Van twaalf tot achttien – Jrg. 24 (oktober 2014) Nr. 8

  6  Het is tijd voor de vraag: WAARTOE?
Jan van den Akker
Een curriculumdiscussie is meer dan welkom, en er zijn een aantal uitdagingen om deze goed te kunnen voeren.

10  De leraar is 100% eigenaar van zijn registratie
Renske Valk
Wees blij met een Lerarenregister, betoogt Jan Anthonie Bruijn. Het geeft de beroepsgroep zoveel mogelijkheden.

14  (Meer) passend onderwijs, minder thuiszitters
Hester Fukkink, Sandra Beekhoven
Twee onderzoekers op zoek naar de oorzaken van thuiszitten. Gaat Passend Onderwijs verlichting brengen.

17  Focus op welbevinden van jongens en meisjes
Rosa Martens, Jelle Jolles
Er is meer aandacht nodig voor de verschillen tussen jongens en meisjes in het zogenaamde ‘welbevinden’.

28  ‘Maatwerk zit in ons bloed’
Suzanne Visser
Het Picasso Lyceum in Zoetermeer is een van de scholen achter Zo.Leer.Ik!, een ontwikkelconcept voor gepersonaliseerd leren dat is geïnspireerd door de succesvolle Zweedse Kunskapsskolan. De scholen van Zo.Leer.Ik! worden ondersteund door Leerling 2020, een project van de VO-raad dat wordt uitgevoerd door Schoolinfo. ‘De vraag is niet: willen we om, maar kunnen we om?

30  ‘Ik ben gewoon geen bèta’
Sandra van Aalderen, Luliette Walma van der Molen, Meike Grol
De leerstof in het middelbaar onderwijs is moeilijker dan die op de basisschool. De ene brugklasser stort zich vol overgave op de nieuwe materie, het andere – even getalendeerde – kind geeft het meteen op: ‘Dit vak kan ik niet,’. Het verschil zin in de mindset: de impliciete overtuiging die een kind heeft over het eigen leervermogen. Iets om serieus rekening mee te houden in de onderwijspraktijk.

32  Nieuwe impuls burgerschapsonderwijs
René Leverink
Sinds 2005 is er een wettelijke verplichting om aandacht te besteden aan burgerschapsonderwijs. Overal in het land zijn scholen bezig daar invulling aan te geven. Wat echter vaak ontbreekt, is een heldere visie: wat verstaan wij onder burgerschap, wat doen we al, wat willen we bereiken en welke middelen zetten we in? Op basis van een advies van de Onderwijsraad stuurde staatssecretaris Dekker een brief naar de Tweede Kamer, waarin hij voorstelt het burgerschapsonderwijs een nieuwe impuls te geven. SLO neemt het voortouw.

38  Onderwijskwaliteit maakt onderwijskwaliteit
Ben van der Hilst
‘Blindgangers in het onderwijs’, verschijnselen die ooit bedoeld zijn als interventies om mankementen in ons onderwijs te repareren. Maar door het voortdurend plakken en pleisteren is de oorspronkelijke bedoeling langzaam uit beeld verdwenen, en zitten we nu opgescheept met onduidelijke constructies waarvan we ondertussen op school wel last hebben.

40  Verras je klas: ‘Vandaag gaan we anders werken’
Saskia van Dongen, Frans Evers
Steve Joordens, professor psychologie uit Canada en bedenker van de digitale leeromgeving peerScholar: ‘Het systeem drijft op drie elementen die op zich niet nieuw zijn. Peer-assessemnt, leerlingen leren elkaar te beoordelen op een constructieve manier, self-assesment, de leerling leert zichzelf te beoordelen, en formative assessment, toetsing die de leerweg verder vormgeeft. Met een kritisch en creatief gebruik door zowel docenten als leerligen, geeft peerScholar veel aansprekende mogelijkheden om het leren te verdiepen.’ Ruim 20 scholen in Nederland doen nu bijzondere ervaringen op. Saskia van Dongen begeleidt een aantal scholen en laat ons ermee kennismaken.

44  Vaders in het voorgezet onderwijs
Peter de Vries
Ouderbetrokkenheid is van belang voor het schoolsucces van leerlingen, ook in het voortgezet onderwijs. In het verlengde daarvan heeft Mariëtte Lusse zeer waardevol onderzoek gedaan naar effectieve vormen van samenwerking tussen VMBO-scholen en ouders en naar het effect ervan op bijvoorbeeld het bestrijden van schooluitval. Maar we weten ook nog veel niet over het thema. Valt er bijvoorbeeld iets te zeggen over de specifieke rol van vaders en moeders?

46  Opbrengstgericht mentoraat
Jannet Maréchal – van Dijken
Hoe beïnvloed je als mentor de leerprestaties van leerlingen, als je je bewust bent van het feit dat de leerling het leren zelf moet doen? Vakdocenten hebben de functie van mentor vaak cadeau gekregen, leerlingen helpen bij het welbevinden en leren op school hoort erbij. Opbrengstgericht mentoraat helpt de mentor om leerlingen succeservaringen te bieden bij het leren en verantwoordelijkheid te laten voelen voor het eigen leerproces.

48  ‘Dat zullen we nog wel eens zien’
Pauline Nonnekes – Turk
Ik doe open en daar staat Susannah. Klein, rustig, bijna bedeesd. Logisch ook, zo voor de eerste sessie. ‘Kom erin, leuk dat je er bent!’ Ze glimlacht. ‘Ben je er klaar voor?’ vraag ik. Dat is ze…

52  Online teksten lezen vraagt om nieuwe vaardigheden
INGEZONDEN
Jeroen Clemens
In de huidige netwerksamenleving staat informatie in toenemende mate online. Dat vraagt van de burgers vaardigheid in online lezen (en schrijven). Divers onderzoek geeft aan dat leerlingen hier moeite mee kunnen hebben en nieuwe vaardigheden nodig hebben. Ligt hier een opdracht voor de school?

54  Het moet, het kan en het heeft haast
INGEZONDEN
Johan Gademan
in 2011 heb ik na ruim 20 jaar mijn herintrede gemaakt als docent wiskunde. Een vraag die mij veel gesteld werd, was: wat is er veranderd in de klas in al die jaren? Mijn conclusie: de intrinsieke motivatie (voor wiskunde) bij leerlingen moet omhoog. In dit artikel betoog ik niet alleen dat dit urgent is, ik betoog ook dat het kan.

EN VERDER

5  Editorial
Renske Valk
Over denken, debatteren en doen.

9  Kafkaësk
COLUMN
Jan Fasen

21  Schande
COLUMN
Erik Dijkstra

22  Berichten
– ‘Herstel financiële siituatie vo-scholen’
– Alida Oppers directeur generaal Primair en Voortgezet Onderwijs
– ‘Maak btw digitale leermiddelen en lesboeken even hoog’
– Script: nieuw platform voor docenten
– Nieuwe voorzitter CvE
– ‘Nederlandse docenten zijn tevreden’
– Online platform tegen cyberpesten
– Helft ouders kan kind niet helpen bij huiswerk
– Antipestwet lijkt van de baan
– Investeren in onderwijs
– Orthopedagogen in actie voor BIG-registratie

27  Feedback
VRAAG HET PAUL
Paul Kirschner

34  Lopende Zaken
NU
– VO-sector neemt werkstress op in Arbocatalogus-VO
– Werken aan professionele ruimte

43  Praten met 1C over seks
COLUMN
Frans Ottenhof

56  Professionalisering
– Cursussen en trainingen CED Groep
– Starterskit voor onderwijstalent
– Conferentie Kernvakken op orde
– Miniconferentie ERK en schrijfvaardigheid
– Masterclass
– Proeverij ‘Veerkracht in je werk’
– Studiedagengids
– E-training Toetsconstructie
– Nationaal congres ‘Toetsen om te leren’
– Symposium ‘De leergemeenschappen’
– Conferentie project Datateams: ‘Onderzoek in en door de school’

58  Boeken
– Teambuilding met ouders
– De schoolleider
– De visie van Freinet
– Een leraar van klasse
– Verdiepend lezen
– Hoe plan ik mijn huiswerk?
– Be strong
– Verhalen over taal

60  Mr. Kanamori: Children full of life
MUST SEE
Cerianne van IJzendoorn
Toshiro Kanamori, leraar op een Japanse basisschool, heeft één belangrijk doel tijdens zijn lessen: dat de kinderen gelukkig leren te zijn. Mr. Kanamori: Children full of life is een documentaire uit 2003, waarin de toen 57-jarige leraar gevolgd wordt in zijn dagelijkse bezigheden. Binnen het conservatieve en rigide Japanse leersysteem springt deze inspirerende leerkracht direct in het oog, maar ook voor Nederlandse leraren en onderwijsbegeleiders is deze uitzonderlijke man erg inspirerend.  Zijn visie is om kinderen vooral te leren een band met elkaar te creëren en laat zien hoe hij zijn ideeën in de praktijk brengt.

63  Roel
POST SCRIPTUM
Piet Post