Meso Magazine — Jrg. 27 (oktober 2007) Nr. 156

2 REDACTIONEEL

4 Jansen & Janssen op parlementair onderzoek
Pieter Leenheer
De commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen gaat na hoe en waarom innovaties als basisvorming en tweede fase havo/vwo verlopen zijn zoals zij zijn verlopen en wat we daarvan voor de toekomst kunnen leren. De vraag is of ze daarbij wel diep genoeg graven. Want als je wilt weten waarom het gegaan is zoals het gegaan is, moet je terug naar de beginjaren van de constructieve onderwijspolitiek, aldus Pieter Leenheer.

11 Systeemdenken. Een noodzakelijke competentie
Jaap Schaveling m.m.v. Ellen Voskuilen en Jan Veldsink
Systeemdenken is een kerncompetentie van de lerende en levende onderwijsorganisatie. Het gaat over het voortdurend bewust zijn van onderlinge verbanden tussen zaken. Systeemdenken kan een belangrijke bijdrage leveren aan het doorzien van hardnekkige problemen die spelen binnen organisaties. Door systeemdenken wordt sneller duidelijk welke interventies geschikt zijn. Het sluit goed aan bij het oude vaderlandse spreekwoord ‘bezint eer gij begint’. Het is een manier om die bezinning structuur te geven. Systeemdenken is niet nieuw, maar keer op keer blijkt dat weinig mensen het beheersen. Aan de hand van voorbeelden laten de auteurs zien wat systeemdenken is en hoe het in de praktijk kan worden toegepast.

19 Opvattingen over leiderschap in het onderwijs. ‘Gespreid’ leiderschap in het onderwijs: oude wijn in nieuwe zakken?
Hartger Wassink
Sinds enige jaren is er in de onderzoeksliteratuur op het terrein van onderwijsmanagement aandacht voor ‘distributed leadership’, oftewel ‘gespreid leiderschap’ (hoewel het begrip zich wat lastig laat vertalen). In de vakliteratuur en in opleidingen en trainingen heeft het begrip echter nog nauwelijks ingang gevonden. In die kringen is ‘onderwijskundig leiderschap’ nog onverminderd populair, terwijl dat begrip in wetenschappelijke kringen juist weer in onbruik is geraakt. De situatie is daarmee illustratief voor de kloof die in de loop der jaren is ontstaan tussen het (wetenschappelijke) onderzoek en de dagelijkse praktijk van schoolleiderschap. In dit artikel laat Hartger Wassink zien hoe die kloof heeft kunnen ontstaan. Hij gaat vervolgens na of ‘gespreid leiderschap’ een mogelijkheid biedt om die kloof weer te verkleinen. Is het werkelijk een nieuwe invalshoek, of is het oude wijn in nieuwe zakken?

25 Meso Beschouwing: Onderwijs is er niet alleen voor een elite
Marli Huijer en Martin van Diggele
In de afgelopen jaren is de aandacht gegroeid voor de getalenteerde, excellerende leerling en student. Zo groeien in het voortgezet onderwijs de gymnasia als kool en cre‘ren brede vwo-scholen allerlei routes voor bovengemiddelde leerlingen. In het hoger onderwijs komen er voortdurend instituten bij die talentvolle studenten beloven op te leiden tot het hoogst denkbare academische niveau. Over het geheel genomen worden bij die ontwikkeling tot dusverre maar weinig vraagtekens gezet. In dit artikel doen Marli Huijer en Martin van Diggele dat wel. Hun punt is niet dat streven naar meer differentiatie verkeerd zou zijn. Waar het hen om gaat is dat de aandacht voor toptalent niet mag leiden tot verwaarlozing van de taak van onderwijs om naar gelijke kansen te streven.

RUBRIEKEN

10 Het is een schande
COLUMN
Arie Olthof

17 Overtuiging
Hartger Wassink

18 SG De Trekvaart
CARTOON

23 Onderzoeksrubriek: Ook de school is aan zet


29 Boeken
– Ergens goed in worden. Johan van der Sanden en zijn Beroepsonderwijs.
– Ja minister, nee minister. Over het samenspel van ministers, staatssecretarissen en topambtenaren van Mark Frequin uit de reeks Overheidsmanagement.
– Competenties van organisatieadviseurs van LŽon de CaluwŽ en Elsbeth Reitsma.
– De onstuitbare opkomst van de leermachine. Over de precaire verhouding tussen technologie en onderwijs in de periode 1925-2005 van Marcel Mirande.