Egoscoop — Jrg. 14 (juni 2010) Nr. 4

Thema: PEDAGOGISCHE TACT

3 Douchen met paraplu
VOORWOORD
Marcel van Herpen

4 Pedagogische tact
THEMA
Prof. Luc Stevens
De pedagogische tact wordt uitgelegd, er wordt een voorbeeld gegeven. De pedagogische tact verwijst naar wie iemand is en niet zozeer naar wat iemand heeft (competenties). Pedagogische tact is typisch iets dat zich in de spontane omgang met leerlingen voordoet. Voorwaarden voor Pedagogische tact zijn acceptatie (niet oordelen), ontwikkelde intu•tie, vertrouwen en zelfvertouwen .Het gaat om het ontwikkelen van een kwaliteit van verbondenheid van leraar en leerling waarin de leerling wordt erkend als van zichzelf, als een eigen, onvervreembare identiteit, die ontwikkelingstaken moet volbrengen waartoe jij als leraar hem moet uitdagen en waarbij je ondersteunt, maar wel zo dat je hem helpt zichzelf te helpen, te ontwikkelen, zichzelf te leren kennen als actor en als verantwoordelijk, als iemand die van betekenis is voor anderen en omgekeerd, met een eigen gezicht en een eigen bijdrage die ook gewaardeerd wordt.

8 Juf op de gang
THEMA
Janneke Mezenberg
Er wordt in een groep 8 ( waar bijzondere kinderen in zitten) gevraagd aan de leerlingen om een nieuwe klassenindeling te maken. In eerste instantie komen de leerlingen hier niet uit en vragen om steun van de leerkracht, deze zegt echter dat ze er zelf uit moeten komen en samen moeten werken, en verlaat even het klaslokaal. Als de leerkracht terugkomt is de nieuwe indeling geregeld.

9 Briefje
THEMA
Martin Dogger
Een leraar die een onhandige en te felle reactie geeft aan een leerling, lost dit op door hem een kort briefje te schrijven waarin hij zegt dat het hem spijt.

10 Het goede doen, ook in de ogen van de leerlingen

THEMA
Marcel van Herpen
Waar draait het om? daar draait het om! Als je in een theater het licht, het geluid en de rekwisieten weghaalt, maar je houdt de interactie tussen de acteur en het publiek over, daqn spreek je nog steeds over theater. Als je in het onderwijs de roosters, de methoden en de toetsen weghaalt, maar je houdt de interactie tussen de leerkracht en de kinderen over, dan spreek je nog steeds over onderwijs. Het draait om een bijzondere interactie tussen de leerkracht met haar leerlingen. De rest is soms belangrijk, maar nooit het belangrijkste.

16 Pedagogische tact volgens Van Manen
THEMA
Ellen Emonds
In ‘The tact of teaching’ geeft de van oorsprong Nederlandse pedagoog Max van Maanen zijn kijk op pedagogisch handelen. Hij staat in het bijzonder stil bij wat hij pedagogische tact noemt en wat het belang daarvan is.

18 Persoonlijke ontwikkeling, een zichzelf versterkend proces
THEMA
Merlijn Wentzel
De invloed van hechting, vertrouwen en zelfvertrouwen op de persoonlijke ontwikkeling van kinderen brengt waardevolle inzichten voor pedagogische tact. De vroege ontwikkeling van een kind heeft grote invloed op zijn functioneren op latere leeftijd. Hechting, sociale ondersteuning en kindkenmerken versterken elkaar wederzijds en bevorderen of belemmeren zo de ontwikkeling van veerkracht, zelfvertrouwen en vertrouwen in anderen. Riksen-Walraven biedt met haar transactionele ontwikkelingsmodel inzicht in dit complexe proces.

20 Hendrika Klaver
THEMA
Theo Thijssen
Pedagogische tact is niet voorbehouden aan degene die zijn opgeleid. Het is niet plaats- of tijdgebonden. In 1925 schreef Theo Thijssen al het volgende verhaal.

21 Opvoeden in voorspoed en bij tegenslag
THEMA
Bart Engbers
Verreweg het grootste deel van de op voeding is ongecompliceerde nabootsing van de oudere. Communicatie hierover met familie, vrienden en collega’s vindt in alle openheid plaats. Bewust opvoeden begint meestal waar het mis gaat, waar spanning ontstaat tussen kind en volwassene(n). Opvoeders zijn plotseling kwetsbaar. Onmacht uit zich in schaamte.

23 ‘Leren doe je zelf, maar noo’t alleen’
POSTER

25 Volwassen lopen doen
THEMA
Clemens Geenen
Jan was net op tijd weg. Net v——r de laatste schooldag van de examenkandidaten ging hij met pensioen. Gelijk had hij. Het was dan misschien de laatste schooldag van het jaar, maar al jarenlang ook de vervelendste. Als cošrdinator van de mavo-afdeling had ik al heel wat problemen gehad met dronken leerlingen, opgebroken fietspaden, gebarricadeerde schoolpoorten en spandoeken met wraakacties richting impopulaire leraren. Als kersvers locatieleider en opvolger van Jan, zou ik dit klus echter wel klaren.

26 Allen voor ŽŽn en ŽŽn voor allen
THEMA
Charlotte Visch
Het lastige spanningsveld dat elke juf of meester wel kent is de afweging: laat ik het belang van de groep voorgaan boven het belang van het individuele kind? Wanneer vraag je een kind zich aan te passen? En wanneer wil je dat anderen rekening houden met ŽŽn kind?

28 Hoe dertig culturen in ŽŽn passen
THEMA
Ingrid van Reede van Oudtshoorn
De context is Amsterdam Osdorp, een wijk met voornamelijk allochtone inwoners met veel sociale problemen, zoals: werkeloosheid, geen opleiding, laag inkomen, slechte beheersing van de Nederlandse taal, eenoudergezinnen, vandalisme, criminaliteit en geweld. De buurt en schoolpopulatie is zeer divers met betrekking tot de achtergronden, cultuur, taal, gewoonten, religie en bestaat uit ongeveer dertig verschillende nationaliteiten.

31 Juryrechtspraak
THEMA
DrŽ Minkenberg
Een ruzie op de speelplaats wordt opgelost door rechtbankje te spelen.

32 Leraar, wie ben je?
THEMA
Merlijn Wentzel
Professor Geert Kelchtermans houdt in zijn bijdrage in de NIVOZ uitgave ‘Leraar wie ben je?’ een pleidooi voor het accepteren van de menselijke maat in onderwijs en opvoeding. Persoon en professie kunnen niet losgekoppeld worden en opvoeden is een morele activiteit, waarbij zelden hŽt goede antwoord op basis van wetenschappelijke kennis kan worden vastgesteld. De kwetsbaarheid die dat met zich meebrengt dient niet uitgebannen, maar juist gekoesterd te worden; de pedagogische relatie kan niet zonder. Een korte samenvatting van het artikel ‘Narratief weten, zelfverstaan en kwetsbaarheid’.

34 Onderwijs op gevoel met theorie leren onderbouwen
THEMA
Ingrid van Reede van Oudtshoorn

Afgestudeerden van het opleidingstraject ‘Pedagogisch Tact’ aan het woord. “Het gaat om de vraag: waar ligt mijn pedagogisch tact? Dat is voor iedereen anders. Pedagogisch tact blijft niet beperkt tot je omgang met kinderen in de klas, maar gaat ook over je contact met je collega’s, ouders en andere mensen in je omgeving. Dat wat pedagogisch tact teweeg brengt, zie je terug in je omgeving.” Aan het woord zijn Marlies Bolsius, leerkracht en adjunct-directeur van basisschool De Pijler in Maasdam en Sarina Hoogendam, leerkracht van groep 1/2 op dezelfde school. Zij hebben samen het opleidingstraject ‘Pedagogisch Tact’ van het NIVOZ afgerond en vertellen met passie over wat ze daar hebben geleerd en en wat dat voor hen betekent.

38 Klote of kiezen?
THEMA
Martijn Kelder
Als brugklascošrdinator nam ik al jaren het mentoraat van ŽŽn van de vier mavobrugklassen voor mijn rekening. Er waren niet zoveel mentoren en bovendien was het erg leuk om een goede band met minstens ŽŽn nieuwe klas op te bouwen. De zomervakantie was bijna ten einde en ik had in aanloop naar dat nieuwe schooljaar de leerlingenlijst al aardig in het hoofd zitten. Natuurlijk had ik nog geen levend materiaal voor me gehad, maar met de combinatie van leerlingendossiers, pasfoto’s en basisschoolinformatie meende ik me toch al een goed beeld van mijn nieuwe klas te kunnen vormen.

40 Rapport / Soms komt pedagogisch tact niet van de leerkracht…
THEMA
Esther de Geus
Esther de Geus is leerkracht van groep 3 en vertelt over de dag dat de kinderen hun eerste rapport van dat jaar krijgen en geconfronteerd wordt met haar eigen rapport gemaakt door een leerling.

41 Dennis, de schrik van de school
BOEKRECENSIE
Ellen Emonds

42 Ik ga naar huis
THEMA
Martijn Kelder
Twee praktijksituaties waarbij pedagogische tact een alerte reactie vraagt.