en spiegel gebruiken om naar de kwaliteit van de school van hun kind te kijken. De kwaliteit van het onderwijs laat zich niet eenvoudig in groen of rood uitdrukken. Het vraagt om meer nuancering.

18 De platte trekschuit van het Cito
COLUMN

19 Kwaliteit van leeropbrengsten onderzocht / Cluster 4 school brengt kwaliteit in kaart
ONDERZOEK
Het objectief in kaart brengen van opbrengsten. Uitgangspunt van het onderwijs op de Antoniusschool in Castricum is de optimale ontwikkeling van de leerling. De directie van deze cluster 4 school wilde de leeropbrengsten van leerlingen zo objectief mogelijk meten en vaststellen wat de belangrijkste voorspellers of indicatoren waren voor een goede ontwikkeling van hun leerlingen. De informatie die de school daarvoor in handen had, was te versnipperd. Daarom wilde de school een onderzoek laten uitvoeren door het Kohnstamm Instituut met de vraag ‘Hoe kan de kwaliteit van onze cluster-4 school op schoolniveau worden vastgesteld?’ In dit artikel het onderzoek en de uitkomsten ervan.

23 De angst voor China en Japan / Micha de Winter over onderwijskwaliteit
“Ik praat wel eens met vertegenwoordigers uit de politiek, met bewindslieden. En eigenlijk hoor ik, tot mijn stomme verbazing, een heel simpel verhaal.” SpeZiaal ging in gesprek met pedagoog Micha de Winter over de kwaliteit van het onderwijs en de schijnbaar eenzijdige focus op meetbare kennis. “Het verhaal is in een paar woorden samen te vatten, namelijk: de angst voor China en India. Dat is het idee van ‘wij raken achterop’. Maar als kinderen, gewapend met kennis, maar als maatschappelijk onge•nteresseerde burgers, de school verlaten, dan hebben onderwijs en opvoeding totaal gefaald.” De Winter heeft geen bezwaar tegen het meten van opbrengsten. “Maar vervolgens moeten we wel met elkaar bedenken welke soort opbrengsten we belangrijk vinden en waar we naar gaan kijken.”

27 Blinkschool in Culemborg: Respect voor de eigenheid van kinderen
Blink VO wil aan de ontwikkeling van een gezonde samenleving bijdragen. Blink VO hecht daarbij veel waarde aan het behoud van de eigenheid van een kind. De school ondersteunt de leerlingen opdat zij trouw kunnen blijven aan het doel en de richting van hun eigen leven. Zo zullen de leerlingen hun leven en het samenleven met anderen op een authentieke, creatieve en zelfstandige manier vorm kunnen geven.’ Zo omschrijft Blink VO uit Culemborg zichzelf op de website. Peter Mensink, schoolleider voortgezet onderwijs: “Het gaat er altijd om waar de leerling naar toe wil en of hij zich gesteund voelt om daar ook te komen.”

31 Steunuur
COLUMN
Peter Boer

32 Jorien Meerdink over kinderen en kwaliteit / Luisteren naar leerlingen als basis onderwijskwaliteit
Als het in SpeZiaal over de kwaliteit van het onderwijs gaat, hebben we het veelal over de kwaliteit volgens volwassenen, de ouders, de schoolleiders en de beleidsmakers. Maar de gebruiker van het onderwijs – de klant die koning moet zijn – komt in al die verhalen maar nauwelijks naar voren. Terwijl het in het onderwijs toch draait om de leerlingen. Er zijn diverse peilingen en onderzoeken gedaan naar de tevredenheid en de mening van leerlingen, maar in welke mate telt hun opinie mee. Hoe zou het oordeel van leerlingen gelden van jong tot ouder over de kwaliteit van het onderwijs in ons land?

34 Kwaliteit van de Rebound: Meten binnen een veranderende context
Corian Messing, NJi
Reboundvoorzieningen in het voortgezet onderwijs bieden tijdelijk begeleiding aan gedragsmoeilijke leerlingen en zijn rond 2005 gestart als maatregel van de overheid om de veiligheid op scholen te vergroeten. Gaandeweg bleek dat veiligheid nauw is gerelateerd aan een goede leerlingenzorg. Immers: een goede zorgstructuur draagt bij aan een versterkt gevoel van veiligheid op school en op een veilige school is iedere leerling goed in beeld.

37 De ib-scan van de LBBO / De verbinding tussen de persoonlijke ontwikkeling en de ontwikkeling van de school
Marja Cornelissen
Competentieontwikkeling is ook een strategisch instrument dat een werkgever kan inzetten om de organisatiedoelen en de toekomstige organisatiestrategie te behalen.

40 Seks onder je 25ste
COLUMN
Lou Repetur

42 Vensters voor verantwoording: cijfers maar vooral met een toelichting / Veelkleurig beeld van onderwijskwaliteit
Wat is de kwaliteit van het onderwijs en hoe geef je die weer? In ‘Vensters voor Verantwoording’ hebben scholen voor voortgezet onderwijs gekozen voor een palet aan gegevens die met elkaar het begrip ‘kwaliteit’ inkleuren. Langs de lijn van twintig indicatoren liggen aspecten van de onderwijskwaliteit. “Het begon met verantwoording”, vertelt Jessica van Dam namens de projectgroep ‘Vensters voor Verantwoording’. “Maar langzamerhand heeft het intern binnen de scholen natuurlijk ook geleid tot een kwaliteitsslag. Het is een proces”, recapituleert Van Dam, “dat zich heel langzaam doorzet.”

46 Kwaliteit
COLUMN
Meester Jan

47 Colofon