Van twaalf tot achttien — Jrg. 2013 (januari 2013) Nr. 1

Thema: IEDEREEN GEMOTIVEERD – Over onderwijs als topsport, motivatiecrisis en ‘motivational contagion’

14 Onderwijs is topsport

THEMA
Marcel Koning, Rob van Ooijen

Leiders die succesvol zijn halen het beste uit iedereen naar boven. Foppe de Haan is zo’n leider. Ook in het onderwijs kunnen we veel van hem leren. CPS had een gesprek met deze topcoach om aandacht te geven aan hun visie dat excellent leraargedrag heel veel training vraagt.

20 Beeldvorming cruciaal voor motivatie leraren
THEMA
Janneke Hooijer
Op pagina 16 (in ‘Een dubbele motivatiecrisis en een nooduitgang’) concluderen Eggels, van Dijk en Boves dat motivatie niet is aangeboren, maar kan ontstaan in interactie. In deze bijdrage voegt dr. Janneke Hooijer aan de zoektocht naar motivatie nog een ander begrip aan toe: ‘social contagion’.

30 Marinka Kuijpers: LOB (Loopbaanori‘ntatie en -begeleiding ) als missie / De voordelen van loopbaanleren
THEMA
Monique Mulder

Als bijzonder hoogleraar aan de Open Universiteit maakt prof. dr. Marinka Kuijpers zich sterk voor haar leerstoel ‘Leeromgeving en leerloopbanen in het (voorbereidend) middelbaar beroepsonderwijs’. Zij verwacht niet alleen van jongeren een actieve houding, maar zet ook leraren aan tot professionalisering. Het kader daarvoor schept zij met de noemers richting en ruimte.

32 De toekomst van het vmbo
THEMA
Frank Studulski, ReneŽ Schoonhoven
Kiezen voor het vmbo kan de start zijn van een prachtige carrire als vakman. Daarvan moeten recente initiatieven leerlingen en ouders overtuigen. Toch doen veel ouders hun best om hun kind in ieder geval niet naar het vmbo te laten gaan. Op 31 januari 2013 stelt de landelijke vmbo-conferentie. De toekomst van het vmbo deze problematiek centraal.

42 Sla je vleugels uit / Een onderwijscarrire in het buitenland
THEMA
Floris van Driel
Wij Nederlanders zijn een nogal reislustig volkje en waar Nederlanders gaan, volgt Nederlands onderwijs. Dat biedt kansen aan docenten die de behoefte voelen om hun horizon te verbreden. Drie portretten van docenten (Jan Willem Bok, Fleur Goudriaan en Job Mager) die hun biezen hebben gepakt en de stap hebben genomen naar een dichtbij of veraf gelegen buitenland.

EN VERDER

6 Berichten

7 Leerlingenraad
COLUMN
Piet Post

11 Uitgelicht

13 Iedereen gemotiveerd!
EDITORIAL / THEMA
Renske Valk

16 Een dubbele motivatiecrisis en een nooduitgang
THEMA
Tom Boves, Marijke van Dijk, Susan Eggels
Er heerst een motivatiecrisis. Zowel onder leerlingen als onder leraren. Zonder het altijd te beseffen, bevonden leerlingen, docenten en schoolleiding zich in dezelfde krakende schuit en kampen ze met dezelfde onfortuinlijke omstandigheden. Waar is de nooduitgang? En wie gooit het roer om?

19 2013, het jaar van de positieve aandacht!
ONDERWEG
Wim Bos

22 Met de leerling in gesprek / Over reflectie op gedrag
THEMA
Cees de Jong, Susan Potiek
Motivatie ordent en stimuleert leren. Het vormt de prikkel tot bijvoorbeeld beslissen, doen, (na)denken of voelen. Motivatie is onlosmakelijk verbonden met gedrag. Motivatie is ongrijpbaar, maar gedrag is zichtbaar. Daarom kan gedrag een goede ingang zijn om na te denken over motivatie. Oefenen in nadenken over en benoemen van gedrag leidt je naar verklaringen voor denken, voelen en handelen.

24 Videolessen: lesgeven en leren op verschillende plaatsen tegelijk
THEMA
Corry van Peer
Jan Jaap Wietsma geeft les op scholengemeenschap Greijdanus in Zwolle en tegelijkertijd ook aan een klas van zes leerlingen op scholengemeenschap Schaersvoorde in Aalten. Live-videolessen leggen al anderhalf jaar verbindingen tussen klassen op verschillende scholen, vaak op flinke afstand van elkaar. ‘Videolessen’ is een van de innovatieprojecten van InnovatieImpuls Onderwijs (IIO)

26 Met een stevig schoolexamen de discrepantie te lijf
TOETSING & EXAMINERING
Carla Desain
Sinds 2007 wordt de ‘discrepantie’ tussen de resultaten van het schoolexamen en het centraal examen meegenomen in de beoordeling van de kwaliteit van de opbrengsten van scholen. Een groot verschil wordt daarbij bestempeld als teken van zwakte van de scholen – zowel door de Onderwijsinspectie als door veel media. Maar met een stevig schoolexamen kan elke school zich verantwoorden.

28 Digitalisering van huiswerkdidactiek
DIGITALE DIDACTIEK (5)
Tom Merkx, Jos Zuylen
Zolang het Nederlandse onderwijs huiswerk in het systeem houdt – je kunt scholen immers ook huiswerkvrij maken – schept dat verplichtingen. We hebben over huiswerkbeleid (samenhangende afspraken over huiswerk tussen leerlingen, ouders, docenten en de schoolleiding) en over huiswerkdidactiek (omgaan met huiswerk in de klas en thuis). Leerprestaties van leerlingen zijn gediend met gerichte aandacht voor het huiswerk door de docenten in de les en door ouders thuis. Ict is daarbij een belangrijk hulpmiddel voor de leerlinge, de docenten en de ouders.

34 Raak me niet aan… Fysiek contact, ongepast of onmisbaar?
PROFESSIONALISERING
Simone Mark
Toshiro Kanamori, de inmiddels illustere leraar uit Japan vanwege zijn optreden in de documentaire Children Full of Life, bracht dit najaar een bezoek aan Nederland. Naar aanleiding van dit bezoek geeft Simone Mark een nieuwe impuls aan de discussie over de handelingsverlegenheid van leraren in de fysieke omgang met kinderen. Want met de juiste ontwikkeling van de leraar is het volgens pedagoge Mark mogelijk om op een goede manier om te gaan met ‘aanraking’.

36 Inspireren via de personeelskamer, het kan!
MOTIVATIE GEZOCHT
Sanne Portman
‘De personeelskamer’. Het klinkt een beetje stoffig, en vaak is dat het ook. Maar het kan anders. De personeelskamer is namelijk de ideale plek om docenten te motiveren en te enthousiasmeren. Bij POUWER, een praktijkschool in Utrecht, hebben ze dit begrepen en cre‘erden ze een personeelskamer waar je vol inspiratie vandaan komt.

38 Leren van onderzoek door docenten
PRAKTIJKONDERZOEK
Loes van Wessum, Wietske Miedema
Docenten doen in toenemende mate onderzoek, bijvoorbeeld omdat zij op een academische school werken of in het kader van hun master. Wat kan onderzoek door docenten bijdragen aan hun professionalisering, onderwijsverbetering en kennisontwikkelling.

44 Het jaar van je leven! … op de volkshogeschool in Noorwegen
THEMA
Judith Weetling
Wat adviseer je een leerling om na de middelbare school te gaan doen? Een studie? Een jaar werken? Een jaar reizen? Of een jaar naar een volkshogeschool in Noorwegen.

46 What 2 do after school?
THEMA
Manus Aa, Jaap Vriesendorp
What 2 do after school is een jong bedrijf dat door middel van een test en summerschool scholieren, studenten, hoogleraren en bedrijven bij elkaar brengt om studie-uitval tegen te gaan en talent te optimaliseren. De organisatie richt zich op scholieren die aan een universiteit willen gaan studeren.

49 No more Mister Nice Guy
COLUMN
Marcel Groenewegen

50 Verschenen
– Beter lezen, beter leren
– Breinstijl@work
– De canon van het onderwijs
– Rekenkalender 2013
– Duf3-Waanwijs
– Leeskilometers maken op school
– Wereldburger met ketchup
– Focus!

52 Agenda

53 ‘Mijn moeder doet het met een ander’
COLUMN
Frans Ottenhof

54 De parochiestoel
CANON VAN HET ONDERWIJS