Natuur aan de basis — Jrg. 22 (maart 2012) Nr. 3

Thema: ONDER DE GROND

3 Thema onder de grond
VAN DE REDACTIE
Erwin Groenenberg – Veldwerk Nederland

6 Wat kinderen vertellen over… grond
ONDERBOUW / MIDDENBOUW / BOVENBOUW
Dannie Wammes
‘Grond, G van grond. Daar doe ik een kaart van, van topondernemers. testjes doen, grondsoorten weten, weten waar het vandaan komt’, dat is wat Laura (9) het eerst invalt als ik haar vraag waar ze aan denkt bij grond.

8 Verstoppen / Eekhoorns en eikels
ONDERBOUW / SPEL
Dannie Wammes
Eekhoorns houden geen winterslaap maar leggen een voedselvoorraad aan voor de winter. Eikels en andere noten worden in de grond gestopt. Maar hoe vinden de eekhoorns ze terug? Met werkblad.

10 Riolering / Waar ga je heen Drol?
ONDERBOUW / VERHAAL
Dannie Wammes
Hmmmmm, h, h… Stein poept op de wc. Even doortrekken. Maar een donkerbruine stem zegt: ‘HŽ, wacht even! Wat ben je van plan? Waar ga ik heen?’ Ja, daar had Stein nog nooit over nagedacht. ‘Ik weet het niet’, zegt hij. Hij begint te denken…

12 Friemelbeestjes / Dieren onder de grond
ONDERBOUW / MIDDENBOUW / ACTIVITEITEN
William van den Akker
In een lepel gezonde bodem leven meer dieren dan er mensen op aarde zijn! En het gewicht van alle dieren onder de grond is wel vijftig keer het gewicht van alle dieren boven de grond. Zo leven er onder een vierkante meter weiland ruim 100 regenwormen, zo’n 250 slakken, tegen de 500 spinnen en duizenden tot tienduizenden andere wormen, insecten en wonderlijke friemelbeestjes. Met zoekkaart.

18 Plantenvoeten / Hoeveel plant zit er onder de grond?
MIDDENBOUW / ROULATIEPRACTICUM
Marlies Huijzer
Je staat er meestal niet bij stil maar bij veel planten en ook bij bomen, zit er onder de grond evenveel ‘plant’ als je er boven ziet. Met werkblad.

21 Mollen / De mol een krachtpatser?
MIDDENBOUW / ACTIVITEITENLES
Kees van Wegen
Mollen leven daar waar het donker, kil en vochtig is. Daardoor is het onbekend hoe bijzonder mollen zijn. De sporen van mollen vertellen meer over het leven van een mol. Hoe zwaar weegt een molshoop? De kinderen onderzoeken de sporen van mollen om meer over de mol te weten te komen. Met werkbladen.

25 Grondboren / Kleiballen of zandkristallen
MIDDENBOUW / BOVENBOUW / ACTIVITEITEN
Kees van Wegen
‘Wie maakt de diepste kuil?’ Is een geliefd spelletje als kinderen onvermoeibaar in de zandbak aan het graven zijn. Buiten de zandbak wordt het anders. Er is zand of klei. Er zijn kleurverschillen. En meestal ook grondwater. We gaan met de kinderen op zoek naar kleiballen en zandkristallen. Met werkbladen.

29 Tunnelbouw / Een tunnel door het zand
BOVENBOUW / ACTIVITEIT
Guy Sommerdijk, Jurgen Memelink
Een klas vol echte tunnelbouwers gaan in de klas aan de slag! Eerst verkennen ze de mogelijkheden en onmogelijkheden van zand en andere materialen, waarna ze een ontwerp maken. Echte tunnelbouwers lossen tijdens het bouwen problemen direct op! Met werkblad.

34 Mieren / Ondergrond gemier
BOVENBOUW / ACTIVITEITENLES
Frans van Bussel
Wij vinden mieren kruiperig ongedierte. Ze maken nesten onder de grond en ondermijnen ons tegelpad. Toch valt er plezier te beleven aan mieren. Ze lenen zich uitstekend voor onderzoek met kinderen buiten en ook binnen met een mierenhotel. Hun complexe en sociale levensstijl fascineren en zullen de kinderen aanspreken.
Met werkbladen.

38 Schatrijk
BOVENBOUW / LES MET OPDRACHTEN
John van Schoor

Thuisgekomen van een scoutingkampweek met een beschadigde koffer, mamma boos. Ongelooflijk vuil ondergoed en sokken die verdwijnen in de wasmachine of de vuilniszak. Daarvoor had ik mijn schatten al in veiligheid gebracht. Een konijnenschedel, een kilo’s zware donkerpaarse kei, een patroonhuls en mijn kostbaarste vondst een versteende dubbele schelp, zo groot als een walnoot. Jarenlang lag de schelp wijzend naar een onvoorstelbaar ver verleden in een glazen doosje te proniken. Vondsten maken kinderen nieuwsgierig. In deze les maken kinderen kennis met fossielen. Met werkbladen.

43 … Goed volgen / Leerlingen van de Wegwijzer kennen de bodem onder hun voeten
BOVENBOUW
AndrŽ de Hamer
Hoeveel basisschoolkinderen hebben enig idee van hoe het er een meter onder hun voeten uitziet? Niet zo veel denk ik. Maar er zijn uitzonderingen.

45 Kangoeroes onder je voeten
COLUMN
Daan Remmerts de Vries

46
BOEKEN
Maarten de Jongh & ReneŽ Rijken
– Waarom de koolmees een stropdas draagt
– Mijn boek om lieveheersbeestjes te kweken

47 Inspiratie / De tunnel
ONDERBOUW / MIDDENBOUW / BOVENBOUW / SPELACTIVITEIT
Peter Bom
Steeds meer scholen hebben hun schoolplein omgevormd in een groen schoolplein. Op deze schoolpleinen zie je dan vaak ‘de tunnel’. Een stuk rioleringsbuis met grond en struiken of boomstammen erop.