Van twaalf tot achttien — Jrg. 2013 (februari 2013) Nr. 2

Thema: NIEUWE WEGEN: Over blijven doceren, leerlingen voor leerlingen, en delen van innovaties

14 Eigen onderzoek maakt het onderwijs sterker

PRAKTIJKONDERZOEK
Annemieke Uittenbroek

Wetenschappelijk onderwijsonderzoek is voor veel docenten een ver-van-hun-bed-show. De vertaling naar het klaslokaal is nauwelijks te maken. Een goede reden voor hogescholen om studenten zelf vakdidactisch onderzoek te laten doen in de dagelijkse onderwijspraktijk.

24 De leer-kracht van de ‘systemische bril’
THEMA
Bouke de Boer
In de decembereditie 2012 (pag. 24) vertelde Annelies Boutellier in ‘Waarom werden we leraar?’ Hoe systeemopstellingen aspecten van beroepskeuze en beroepsuitoefening kunnen blootleggen. In dit artikel laat Bouke de Boer zien dat vraagstukken op school op meerdere manieren bekeken kunnen worden. Maak kennis met de leer-kracht van, opnieuw, de systemische benadering.

26 Omringd door scheikunde
DIGITALE DIDACTIEK (6)
Jos Zuylen, Tom Merkx

Merkx en Zulyen schrijven deze maand over Nieuwe Scheikunde. Al tien jaar zwoegen een aantal deskundige enthousiastelingen om hun vak bij de tijd te trekken. In 2015 doen de eerste leerlingen examen nieuwe stijl. Bij het inhoudelijk en didactisch vernieuwen van het vak en het actueel houden van het leermateriaal is ict een onmisbaar hulpmiddel.

34 ‘Een beeld zegt meer dan duizend woorden’
THEMA
Truus van Peer
Het Kennemer College VMBO beroepsgericht in Heemskerk doet mee aan het experimenteren met het innovatieconcept ‘Leerlingen voor Leerlingen’ van het project InovatieImpuls Onderwijs. Het komt erop neer dat oudejaarsleerlingen hun jongere medeleerlingen lesstof helpen begrijpen door instructiefilmpjes te maken.

38 Het herkennen van leesproblemen in alle vakken
THEMA
Hans Puper
Leerlingen die teksten en toetsvragen niet goed begrijpen, presteren onder hun niveau; niet alleen bij Nederlands, maar bij alle vakken. Onderzoek laat zien dat begrijpend lezen het grootste struikelblok is voor schoolsucces. Je bewust zijn van de verschillende aspecten die van invloed zijn op de leesvaardigheid, is een begin van de oplossing van leesproblemen en dat is van groot belang. Hans Puper schreef recent (i.s.m. Judith Richters) het boek ‘Beter lezen, beter leren’ en geeft voorbeelden uit verschillende vakken.

EN VERDER

6 Berichten

7 Teambuilding
COLUMN
Piet Post

9 Uitgelicht
‘Achterblijvende schoolprestaties in de brugklas belangrijkste risicofactor’.

10 ‘Het schooljaar is nog niet voorbij…’
JETSES

13 Nieuwe wegen
THEMA / EDITORIAL
Renske Valk

16 Doceren wat al op internet staat? Jazeker!
ONDERZOEK
Paul Kirschner
In oktober besprak prof. Paul Kirschner het broodje-aap verhaal van de digitale autochtoon en in december van de multitaskende mens. Het derde en weer ICT-gerelateerde broodje-aap verhaal dat hij behandelt is de tendens oom het onderwijs los te weken van het leren van dingen en te veranderen in: onderwijs gericht op het zoeken (en hopelijk vinden) van dingen. In deze bijdrage gaat hij hierop in.

19 Wat leren we leerlingen over opbrengstgericht werken?
ONDERWEG
Wim Bos

20 WE School nieuw interactief onderwijsplatform
ICT
Martijn Laman
Doe het maar eens. Maatwerk leveren aan je leerlingen, opbrengstgericht werken, en al hun talenten optimaal ontwikkelen. De mogelijkheden van ICT vormen een uitgelezen kans om dat alles als leraar voor elkaar te krijgen. Juist in de klas – mits de inzet voorbij ‘digitale schoolboeken’ gaat en ook de organisatie van het onderwijs anders wordt ingezet.

22 Van leuk proefje naar serieus onderzoek / Website natuurwetenschappelijke vaardigheden
THEMA
Truus Groenewegen
Hoe reageert een huiskrekel op licht en donker? Op nat en droog? Interessante proefjes voor een practicum biologie, maar ze passen ook in een leerlijn onderzoeken. Zo’n leerlijn brengt leerlingen al jong in aanraking met vaardigheden, die ze later in de btavakken hard nodig hebben. Een nieuwe website laat leraren zien hoe ze de leerlijnen kunnen vertalen in lesopdrachten.

29 Soepeler en succesvoller
THEMA
RenŽ Leverink
De aansluiting tussen vmbo-tl en havo kan beter. Lang niet alle vmbo’s bieden leerlingen met havo ambities extra leerstof. De doorstromers worden niet voldoende voorbereid op een andere leercultuur. Ook schieten de ontvangende havo’s soms tekort in begeleiding. Zou een ge•ntegreerde leerroute vmbo-tl/havo niet beter zijn? SLO werkt samen met twee scholen die hiermee bezig zijn.

31 Havo-2.0
COLUMN
Michel Pijpers

32 De onderwijszorgroute van de Christelijke Scholengemeenschap
THEMA
Lian Patje
Handelingsgericht werken in het VO. De leerlingen van leerjaar 1, BBL, KBL en GL/TL, van de Christelijke Scholengemeenschap Veenendaal (CSV) werken allemaal zelfstandig, in dezelfde ruimte, aan dezelfde lesstof. Ze volgen de CSV-zorgroute.

36 Talis* 2008-2013: ‘Samenwerking tussen leraren leidt tot hogere kwaliteit’
ONDERZOEK
Jacq Zinken
Naast het werk in de klas krijgt het leraarschap vooral vorm in de relatie met collega’s. Samenwerking tussen leraren bevordert bovendien de zelfreflectie van de individuele leraar. En uiteindelijk leidt dat alles tot een meer gevarieerde manier van lesgeven en een hogere kwaliteit van het onderwijs.
* Talis – Teaching and Learning International Survey

41 Nationale Onderwijs Prijs dit jaar uitgereikt in Breda
THEMA
Kees Koppers
De tweejaarlijkse Nationale Onderwijs Prijs (NOP), de ‘Oscar van het Nederlandse onderwijs’, is een instituut geworden in de goede zin van het woord. Op 20 maart van dit jaar wordt de NOP uitgereikt op het terrein van de KMA te Breda, Onderwijsstad 2012-2013. Dan zullen voor de elfde keer de twee trofee‘n, bronzen olifanten van meer dan 20kg, overgaan in de handen van de winnende scholen, ŽŽn uit het primair onderwijs, ŽŽn uit het voortgezet onderwijs.

42 ‘Dit kind moet beter voor zichzelf leren opkomen’ / Reflectie op eigen onderliggende opvattingen
THEMA
Chris Rooijakkers
In de afgelopen periode zijn scholen geconfronteerd geweest met de vraag of zij iets hadden kunnen doen ter voorkoming van de zelfdoding van twee jonge mensen, leerlingen van een school. Die vraag zal nooit bevredigend beantwoord kunnen worden. Daarvoor is de vraag te eenvoudig en het antwoord te ingewikkeld. Wel zijn dit soort gebeurtenissen aanleiding om stil te staan bij wat scholen wel kunnen betekenen voor een leefklimaat waar ruimte is voor diversiteit. Chris Rooijakkers verkent deze vraag op grond van haar gesprekken met docenten en ouders en op grond van eigen ervaringen vanuit de rol van ’teamcoach’.

44 Verschenen
– Aan boord en bij de les
– Denken in beelden
– Floris en Fleur
– Geweten
– Help! Ik ben verliefd
– Hoogbegaafde pubers
– LeesCase
– Verbeeldingen
– Zeg nee tegen pesten

46 Agenda

49 Groepsgesprek
COLUMN
Frans Ottenhof

50 De Cito-toets
CANON VAN HET ONDERWIJS