Van twaalf tot achttien — Jrg. 2012 (november 2012) Nr. 9

Thema: RENDEMENT – Over inspectietoezicht, opbrengstgericht leiderschap en referentieniveau

14 Helemaal uitleggen of zelf laten ontdekken? / Onderzoek spreekt voor volledig begeleide instructie

PROFESSIONALISERING
Paul Kirschner, Richard E. Clark & John Sweller

Tientallen jaren onderzoek laat helder zien dat voor beginners directe, expliciete instructie effectiever en effici‘nter is dan gedeeltelijke of geen geleide instructie die van leerlingen vraagt zelf te ontdekken wat ze moeten leren.

17 Toezicht houden kan anders
THEMA
Karen Heij
De manier waarop de inspectie opereert, legt vaak een druk op effici‘nte en arbeidsvreugde. Dat kan anders door een paar blokkades uit de weg te ruimen.

18 Onderwijsinspectie handhaaft en schiet tekort
THEMA
Harry Verkoulen
Veel leerlingen voelen zich niet betrokken, scholen sluiten slecht op elkaar aan en de uitval is groot. De huidige onderwijsinspectie richt zich vooral op handhaving van het bestaande en schiet daarom te kort.

20 Ruimte en waarborg in het toezicht
THEMA
Rick Steur
Rick Steur, hoofdinspecteur, geeft in deze bijdrage namens de inspectie zijn reactie.

24 Alles over talent / Informatiepunt Onderwijs, Hoogbegaafdheid en Excellentie
PROFESSIONALISERING
Suzanne Visser

Een nieuw informatiepunt bij SLO wordt het adres voor talentontwikkeling en (hoog)begaafdheid in het onderwijs. Op het bijbehorende internetportaal kan iedereen naar believen informatie brengen en halen, en tools die excelleren bevorderen. De site is bedoeld voor leerlingen, ouders, schoolleiders, specialisten en vooral docenten.

38 Opbrengstgericht leiderschap in Canada
THEMA
Ellis van Dam, ThŽrse de Leeuw
Een aantal scholen in Toronto heeft zich laten inspireren door inzichten van Michael Fullan. Het leidt tot lerende organisaties, waarbij op alle lagen van en met elkaar opbrengstgericht wordt geleerd. Een impressie van een bezoek van consultants van Linque en medewerkers van de katholieke Pabo Zwolle aan Canada,

EN VERDER

6 Berichten

7 De actievoerder
COLUMN
Piet Post

9 Uitgelicht

11 Voor op het prikbord, vergeet niet de geelmarkeringen
COLUMN
Ben van der Hilst

13 Rendement
EDITORIAL
Renske Valk

22 Breaking News / Wereldburgerschap in actie
BURGERSCHAP
Geert Brugmans
Breaking News is een tweedaags multimediaal onderwijsproject over wereldburgerschap voor de bovenbouw van havo en vwo. Het project draait om ‘stille rampen’; grote wereldproblemen die bijna nooit in het nieuws komen. Een indrukwekkend onderwijsproject.

26 De bijdetijdse geschiedenisles
DIGITALE DIDACTIEK (3)
Tom Merkx, Wynand Wijnen, Jos Zuylen
Het vak Geschiedenis mag zich rijk rekenen. Het kan dezer dagen opgetuigd worden met een veellheid aan digitale bronnen en digitale didactieken. Alvorens in te gaan op effectief gebruik hiervan, eerst een overzicht van het vak zelf en hoe inhoud en kerndoelen in de loop der jaren veranderen.

29 Opbrengstgerichte ouders
ONDERWEG
Wim Bos
In deze tijden, waarin ons geleerd wordt scherp te zijn op de opbrengsten en waarin ouders worden aangemerkt als ‘stakeholders’, is het nog even zoeken naar de juiste verhoudingen tussen ouders en docenten.

30 ‘Dit is het kloppend hart van onze school’ / IIO-Experiment
BELEID
Michael Halve
Titus Brandsma in Velp, onderdeel van het Arentheem College, is vorig jaar gestart met het experiment ‘Onderwijsteams’, een van de vijf experimenten van de Innovatiepuls Onderwijs (IIO). De opzet van dit door Onderwijsgroep Zuidwest-Drenthe (Meppel) bedachte concept is een kleiner aantal docenten, een toename van het aantal onderwijsondersteuners en een hoger gebruik van digitale-hulp en leermiddelen.

32 Change in one Challenge Day?
PROFESSIONALILSERING
Petra van den Akker
Het concept Challenge Day is overgewaaid uit Amerika en behoeft nauwelijks meer introductie, na de uitzendingen van Over de Streep door de KRO. Een Challenge Day zet in op het beter leren kennen van elkaar, waardoor leerlingen uiteindelijk meer respect voor elkaar en voor anderen krijgen. Maar hoe duurzaam is het effect van ŽŽn dag? Een docent van de school vertelt.

34 Effectieve ICT-middelen voor rekenen en taal
ICT
Point to point communicatie
Digitale leermiddelen kunnen een belangrijke ondersteuning bieden in taal en rekenonderwijs in het VO, beseffen ook steeds meer leraren. Maar welke instrumenten zijn geschikt? Aan die zoektocht durven weinigen te beginnen. Kennisnet scheidt het kaf van het koren en presenteert effectief leermateriaal in twee overzichtelijke handreikingen.

36 Leren schrijven voor later
KENNIS EN VAARDIGHEDEN
Janneke van Hardeveld
Welke schrijfvaardigheden dienen leerlingen zich eigen te maken om goed te functioneren in het hbo of wo? Wat moet een leerling weten en kunnen zodat hij in het eerste jaar van zijn vervolgopleiding een werkstuk van voldoende niveau kan schrijven?

40 Wat brengt talentontwikkeling op?
TALENTONTWIKKELING
RenŽ Leverink
Er zijn waarschijnlijk maar weinig middelbare scholen in Nederland die niet op de een of andere manier bezig zijn met specifieke programma’s voor leerlingen die meer dan gemiddeld begaafd zijn. Talentontwikkeling dus. Maar hoe stel je vast dat die tot de gewenste opbrengst leidt? Samen met scholen denkt SLO na over opbrengstgericht werken aan talentontwikkeling.

42 De kunst van het doelen stellen / Opbrengstgericht werken in een gewone les
PROFESSIONALISERING
Wim Bos
Op de juiste manier doelen stellen is belangrijk. Wat ervaren docenten al ze meer aandacht besteden aan het formuleren van lesdoelen? Een selectie uit de begeleidingspraktijk.

44 Referentieniveaus invoeren aan de hand van 8 factoren
KENNIS EN VAARDIGHEDEN
Aafke Bouwman, Johan Theil
Het CPS werkt met een model van 8 factoren, waarmee de scholen de referentieniveaus in hun onderwijs en onderwijsbeleid kunnen implementeren. Het model heeft aandacht voor verschillende factoren en invalshoeken. Met dit eenvoudige model kunnen scholen het gesprek over de referentieniveaus en vervolgacties op gang brengen.

46 De winst van planmatig werken
OPBRENGSTGERICHT WERKEN
Dorien Sluijter
Maximaal presteren door de leerling is de opdracht, maximaal presenteren door de school is een voorwaarde. De Inspectie houdt de vinger aan de pols en de school moet op basis van opbrengsten haar onderwijs aanscherpen. Het is daarom zaak om het planmatig en opbrengstgericht werken terug te zien in het handelen van directies, teamleden en docenten. Planmatig en opbrengstgericht leiding geven vormt de motor, ieder over zijn eigen domein; in een les, in een team, in een vaksectie, binnen de hele school.

49 Jongens kunnen geen boodschappen doen
COLUMN
Marcel Groeneweg

50 Verschenen
‘NLD bij kinderen’, ‘Verdacht’, ‘Smihopedia’, ‘Zeg nee tegen pesten’, ‘In 80 dagen de virtuele wereld rond’

51 Spelenderwijs
‘Boekenproef voor rustig lezen’, ‘De prijs van de Hemel (Holland Doc)’

53 Agenda

57 De afkijker
COLUMN
Frans Ottenhof

62 Leerdicht
… EN TOT SLOT – GEDICHTEN /// GEDACHTEN
Rex Couzijn
Rex Couzijn kiest voor ‘Leerdicht’ van Jules Deelder. “Pas het geweten maakt ons mens”.