Wereld Van Het Jonge Kind — Jrg. 36 (juni 2009) Nr. 10

Thema: Op een goede basis kun je rekenen


4 Op een goede basis kun je rekenen
THEMA – INLEIDING
Maaike verschuren, Anneke Elenbaas
Op jonge leeftijd zijn kinderen in staat wiskundig te denken en daar moeten we ons voordeel mee doen in de kinderopvang, peuterspeelzaal en het basisonderwijs. Het is van belang om een goed beeld te krijgen van de mogelijkheden in de praktijk en nieuwe inzichten uit wetenschappelijk onderzoek, zodat we een goede basis kunnen leggen voor de rekenen en wiskundige ontwikkeling van kinderen.

6 De wereld begrijpen door ordenen en vergelijken
ACHTERGROND EN THEORIE
Elly Singer
Alle mensen, jong en oud, ordenen hun omgeving. Dat heeft met overleven te maken. We zien of iets veel of weinig, dichtbij of ver weg is. Alles wat nieuw is trekt de aandacht. Razendsnel beoordelen we onze waarnemingen: is het iets vertrouwds? Iets gevaarlijks? Krijg ik evenveel als jij? Is iets te hoog om erbij te kunnen?

10 Onderzoeksproject TalentenKracht
INTERVIEW
Erno Mijland
Alsjeblieft: twee dropveters. Ze zijn niet even lang. De vraag is: hoe zou je ze eerlijk met mij kunnen verdelen? Het is een voorbeeld van een van de inmiddels ruim honderd taken, die zijn geformuleerd in het kader van het project TalentenKracht. Onderzoekers leggen daarin vast hoe kinderen van drie tot vijf jaar dit soort opdrachtjes aanpakken.


12 Een wereld vol wiskunde
EEN WERKMETHODIEK / THEMA
Sylvia Deneer
We zijn ons er bijna niet van bewust, maar zelfs de wereld van onze jongste kinderen, die van nul tot vier jaar, zit vol wiskunde. Reden voor Kinderopvanghuis Humanitas om te onderzoeken hoe zij een werkmethodiek kan ontwikkelen die een scala aan activiteiten en materialen biedt om op een speelse manier kinderen meer in aanraking te brengen met ‘rekenkundige’ vaardigheden. De eerste aanzet daartoe is de rondtrekkende Mathekingtentoonstelling. De ‘reken en doe tentoonstelling’ reist in 2009 door alle regio’s van Kinderopvang Humanitas.


16 De ontwikkeling van wiskundige inzichten bij jonge kinderen
ACHTERGROND EN THEORIE
Jo Nelissen
Wanneer kinderen op vierjarige leeftijd hun eerste stappen zetten in de basisschool hebben ze al heel wat ervaringen opgedaan. Niet alleen spreken ze hun moedertaal, ze hebben ook geleerd dat sommige voorwerpen rollen (bal) en andere niet (kubus). Dat je op een stoel kunt klauteren als je ergens niet bij kunt, dat vader veel groter is…


20 Zorg voor een stevig fundament / Rekenen in het speciaal onderwijs
INTERVIEW
Arno Mijland
Staar je niet blind op methodes, maar werk doelgericht, vanuit de belevingswereld van het kind en kijk daarbij naar wat het kan en wat het nu en later nodig heeft. Dat is in het kort de boodschap van orthopedagoge Nina Boswinkel als het gaat om rekenen in het speciaal onderwijs.


24 Een goede voorbereiding op rekenen en wiskunde
ACHTERGROND EN THEORIE
Mari‘lle Poland
Er is de laatste tijd het nodige te doen over de rekenresultaten van kinderen in Nederland en een van de vragen die dan om de hoek komt kijken is of we kinderen niet beter moeten voorbereiden op rekenonderwijs. De meningen zijn verdeeld over hoe je dat het beste kunt doen. Dit artikel schetst een voorstel voor een goede voorbereiding vanuit een ontwikkelingsgerichte didactiek.


28 Een kwestie van erbij blijven
PRAKTIJKVOORBEELDEN
Niko Fijma
Jonge kinderen spelen zich de wereld in. Al spelend leren zij de wereld en zichzelf kennen. In startblokken van basisontwikkeling is spel leidend in het streven naar continu•teit, ook voor rekenen en wiskunde (El’konin, 1980). De 0-2 jarigen moeten het hierbij vooral hebben van bewegingen en interactie (Karpov, 2005). Kinderen leren steeds beter deel te nemen aan deze activiteiten en ervaren dan ‘aan den lijve’ continu•teit in hun handelen. De leidster/leerkracht verbindt hieraan de doelen van het vak en ervaart op haar beurt de continu•teit die we ook wel leerlijn noemen. Dit fraaie samenspel tussen betekenisverlening van de kinderen en de ‘agenda’ van de leidster/leerkracht vormt de kern van echte continu•teit voor rekenen en wiskunde. Hoe ziet dit eruit in de praktijk van Startblokken van Basisontwikkeling? Een kwestie van erbij blijven zo blijkt.


36 Cijfer rekenen niet weg
PRAKTIJKVOORBEELD
Katja Vonk
In dit artikel wordt duidelijk hoe tijdens het thema ‘De bakker’ verschillende ontwikkelingen ontstaan op het gebied van rekenen en wiskunde. Sommige van deze ontwikkelingen zijn bewust gepland, anderen ontstaan door observatie en inbreng van kinderen.


40 Toets(en) van getalbegrip in ontwikkeling
ACHTERGROND EN THEORIE
Bernadette van de Rijt, Hans van Luit
Toetsen van kleuters, of het nu gaat om taal of rekenen/tellen, het blijft een interessant onderwerp van discussie. Bij kleuters zijn immers alle voorbereidende vaardigheden nog volop in ontwikkeling en vanuit dat standpunt bezien zou je niet te snel een oordeel moeten geven over de fase van ontwikkeling waarin de kleuter zich bevind.


44 Reken op jezelf
PRAKTIJKVOORBEELD
Maaike Dukers
Op de school waar ik werk wordt inspiratie uit Reggio Emilia gebruikt om een onderzoekende houding bij kinderen te stimuleren. Ons uitgangspunt hierbij is dat je vooral leert, wanneer je zelf actief handelt en je eigen kennis en idee‘n uit kunt wisselen mat anderen. Met name tijdens projectwerk zien we kans om de nadruk te leggen op onderzoeksvragen van kinderen.


47 Sterre
COLUMN
Jaqueline Tournier
2 + 1 = genoeg. “Oh, nee h, niet weer!”


48 Kinderen verwerven sleutelinzichten
ACHTERGROND EN THEORIE
Pascal Goderie, Willem Vermeulen
Jonge kinderen leren wiskunde door kijkend, luisterend en al doende herhalingen, patronen, of vaste oefeningen te ontdekken. Vervolgens oefenen de kinderen wat ze hebben geleerd. dat doen ze omdat ze worden gestimuleerd door anderen, en omdat ze er zelf plezier aan beleven. Door actief bezig te zijn krijgt het kind grip op de werkelijkheid waar hij deel van uitmaakt. En juist inzicht is de basis om thuis te raken in het systeem van rekenen en wiskunde.


50 Aan de slag met de nieuwe Alles Telt
METHODE
Marijke Bertu, Yvonne Leenders
Dat het bevorderen van rekenwiskundige ontwikkeling op jonge leeftijd belangrijk is voor een gunstig schoolcarrire, roept over het algemeen niet zoveel discussie op binnen scholen. Over de wijze waarop dit zou moeten gebeuren is men minder eenduidig. Veel leerkrachten zoeken naar meer houvast om op een goede manier de rekenwiskundige ontwikkeling op gang te brengen en een goede aansluiting op groep 3 te realiseren. Hierbij staan voor de meeste kleuterleerkrachten twee uitgangspunten centraal: jonge kinderen leren spelen en ze leren vooral als de aangeboden activiteiten betekenis voor ze hebben. Betekenisvolle activiteiten spreken tot de verbeelding en zijn voor kinderen herkenbaar vanuit het dagelijks leven en de cultuur waarin ze opgroeien. Dit zijn de uitgangspunten die het fundament vromen van de nieuwe versie van Alles Telt.


52 Rekenen + Wiskunde = 8
THEORIE EN PRAKTIJKVOORBEELD / THEMA
Monique van der Heijden, Carola Riemens
Het is belangrijk om bij jonge kinderen specifiek aandacht te besteden aan het stimuleren van de rekenwiskunde ontwikkeling. Met de uitgangspunten van Meervoudige Intelligentie en het werken met zogenaamde didactische structuren stimuleer je op een gevarieerde en veelzijdige wijze de rekenwiskundige ontwikkeling van jonge kinderen. Hoe ziet dit eruit? In dit artikel wordt aan de hand van voorbeelden en ervaringen van leerkrachten een beeld geschetst van hoe dit er in de praktijk uitziet.


56 Robin, een slimme vogel
THEORIE EN PRAKTIJKVOORBEELD
Greetje van Dijk
Klein maar fijn, dat geld juist ook voor jonge kinderen die een jaar of meer ‘voorlopen’ op hun leeftijdsgenootjes. Deze kleine wereldburgers hebben behoefte aan uitdagende activiteiten: eigentijds en speciaal bedacht voor jonge kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong. Midden-Holland en Rijnstreek architecten in leren gaat deze uitdaging aan met het activiteitenaanbod ‘Klein maar fijn’. Wat heeft dat te bieden aan rekenslimme kleuters?


59 Barbapappa is terug en hij is in vorm!
Aan de slag!
Erica van de Kerkhof, Karen Leenaerts


60 Kijk goed, daag uit en heb vertrouwen / Speciaal Rekenen in het SBO
INTERVIEW
Erno Mijland
Goed rekenonderwijs aan jonge kinderen begint met kijken,, heel goed kijken. Dat stelt Belinda Terlouw, projectleider Speciaal Rekenen bij het Freudenthal Instituut en docent aan de Katholieke Pabo Zwolle. Haar missie: leerkrachten bewuster maken van hoe kinderen leren reken.


63 Journaal
– Afscheid Tjitske Fibbe
– Regionale rekenconferenties primair onderwijs
– Projectbureau Kwaliteit (PK)
– Conferentie ‘Kind van Nature’, natuurbeleving in de kinderopvang: 11 september 2009 in Zwolle
– Publicaties:
Spelend rekenen met peuters en kleuters
Wiskundeavonturen met jonge kinderen
Leren doen we samen! Zo helpt u uw kind bij het lezen en rekenen
Effectief omgaan met zwakke rekenaars

66 1, 2, 3 Ik tel de dieren die ik zie

PRENTENBOEK VAN DE MAAND


66 Colofon