Vrije Opvoedkunst — Jrg. 73 (januari 2010) Nr. 1/2

2 Beste lezer
REDACTIONEEL
Rob Tuk

3 De Klimaattop en het Zonnelied van Sint Franciscus
W.F. Veltman
“Wees geloofd, mijn Heer, om onze zuster moeder aarde die ons voedt en ons behoedt en velerlei vruchten draagt, bonte bloemen ook en groen”. Achthonderd jaar geleden schiep de Heilige uit Assisi aan de vooravond van zijn vroege dood de lofzang aan God en zijn schepping, welke zang wij het ‘Zonnelied’ of het ‘Lied van Broeder Zon’ plegen te noemen.

6 Trossen los…
LIEFDE VOOR HET LEVEN
Geraldina Metselaar
Klopt het dat ik iets heb gemist? Dat ik een stuk heb overgeslagen, dat de tijd er flink de pas in heeft gezet, Ineens zijn ze groot. Grote kinderen, grote zorgen, zeggen ze en ik schiet in de stress.

7 Het sprekende Jezuskind – twee voordrachten van Rudolf Steiner
BOEKEN
Kitty Steinbuch

De themadagen voor de leraren voor religieuze ori‘ntatie op 20 september 2008 en 28 maart 2009 stonden in het teken van de contacten met de islam. Daarbij is onder meer gewerkt aan de voordrachten die Rudolf Steiner op 16 en 23 mei 1916 in Berlijn heeft gehouden.

8 Maxim Gorki
Karel Wasch
Maxim Gorki wordt vaak in een adem genoemd met het Russische communisme en bolsjewisme. Aan zijn hele werk ligt een humanistische boodschap ten grondslag en een politieke verbondenheid met het communisme. De verhouding van Gorki tot het communisme was echter kritisch. Hij werd door het Stalinbewind dan ook bejubeld en in de ban gedaan. Zo zelfs, dat zijn beeltenis (tijdelijk) van foto’s werd gewist. Buitengewoon interessant is zijn novelle Hoe ik leerde.

10 Fietsslot of een muizenval
OP SPREEKUUR…
Thomas Kelling
Een gezin komt de spreekkamer binnen. Moeder, vader en zoontje van vier jaar. De laatste had zich al eerder aangekondigd door verschillende keren de spreekkamerdeur te openen en door het kiertje naar binnen te gluren om te zien of hij al bijna aan de beurt was: wachten was moeilijk, want dit consult zou een groot feest gaan worden!

12 Spreuken en dagopeningen / Interview met Joka Dulmers
INTERVIEW
Lo•s Eijgenraam

Het jaarthema van Vrije Opvoedkunst was ‘gezond onderwijs’. Wat is het gezonde aan spreuken, dagopeningen, rituelen en dergelijke, die op de vrijescholen verzorgd en beleefd worden? Soms doe je dingen in de klas of thuis in je gezin, waarvan je je op een dag afvraagt: waarom doe ik dit en waar leidt dit toe? Iemand die zich met deze vraag lange tijd heeft bezig gehouden is Joka Dulmers.

16 De spiegel van Sneeuwwitje…
JEANNE MEIJS GING OP REIS NAAR … ‘S-HERTOGENBOSCH
Jeanne Meijs
In het sprookje van Sneeuwwitje kijkt de boze stiefmoeder met grote regelmaat in de spiegel. Ze doet dat om het ego strelende antwoord te krijgen: “jij bent de schoonste van het land”. Als dat antwoord verandert, roept dat bij haar enorme ergernis op die tot nietsontziende haat uitgroeit. Die spiegel lijkt een modern wetenschappelijk fenomeen, want hij is heel exact als hij zegt: “…maar Sneeuwwitje bij de zeven dwergen over de zeven bergen is duizendmaal schoner dan jij”. Als een moderne Google is deze spiegel in staat tot wereldwijde informatie. Het bijzondere van deze spiegel is dat het eigen beeld met dat van elk ander mens verbonden blijkt te zijn…

18 Eerste hulp bij opvoeding / Wat is er toch met mijn kind?
Lo•s Eijgenraam
Op een dag klopte een ouder ergens uit Nederland aan bij mijn praktijk: “Mijn kind speelt niet, het lijkt wel of ze de hele dag zeurt.” “Wat is er toch met mijn kind, ze kan mij zo irriteren…”

20 Wim Veltman over zijn nieuwste boek Hellas
INTERVIEW
Katja Kaiser
Bij Wim thuis, in de zo toepasselijke Willemstraat, zit ik tegenover hem in zijn studeerkamer op de bovenste verdieping van het statige herenhuis. Als ik om mij heen kijk, zie ik een rijke verzameling van boeken en aan de wand prijken prenten van Griekse filosofen, een portret van Dante en daartussenin een foto van een sportieve jonge vrouw, hangend aan een steile rotswand: jongste dochter Dana, die aan bergbeklimmen doet. Zo vang ik de gevarieerde indrukken op van het rijke leven van deze inmiddels 86-jarige, maar zeer heldere en levendige schrijver en leraar. Tussen de bedrijven door brengt zijn vrouw Marianne ons thee, koekjes en warme broodjes, en ondertussen vertelt Wim over zijn boek en over zijn leven.

22 Ver weg, dichtbij…
OVER DE GRENZEN…
Lo•s Eijgenraam
In deze rubriek nemen wij u mee de grenzen over naar een ander land of een andere plek ergens op de wereld, ver weg, dichtbij, waar mensen werken met en voor het jonge kind. Deze keer gaan we naar Belgi‘ en Isra‘l Žn nemen we een kijkje bij een initiatief in Nederland…

25 Het kind brengt een geschenk uit de geestelijke wereld (Helmut von Kugelgen, 1985)
IMPULS & BALANS
Francis Teeuw
“Juffie, heb je na schooltijd heel even? Ik zit ergens mee!” Moeder vertelt over de kleuter die elke dag in de vakantie gevraagd heeft: M—et ik vandaag naar school?” Er was spanning en er was veel buikpijn. Toen de school weer begon was het afscheid nemen moeilijk; er was veel verdriet.

26 Gezondheid en levenslot
Cornelis Boogerd
De redactie van Vrije Opvoedkunst koos vorig jaar voor het thema ‘gezondheid’. In enkele vorige artikelen ging ik op het begrip salutogenese in, en op de relatie tussen gezondheid en religie. Dit artikel gaat verder met de relatie tussen gezondheid en levenslot.

30 Worden die je worden wilt [1] / Stoornis of kans*
Anne Machiel
Toen ik als negentienjarige jongen mijn ideaal volgde en begon aan de Hervormde Opleidingsschool voor Onderwijzers, overkwam mij de volgende merkwaardige ervaring. Lezend in een standaardwerkje over orthopedagogie, het ‘blauwe boekje van Vliegenthart’, viel mij regelmatig op: ‘dat zijn blijkbaar allemaal stoornissen, maar ik heb dat min of meer ook…’
* Dit eerste artikel gaat over ‘stoornis en kans’. Het tweede artikel zal een praktijkvoorbeeld van reageren op storend gedrag belichten. Het derde artikel zal ingaan op de voorwaarden voor het werken met verborgen strevingen in de kinderen.

33 Lo•s Fernhout
IN BEELD
Paul Kooijman
Lo•s is het middelste kind van Rogier en Tamara. Haar oudere broer Daan van zeven is bij een vriendje aan het spelen als ik haar kom bezoeken in haar huis in Den Bosch. Lo•s en haar zusje Gwen van twee zitten doodstil aan de tafel naar mij te kijken als ik aanbel…

34 Griezelen hoort echt bij kinderen van onze tijd
KINDERBOEKEN
Maria Lagaay
Het is toch zeker wel aantrekkelijk het kinderboekenjaar in Vrije Opvoedkunst te beginnen met een avontuur. Een onvervalst avontuur met een authentieke valse schurk.
– Het Meestergif door Monique van der Zanden
– Jani Kekke en de blauwe dagdromer door Lisa Boersen
– De reis van Liu door Catherine Louis

36 Carnaval en vasten
JAARFEESTEN
Lo•s Eijgenraam
Van 14-16 februari is het dit jaar carnavalsfeest. Een feest dat vaak gemengde gevoelens oproept: of men houdt van carnaval of men heeft er weinig of niets mee. Voor de ene mens is het een teken van geld verkwisting en losbandigheid. Het beeld van dronken mensen die ladderzat de polonaise dansen en een paard op de gang hebben staan… Voor een ander is het een diepgewortelde jeugdherinnering, een ontmoeting met vrienden, even los gaan en alle beslommeringen van het leven vergeten, verkleden, dansen, drinken en genieten. Weer een ander kent het feest niet vanuit de eigen kinderjaren en ontdekt het feest op de vrijeschool weer, op de ouderacademie, in dit blad…

40 Kinderopvang met biologische appeltjes en houten speelgoed
Nans Kruseman
“Mijn eigen toekomstige kinderen zou ik liever niet bij vreemden onderbrengen. Maar ik wil wel blijven werken. Toen ik daarover verder nadacht, werd het plan geboren om zelf gastouderopvang te gaan bieden.” Aan het woord is Susannah Yasuda, van huis uit is zij kleuterjuf. Nadenken over kinderopvang is een gewone zaak geworden voor ouders; de vraag —f je doorwerkt nadat er een kindje is geboren, stellen ouders tegenwoordig nauwelijks meer. Daarvoor in de plaats kwam de vraag hoe de kinderen en het werk gecombineerd zullen gaan worden. Zelf een kinderopvang beginnen is natuurlijk niet voor iedereen weggelegd en met een papadag en een mamadag houd je nog steeds drie dagen over die je moet invullen. Wie niet terecht kan in het informele circuit, gaat op zoek naar betaalde opvang.

42 Knutsel- en spelidee‘n en hartverwarmende recepten voor winterse dagen
Katja Kaiser
– Warme kruidencider
– Meloen-frambozen-gembersmoothie
– Labels en etiketten van metaalfolie
– Stempelen met parelmoerverf
– In de hoge hoed – gezelschapsspel