Didactief — Jrg. 43 (januari-februari 2013) Nr. 1-2

Special:
ONTWIKKELINGSGERICHT ONDERWIJS | Samen de wereld onderzoeken (tussen pagina 32 en 33)
Meer dan 300 scholen geven in Nederland sinds 1990 vorm aan Ontwikkelingsgericht Onderwijs (OGO). Waarin onderscheidt deze visie zich van andere vormen van vernieuwingsonderwijs? In hoeverre doet OGO een beroep op het ambacht van de leraar? En hoe halen OGO-scholen de wereld dichterbij? De Academie voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs en zijn partners biedt de lezers van Didactief deze special aan.

3 Rolmodel
VAN DE REDACTIE
Monique Marreveld
Hij stond al lang op het verlanglijstje: Micha de Winter (pag.8)! Zijn boodschap: Verbeter de wereld, begin bij de opvoeding.

6 INBOX
– Uit de mailbox
– Onderwijsgrafiek & Poll: PIRLS en TIMSS
– Ank van Dijk: Ongelofelijk

6 Deze maand op de website
didactiefonline.nl

7 Zwolle, het Celekwartier
WANDELEN MET…
Sjoerd Karsten
De erfenis van de Latijnse school van Joan Cele.

8 Je kunt niet niet opvoeden
INTERVIEW
Filip Bloem
Burgerschap was een tijd lang het gesprek van de dag in het onderwijs. Nu waait er een nieuwe wind en staan taal en rekenen volop in de schijnwerpers. Geen goede zaak, vindt Micha de Winter. Democratie moet je leren.

12 Nieuws
D TO KNOW
Jessie van den Broek, Monique Marreveld, Filip Bloem
– 3 vragen aan Sander Dekker, staatssecretaris van Onderwijs
– Seksuele diversiteit
– Talenknobbels
– Tweet
– Een vak apart
– Rook je mee?
– Voorlees-app
– Populair?
– Opinie: BNN@school, okay of no way?

13 In de vaart der volkeren
COLUMN
Jo Kloprogge
De OECD, ‘Education at a Glance, ‘Onderwijs in een oogopslag’, Finland en Nederland, …

16 Vmbo-b en k: Tussen avo en ambacht
FOCUS
Bea Ros, Monique Marreveld
De samenleving zit te springen om handige doeners, vmbo’ers dus. Maar ze legt ook obstakels op de weg voor deze leerlingen in de vorm van avo-vakken en verplichte taal en rekentoetsen. Deze maand in Didactief veel aandacht voor de uitdagingen waar het vmbo voor staat: avo en/of beroepsgericht.

24 Praten helpt… of niet?
PRAKTIJKONDERZOEK
Truus Groenewegen
Studenten aan academische pabo’s en lerarenopleidingen doen wetenschappelijk onderzoek. Bijna altijd heeft dat toegevoegde waarde voor hun stageschool. Didactief bespreekt elke maand de interessantste scripties.

25 Moderne middelen voor klassieke taal
PRATIJKNIEUWS
Peter Zunneberg
Latijn is een taal met een ingewikkelde grammatica. Om die onder de knie te krijgen maken vier gymnasia gebruik van korte filmpjes: Latijn online.

25 Pleinbikkel zorgt voor prettige sfeer
PRAKTIJKNIEUWS
Peter Zunneberg
Elke middag wijst een leraar op gereformeerde basisschool Immanuel in Best een of twee pleinbikkels aan: kinderen die opvallen door goed gedrag. En dat heeft een positief effect als ze ouder worden.

26 ‘Cijfers geven helpt niet’
ONDERZOEK / PRAKTIJK
RenŽ Kneyber
Hij timmert stevig aan de weg met zijn methode en boek Embedded Formative Assessment. RenŽ Kneyber reisde voor Didactief naar Londen om een workshop van hem te volgen en te zien waar ze zich aan de overkant van de Noordzee druk over maken.

28 Cito-toets op twee niveaus geeft tweedeling op de basisschool
FOCUS / OPINIE
Jan Terwel
Jan Terwel hield eind vorig jaar tijdens het symposium ‘Toets der Kritiek?’ bij Forum, Instituut voor multiculturele vraagstukken, de kwestie niveautoets tegen het licht. In Didactief een samenvatting van zijn lezing.

30 Het Trajectum College (vmbo), Utrecht
FOCUS / DE SCHOOLREIS
Stef Verhoeven
De ervaren schoolopleider zal u laten zien dat ‘levenslang’ leren de luiken in je je hoofd definitief openzet en ‘levensecht’ leren een prachtige basis is om vmbo-leerlingen in de ontwikkelstand te krijgen. Onderwijs is een contactsport.

32 Schoolleider maakt het verschil / Ict-gebruik tussen droom en daad
ONDERZOEK-PO
Carolien van Rens
Met de monitor ‘Didactiek in Balans’ inventariseert ITS jaarlijks, in opdracht van Kennisnet, hoe basisscholen denken over ict en hoe ze dit gebruiken in de klas. Een stimulerende schoolleiding blijkt van essentieel belang.

Special:
ONTWIKKELINGSGERICHT ONDERWIJS | Samen de wereld onderzoeken (tussen pagina 32 en 33)
Meer dan 300 scholen geven in Nederland sinds 1990 vorm aan Ontwikkelingsgericht Onderwijs (OGO). Waarin onderscheidt deze visie zich van andere vormen van vernieuwingsonderwijs? In hoeverre doet OGO een beroep op het ambacht van de leraar? En hoe halen OGO-scholen de wereld dichterbij? De Academie voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs en zijn partners biedt de lezers van Didactief deze special aan.

3 Altijd doelbewust een stapje op een leerling vooruitlopen
OPINIE
Bert van Oers

4 Brood en spelen
PRAKTIJK ONDERBOUW
Bea Pompert
In groep 1/2 van juf Katja Vonk op de Julianaschool te Schagen, is het thema gedurende zes weken De bakkerij. Behalve brood bakken, (zand)taarten versieren en lezen over bakken, omen ‘echte’ vakken, zoals rekenen aan bod. Leerlingen leren spelenderwijs de prijs van diverse broden en ontwerpen samen kassabonnen.

6 FAITS divers
Chiel van der Veen
– Vygotskij
– OGO… werkt dat?
– Leerkracht in beeld
– Thema’s en Taal. Betekenisvol taalonderwijs voor de bovenbouw
– 300 scholen en 5 pabo’s
– Meetcultuur
– Zone
– Vier vragen aan… Monique Volman, hoogleraar Onderwijskunde aan de Universiteit van Amsterdam

8 Storm op komst! OGO in de bovenbouw
PRAKTIJK BOVENBOUW
Lorien de Koning
Hoe krijgt Ontwikkelingsgericht Onderwijs in de bovenbouw van de basisschool vorm? Leerlingen uit groep 8 van basisschool de Zuiderzee in Amsterdam verdiepen zich in het thema ‘Storm op komst’ en bouwen zo kennis en vaardigheden op.

10 Ontwikkelingsgericht Onderwijs is meer van hetzelfde, WAAR of NIET WAAR?
TALENT STIMULEREN
Wim Wardekker
Ontwikkelingsgericht onderwijs heeft de reputatie dat het leuk is voor leerlingen in de onderbouw van het basisonderwijs, maar weinig verschilt van andere schooltypen. Het zou ‘kindgericht’ zijn en daardoor het gevaar lopen niet te voldoen aan de wettelijke kerndoelen. Klopt dat?

12 Lezen ‘voor het echie’
IN DE PRAKTIJK
Yvonne van Rijk
Lezen ‘voor het echie’, ofwel: lezen omdat je iets wilt weten en omdat het betekenis voor je heeft. Dat is de essentie van ontwikkelingsgericht leesonderwijs. Als OGO-leraar hanteer je vijf basisregels bij je onderwijs bergrijpend lezen.

14 Welke rollen zijn nodig?
SCHOOLONTWIKKELING
Tonny Bruin
Onderwijs is het resultaat van gezamenlijk hard werken. Welke rollen zijn nodig om een dynamische OGO-praktijk op te bouwen en te blijven ontwikkelen?

16 ‘Het is gŽŽn vrijheid blijheid!’
INTERVIEW
Wim Wardekker
Ontwikkelingsgericht onderwijs is inspirerend, maar niet vanzelfsprekend, ervaren Willeke Westerlaken en Wim van Heteren, bouwcošrdinatoren op basisschool De Schakel in Nieuw Lekkerland.


33 Helen Parkhurst
DODE PEDAGOGEN
Jessie van den Broek
Leerlingen worden pas enthousiast en zelfstandig als ze hun eigen tijd kunnen indelen, zei Helen Parkhurst, grondlegger van het daltononderwijs.

34 Digitale hints helpen bij begrijpend lezen
I-D
Peter Zunneberg
Hoe kun je begrijpend lezen beter onderwijzen? Groningse onderzoekers beproefden een vraaggestuurde aanpak, waarbij leerlingen via een computerprogramma hints krijgen om vragen over de tekst te beantwoorden.

35 Onderzoek kort
ONDERZOEK
Frieda Pruim
– Filosoof Wouter Sanderse: ‘Besteed meer aandacht aan karaktervorming’
– Quickscan voor techniek
– Kort & goed
– Sociale autisten
– Afrika wereldkampioen zitten blijven
– Johan Kobben: Versimpelde instructie verwart slimme leerling

39 Onderzoek nieuw
ONDERZOEK
– Werkwoordspelling
– Verbeeldend lezen
– Schrijfvaardigheid

40 Geef ons driesterrenonderzoek
ONDERZOEK KORT
Paul Kirschner


41 Engels kan geen kwaad
LEERPLAN
Luutje Niemantsverdriet
Kinderen van vier en vijf jaar kunnen Engels leren zonder dat dat ten koste gaat van het Nederlands. Zij leren die taal zelfs op een hoog niveau als zij meer dan een uur Engels per week krijgen van een leerkracht die de taal goed beheerst.

42 Ict en de doelen van wiskundeonderwijs / Waar moet de reken-wiskundeles straks over gaan?
OPINIE
Koeno Gravemeijer
Als we maar met de muis hoeve te klikken om ingewikkelde sommen op te lossen, waar moet dan ons reken- en wiskundeonderwijs nog over gaan? Rekenkracht wordt in de 21ste eeuw inderdaad steeds minder belangrijk, maar inzicht des te meer, betoogt Koeno Gravemeijer.

44 Wat is het mbo (ons) waard?
FOCUS / ONDERZOEK-VO
Loek FM Nieuwenhuis
Op verzoek van NWO is onderzocht welke vragen internationaal als relevant gelden voor een goed functionerend, gewaardeerd MBO. Nederland doet het goed, maar het kan beter. Door een herwaardering van het ambacht en professionalisering van docenten.

46 Isiah
BEELDSPRAAK
Fotograaf Allard de Witte volgde een jongen van 10 met Foetaal Alcohol Syndroom. Niet alleen belemmeringen maar ook plezier.

48 Met coole groeten: publieksgericht schrijven
ONDERZOEK-PO
Laura Noord, Kees de Glooper
Zouden leerlingen uit groep 8 al publieksgericht kunnen schrijven? Niet als je het vak schrijven verwaarloost en je leerlingen onderschat. Laat ze gerust oefenen met schrijven voor de schoolkrant of hun klasgenoten.

50 Allemaal opvoeders langs elkaar heen
ONDERZOEK / OPINIE
Marianne Boogaard
Hebben uw leerlingen ook drie keer Sinterklaas gevierd? Thuis, op school en op de buitenschoolse opvang? Liefst nog op dezelfde dag? Dat kan beter. En er zijn meer redenen om de contacten tussen school en bso te versterken.

52 Begrijpend lezen en visualisatie / 2013: Jaar van het voorlezen
ONDERZOEK & OPINIE
Bea Ros
Voorlezen is de basis voor de taal en leesontwikkeling van kinderen. Alle reden dus om in 2013 veel voor te lezen, niet alleen aan jonge kinderren, maar ook in groep 8 en aan pubers. Didactief helpt alvast met voorlees en boekentips.

54 De favoriete leraar van Esther-Mirjam Sent
INTERVIEW
Bea Ros
Hoogleraar Economie en Eerste-Kamerlid Esther-Mirjam Sent zat van 1979-1985 op het Rhedens Lyceum in Rozendaal. Door de lessen van Herman van den Berg, van 1974-1986 leraar op deze school, liep ze warm voor economie.

56 Maak van lezen een belevenis
ONDERZOEK
Lisanne Bos
Het enthousiasme voor lezen houdt niet over op de basisschool. Wat kunnen we daaraan doen? Een paar tips: laat alle zintuigen aan bod komen en help de leerlingen met visualiseren.

57 Uit Mijn Lerarendagboek 2012
COLUMN
Frank Jongbloed

58 Boeken
Bea Ros, Rachel van Wijngaarden
– Leiden met liefde
– Druk in mijn hoofd
– Verborgen talenten
– Handelingsgericht werken in het vo
– Samen!
– Zwarte zwaan

60 D to Go
ACTIEF
– Gameverslaafd
– Studiekeuze
– 56% van de jongeren vindt duurzaamheid belangrijk
– App van de maand
– Onderwijsmuseum: Behulpzaamheid
– Groepsklimaat
– Hypersensitief
– Agenda: Beoordeling

50 Colofon

50 Volgende maand
– Als een ramp de school treft
– Praten in de klas
– De Schoolreis
– De passie van Bladergroen