Wereld Van Het Jonge Kind — Jrg. 39 (juni 2012) Nr. 10

Thema: CULTUUREDUCATIE – Kunst, literatuur, erfgoed & media

4 Jonge kinderen ontmoeten cultuur in educatie
THEMA
Denise Bontje, Ad van der Heijden, Erica van de Kerkhof
In dit themanummer besteden we aandacht aan cultuureducatie in zijn vele verschijningsvormen. We vinden het belangrijk om de vele bloemen die onder de noemer van cultuureducatie bloeien, te laten zien.

6 De waarde van cultuureducatie op school / Het belang van kunst en cultuur
THEMA
Karin Hoogeveen
Cultuureducatie maakt onlosmakelijk deel uit van opvoeding en onderwijs. Basisscholen hebben dus een belangrijke taak om jonge kinderen, die aan het begin van hun culturele loopbaan staan, kennis te laten maken met de wondere wereld van kunst en cultuur. Dat kan plaatsvinden op allerlei manieren, in en buiten het schoolgebouw, met en zonder kunstenaars

11 Sociale media bij de kleuters
MEDIA-EDUCATIE: DE ONTDEKKING
Olga van Miert
Wat doen we aan media-educatie op Kindercentrum de Ontdekking? Steeds meer collega’s zetten multimedia in binnen de thema-activiteiten. We hebben een studio. In deze ruimte vinden activiteiten. We hebben een studio. In deze ruimte vinden activiteiten rondom fotografie, film en andere media plaats. We richten ons met name op kinderen uit de bovenbouw. Maar media-educatie kan ook met kleuters. Hoe doen we dat?

12 Foto’s kijken met jonge kinderen
MEDIA-EDUCATIE: KENMERKEN VAN AFBEELDINGEN
Dineke Kolen van Loon
Jonge kinderen bekijken foto’s anders dan volwassenen. Tussen hun derde en zevende jaar verandert de wijze waarop kinderen naar foto’s kijken. Door middel van een onderzoek met behulp van fotoparen laat de auteur zien hoe deze manier van kijken verandert. Hoe kun je vervolgens in de klas ook aan de slag met het bekijken van foto’s en andere afbeeldingen.

15 Tekenfilms in de klas
MEDIA-EDUCATIE: ANIMATIE MET JONGE KINDEREN
Raimke Groothuizen
Een wereld van pratende auto’s, speelgoed dat tot leven komt of dansende pingu•ns zijn geen alleenrecht van filmmaatschappijen, maar ontstaan dagelijks in de fantasie van kleuters. Ondanks de overeenkomsten tussen animatiefilms en de fantasie van het jonge kind, krijgt dit onderdeel van media-educatie weinig aandacht binnen het kleuteronderwijs. Hoe kun je animatie inpassen in het onderwijsprogramma.

18 ‘Kijk, ik ben op tv’
MEDIA-EDUCATIE: KLEUTERS EN AUDIOVISUELE MEDIA
Elise van Beurden
Kinderen worden overspoeld met beelden. Sta maar eens stil bij al die uren die kleuters doorbrengen voor de televisie, in de bioscoop, achter spelconsoles en computers met speciaal ontwikkelde software en internet. Het is belangrijk om kinderen te begeleiden en te coachen in deze snel veranderende wereld.

21 Over Ridder Florian
LITERATUUREDUCATIE: BOEK ONDER DE LOEP
Marjet Huiberts
De themaredactie van HJK vroeg auteur Marjet Huiberts naar de achtergrond van en haar overwegingen bij het prentenboek Ridder Florian.

22 Waar woont de wind als hij niet waait?
LITERATUUREDUCATIE: POèZIE ALS DOEL EN MIDDEL
Ben Verschuren
Er zijn talloze manieren te bedenken om po‘zie in de klas aan te bieden, net zoals er ook talloze manieren zijn om lessen te geven over molens, geld en ontleden. Het internet staat er vol mee. Het grote nadeel van dit soort (vaak creatieve) lessen is dat ze vrijblijvend zijn. Als je het leuk vindt, kun je er gebruik van maken. Dit artikel is een pleidooi voor een professionele aanpak van onderwijs en po‘zie.

26 Fundels in de bibliotheek
LITERATUUREDUCATIE: INTERACTIEVE ONLINE PRENTENBOEKEN
Lisbeth Vandoorne
Bundels vol fun, dat zijn Fundels. Klassieke prentenboeken krijgen een interactieve online variant, met als doel het taalgevoel van jonge kinderen te stimuleren. Twee jaar na de lancering in de Vlaamse bibliotheken veroveren Fundels de rest van Europa. Sinds december 2011 zijn ze ook in Nederland beschikbaar.

28 Een prentenboek met een stopknop
LITERATUUREDUCATIE: DIGITALISERING EN MEERVOUDIGE GELETTERDHEID
Coosje van der Pol
‘Drukken jullie allemaal maar op Play, dan begin ik met voorlezen. En als je iets wilt zeggen, dan druk je op Stop.’ Met die instructie over (denkbeeldige) knoppen hoorde ik een leerkracht in opleiding eens het voorlezen van een prentenboek beginnen. De kleuters hadden er geen enkele moeite mee.

31 Twijfel niet toegestaan
LITERATUUREDUCATIE: OMGAAN MET KINDEREN EN BOEKEN
Marita Vermeulen
Boeken zijn gul. Een goed boek geeft en blijft geven. Het samenspel van tekst en beeld vraagt literaire en visuele inspanningen, maar wie die inspanning levert, vindt tussen regels, lijnen en kleuren verrassende en meeslepende verhalen die over de bladrand heen uitdeinen.

35 Groep 1-2 bakt een appeltaart
ERFGOEDEDUCATIE: DE ONTDEKKING
Dymph van Griensven, Anneleen Mulder
Herfst. Oogsttijd. De leerkrachten nemen appels uit eigen tuin mee naar school. De berg wordt steeds groter. Wat gaan we doen met al die appels? Wat kun je er eigenlijk allemaal van maken? De kinderen komen meteen met idee‘n: appeltaarten,, appelmoes en appelflappen. Samen besluiten we om een appeltaart te maken. Maar hoe maak je die? Een verslag van een ontdekkingsreis inde echte wereld.

36 Schatkisten en museumkoffers
ERFGOEDEDUCATIE: WERKEN AAN ONTWIKKELING
Marjan de Groot-Reuvekamp
Erfgoededucatie roept meestal associaties op met musea en geschiedenisonderwijs: thema’s waarbij je niet meteen denkt aan peuters en kleuters. Toch kan erfgoededucatie een waardevolle bijdrage leveren aan de ontwikkeling van jonge kinderen. In dit artikel lees je hoe erfgoedprojecten voor peuters en kleuters een plezierige en leerzame ervaring kunnen zijn.

39 Archeologie voor kleuters
ERFGOEDEDUCATIE: ERFGOED IN DE ONDERBOUW
Tineke Neyman
In het Friese plaatsje Waskemeer trokken kinderen uit groep 1 en 2 in de herfstvakantie, tot verbazing van hun ouders, met emmertjes en schepjes het ma•sveld in om scherven te zoeken. En kinderen uit groep 7 praten er nog steeds over: het archeologieproject dat ze vier jaar geleden deden. Archeologie spreekt tot de verbeelding en blijkt een fantastisch onderwerp te zijn voor leerkrachten die met erfgoed aan de slag willen. Ook in de onderbouw.

42 Op zoek naar sporen uit het verleden
ERFGOEDEDUCATIE: NIET VOOR KLEUTERS … TOCH?
Mireille Defreyne
Enkele jaren terug lichtte het onderzoek door Anne Bamford (2007) zowel in Nederland als in Vlaanderen de kwaliteit van kunst- en cultuureducatie in het onderwijs door. De belangrijkste conclusie van dit onderzoek is het onvoorspelbare karakter van kunst en cultuureducatie in de klas. Hoewel er schitterende initiatieven bestaan, zijn die verre van algemeen belang.

45 Kleuters en musea
ERFGOEDEDUCATIE: MUSEUMAANBOD VOOR JONGE KINDEREN
Pieter Mols
De vraag die musea, op zoek naar geschikt aanbod voor kleuters, zich stellen luidt: hoe leg ik dit aan kleuters uit? Maar wat gebeurt er als museummedewerkers de omgekeerde vraag stellen: wat kan ik met mijn collectie voor kleuters betekenen? Dit artikel gaat over de gevolgen van deze omgekeerde houding voor het gesprek tussen scholen en musea.

49 Naar de KunstKnaller
KUNSTEDUCATIE: DE ONTDEKKING
Olga van Miert
Binnen ons Kindcentrum de Ontdekking hebben we fysieke ruimtes voor verschillende disciplines van kunst en cultuur: onder andere een studio, theater en danszaal. Ook met peuters en kleuters doen we activiteiten in de Kunstknaller, bestaande uit drie ruimten: het museum, de kunstwerkplaats en de museumwinkels (een mini onderneming van de groepen 5). In het museum worden twee ˆ drie tentoonstellingen per jaar georganiseerd.

50 Dansen voor kleuters
KUNSTEDUCATIE: DE EDUCATIE VAN DE KUNST
Jack Timmermans
Wanneer zet je jezelf als kunstenaar exclusief in voor kinderen? Het antwoord is betrekkelijk eenvoudig: als je eraan toe bent. Er is ruimte voor een kind als je je eigen navel niet meer als het centrum van de wereld beschouwt, als je kunt kijken voorbij je eigen impulsen en verlangens, als je open staat voor de wereld om je heen en kunt ontvangen

52 ‘Gezocht: konijn’
KUNSTEDUCATIE: VOORSTELLING ALS BASIS VOOR TAALPROGRAMMA
Dorien Folkers
Theatergroep Max maakt voorstellingen voor kinderen en jongeren, voor iedereen die zich jong voelt. De voorstellingen beginnen doorgaans bij de leeftijd van vier jaar. De XXS voorstellingen, die aan scholen worden aangeboden, maken we voor kinderen vanaf groep 3. Totdat we vorig jaar het verzoek kregen om een voorstelling te maken voor de allerkleinsten. Peuters en kleutertheater dus.

55 Ieder beeld vertelt een verhaal
KUNSTEDUCATIE: KUNST EN FILOSOFEREN
Marja van Rossum
Vanaf een drukke doorgangsweg is het nog net te zien: een bronzen beeld van een man en een vrouw die dicht tegen elkaar geleund naast een fiets staan. Iedere dag passeren er honderden mensen: lopend, fietsend, met de auto. Bijna niemand blijft staan om het beeld te bekijken. Maar op een ochtend staan er opeens drie‘ntwintig kinderen in de leeftijd van vier tot zes jaar omheen.

58 MEMO komt!
KUNSTEDUCATIE: ECHTE MUZIEK VOOR HELE JONGE KINDEREN
Aukje van Bezeij
Het is altijd een verrassing wie er komt en met welk instrument. Een trompet, een hoorn, een viool? Iemand die danst of verandert in een vogel? Op gewone doordeweekse dagen tovert de Stichting Memorabele Momenten (MEMO) klaslokalen en groepsruimtes om tot kleine theaters en concertzalen.

61 Interview: Caroline Boudry
KUNSTEDUCATIE: ONTDEKKEN, VERWONDEREN EN CREèREN
Ellen Rutgeerts
Als je bij jonge kinderen de kracht van het ontdekken, verwonderen en cre‘ren kan zien, kom je tot kunstbeleving en kunsteducatie. We spraken over het fascinerende werk van kinderen met Caroline Boudry, die samen met Herwig De Weert het boek Ontvlambare vingers maakte.

64 Ik ben een kunstenaar!
KUNSTEDUCATIE: ONTDEKKINGSREIS NAAR KUNST
Kristi Pol
‘He, jij bent de kunstenaar!’ hoor ik de kinderen van groep 1-2 enthousiast roepen. Ik ga, nu al gelukkig, de school in. In zes weken tijd zijn hier twee kunstenaars een dag per week aanwezig om kinderen Žn groepsleerkrachten te begeleiden in het kunstenaar zijn. De opmerking van de kinderen maakt me nieuwsgierig. Hoe doen de kunstenaars het en wat hebben ze al bereikt?

67 Volop in ontwikkeling
CULTUUREDUCATIE
Eeke Wervers
Dit artikel beschrijft de ontwikkeling in cultuureducatie in de basisschool. Het overheidbeleid, onderzoek naar cultuuronderwijs, het aantal cultuurcošrdinatoren en de veranderende brede school; al deze ontwikkelingen be•nvloeden cultuureducatie. En gelukkig in het voordeel van de kwaliteit.

EN VERDER

25 Voordeel voor abonnees
‘W.A. Mozart, prentenboek met cd’, ‘Chaos in Drummelo’, ‘Buitenspelen in het zonnetje’, ‘Vriendjes boos en blij’.

34 Erfgoed- en kunsteducatie
BOEKINDRUK
Jan de Bas
– ‘Gevaarlijk jong. Kind in gevaar, kind als gevaar’
– ‘Voor elk Amsterdams kind kunst & cultuur’
– ‘Education through Art’

48 Journaal
HJK 40 jaar!
– Experimenteren
– Taalstimulering
– Agenda


70 Kleine Man en God’
PRENTENBOEK VAN DE MAAND