Van twaalf tot achttien — Jrg. 2012 (december 2012) Nr. 10

Thema: BEROEP LERAAR

14 De balans tussen didactiek en pedagogiek

THEMA
Frans Ottenhof

Een gesprek met Fred Korthagen, emeritus-hoogleraar Onderwijskunde, op zoek naar de essentie van goed leraarschap. Een gesprek over presence en flow, kwetsbaarheid en moed en de eenzaamheid van de docent. En op pagina 17 het Pedagogisch Manifest (zie www.korthagen.nl).

20 ‘Iedere school moet voldoende eigenwijsheid ontwikkelen’
THEMA
Gerard Rozing
‘Als jij als docent niet lekker in je vel zit, dan haal jij ook jouw leerlingen uit hun evenwicht. Als jij niet in jezelf gelooft, dan kunnen de leerlingen ook niet in zichzelf geloven. Je ziet de interactie dan inzakken en het leren stagneert.’Aldus Mark Mieras, wetenschapjournalist en hersenonderzoeker.

26 ‘Laat me met rust!’ / Verkeert u in de gevarenzone?
THEMA
Fred van den Eerenbeemt, Ton de Lange

De training over teamontwikkeling was net begonnen en de docent zei het luid en helder: ‘Weet u, ik heb genoeg van uw goede raad, de opdrachten, al die zogenaamde kansen. Ik hoor uw verhaal, ga achterover hangen, zet mijn hakken in het zand en hou het tegen. Laat me met rust’. Hij zei wat veel collega’s dachten. Nee! Test uzelf aan de hand van een eenvoudige versie van de door Inspirezzo ontwikkelde vragenlijst.

40 Leve de onderzoekende docent (Weg met ‘evidence based onderwijs’)
THEMA
Ben van der Hilst, Hans van der Linden, Hedi Jansen
Gelukkig is er tot nu toe niet evidence based verbeterd en ge•nnoveerd in het onderwijs, want dan zou er niet veel gebeurd zijn. Belangrijker is het om een onderzoekende houding bij docenten te stimuleren, praktijkonderzoek te doen en vooral de eigen school te zien als complex systeem dat bij voortduring vraagt om een onderzoekende blik.

EN VERDER

6 Berichten

7 Harnas
COLUMN
Piet Post

9 Uitgelicht

11 Geachte mevrouw Valk
COLUMN
Ben van der Hilst

13 Een nieuw begin
EDITORIAL
Renske Valk

13 Wynand Wijnen
IN HERINNERING

18 ‘Als je de klas niet aan kunt, dan had je vroeger vast ook geen vrienden op school’
THEMA
Frans Ottenhof, Gerard Rozing
Leerlingen hebben elke dag te maken met verschillende leraren en verschillende lessen. Hoe kijken ze aan tegen leraren? Vinden ze er wat van? het wordt hun zelden gevraagd, en dat is natuurlijk een gemiste kans. Leerlingen zijn een goede bron van feedback. Frans Ottenhof en Gerard Rozing hebben voor deze editie daarom maar eens een goed gesprek met hun leerlingen.

23 Docenten praten te veel
ONDERWEG
Wim Bos

24 Waarom werden we leraar? Systeemopstellingen en beroepskeuze
THEMA
Annelies Boutellier
Weten waarom je leraar geworden bent kan helpen op het moment dat je er even helemaal genoeg van hebt. Wat was ook al weer je drijfveer? Waarom lukt het nu niet meer? Systemische opstellingen kunnen helpen bij het beantwoorden van deze vraag.

28 Hoe krijg ik ze zover?
THEMA
Harry Cox
Beste collega, dit gaat nu eens niet over de vraag hoe u die immer lastige puber in H2 aanpakt, dit gaat over u. De hartenkreet ‘Hoe krijg ik ze zover?’ komt uit de mond van een vermoeide schoolleider die zich voor de zoveelste keer afvraagt wat nu weer te bedenken om effectief leiding en sturing te geven aan het docentenkorps.

30 Breinverleiders
DIGITALE DIDACTIEK (4)
Jos Zuylen, Tom Merkx, Wynand Wijnen
In het onderwijs, in de school, in de les, gaat het er voortdurend om dat leerlingen hun brein activeren, of het nu over weten, begrijpen, meningsvorming of toepassen van het geleerde gaat. Als leerstof het brein van de leerling niet bereikt. wordt er niet geleerd. Zo simpel is dat. Goed onderwijs staat en valt dus bij de hulp die leerlingen krijgen bij het inschakelen van hun brein.

32 De Multitaskende Mens / Broodje-aap in Leren en Onderwijs – Onderwijsmythes (2)
ONDERZOEK
Paul A. Kirschner
Multitasken. Een term waarmee we het verschijnsel aanduiden van het tegelijkertijd uitvoeren van meerder taken. Lang hebben we in de veronderstelling geleefd dat met name de nieuwe generatie dat kan. Maar Paul Kirschner verwijst deze veronderstelling naar de categorie onderwijsmythes, zoals hij die voor Van 12 tot 18 bespreekt. Deel 2 van Broodje-aap in Leren en Onderwijs.

34 Individuele aandacht levert meer resultaat op
PROFESSIONALISERING
Corry van Peer
De E-klas & PAL-student is een van de innovatie-experimenten van de Innovatiepuls Onderwijs (IIO). In dit experiment werken het voortgezet en hoger onderwijs nauw samen. De E-klas is een rijkgevulde elektronische leeromgeving, ontwikkeld door docenten van deelnemende scholen in samenwerking met het hoger onderwijs, gevuld met interactief lesmateriaal, studiewijzers, (zelf)toetsen en chatmogelijkheden met medeleerlingen en docenten.

36 Meer lijn in projectonderwijs
CURRICULUM
RenŽ Leverink
Bij de invoering van de vernieuwde onderbouw kregen scholen meer ruimte om hun eigen programma te maken. Daarbij kwam de opdracht om aan meer samenhang tussen vakken te werken. Veel scholen hebben sindsdien ingezet op vakoverstijgend projectonderwijs. Op papier de ideale manier om je onderwijsprogramma een eigen gezicht te geven en verbindingen te leggen tussen vakken, zonder over te hoeven gaan tot een ingrijpende vakkenintegratie. Wat echter vaak ontbreekt, is de afstemming tussen de projecten.. Daarom werkt SLO samen met scholen aan een leerlijn in projectonderwijs.

38 Gezaghebbend, tolerant en aardig / Over stimulerend leraarsgedrag
PRAKTIJKONDERZOEK
Madelon van der Kooij
Toen onze school de mavo-afdeling in een vmbo theoretische leerweg veranderde, kozen wij ervoor het vak Tekenen aan te gaan bieden als eindexamenvak. Ik, als docent Tekenen, was de koning te rijk. Het leek me geweldig om met een keurgroepje te werken dat expliciet voor mijn vak had gekozen. EŽn leerling zette me aan het denken; ‘Ik kies niet voor het vak, hoor, ik kies voor jou!’. Die opmerking bleef hangen. Hoe werkt het eigenlijk? Als ik geen goede relatie heb met leerlingen, kan ik hem dan toch motiveren door vriendelijk te doen? Of is het fundamenteler?

42 Goed lesgeven is goed spreken
PROFESSIONALISERING
Mia Verhagen
Een goed verstaanbare docent met een prettige, afwisselende stem en begrijpelijke informatie communiceert prima. dat is goed voor het werkplezier van de docent en voor de resultaten van zijn leerlingen. Maar in tegenstelling tot een toneelspeler die zijn stem altijd oefent, is een docent eigenlijk weinig voorbereid op de hoge stembelasting van zijn beroep.

44 Teamplayers in opleiding
PROFFESIONALISERING
Anke Herder
Samenwerken met collega’s en samenwerken met de omgeving. Deze twee competenties zijn essentieel voor docenten. Hoe studenten aan de tweedegraads lerarenopleidingen van de NHL Hogeschool in Leeuwarden deze competenties stapsgewijs ontwikkelen.

46 Kom naar onze Open Dag
COMMUNICATIE
Harmen Vogel
Het hoogtepunt in de PR-campagne van de meeste scholen is de Open Dag. Daar zal blijken hoe groot de belangstelling is voor de school. Op basis van onderzoekgegevens geeft dit artikel tips over het verbeteren van de wervingskracht en effectiviteit van de Open Dag van uw school.

49 Soepeler van vmbo-leerling naar mbo-student
CURRICULUM
RenŽ Leverink
Veel vmbo- en mbo-scholen werken samen aan een betere aansluiting. Op die manier moet de overstap voor de leerlingen soepeler worden en zou het aantal uitvallers beperkt moeten blijven. Onder begeleiding van SLO hebben twee scholen specifieke oplossingen: het Cals College in IJsselstein realiseerde een verkort programma vmbo-mbo2 (helpende zorg en welzijn), met een doorlopende leerlijn in competentiegerichte opdrachten. Het Dr. Nassau College in Assen verbeterde de aansluiting via een competentiegericht werkwijze en betere afstemming bij de stage in het vmbo.

52 De parabel van Bert en Erik
MENTORAAT

Ivo Mijland
Leerlingbegeleiders doen er goed aan rekening te houden met het feit dat school slechts een onderdeel is van een netwerk aan relaties waarin een leerling en een leraar functioneren. Contextuele leerlingbegeleiding brengt deze fundamentele andere houding in praktijk.

57 Daar doe je het voor (but don’t try this at home)
COLUMN
Michel Pijpers

57 Spelenderwijs
Gerard Koster
– Learn with PokŽmon Typing Adventure
– Boekentrailers
– Play

58 Verschenen
– Anderen stimuleren en jezelf vertrouwen
– Leraar in hart en nieren
– HandboekTweePuntNul
– Omarm jezelf
– Wie zijn de meiden van Asja
– Een havodiploma voor meer leerlingen
– Een kinderhand is gauw gevuld
– Vernieuwde digitale Van Dale

60 Agenda

61 De kritische leeftijd
COLUMN
Frans Ottenhof

62 Schoolsysteem
… EN TOT SLOT
Jan Fasen
‘Soms moet het werkelijk stil zijn…’, Theo Magito en Henk Sissing; gedichten /// gedachten.