Van twaalf tot achttien — Jrg. 2013 (april 2013) Nr. 4

8 Leiderschap in een professionele ruimte
OPINIE & DEBAT
Joseph Kessels

In het maartnummer noemde Sjoerd Slagter de docent de ‘change agent’. Maar is de docent ook ‘in charge’ als het gaat om zijn eigen professionalisering? Te sterke sturing van buiten regelt de professionele ruimte weer dicht en afrekenen op prestaties is een instrument met een beperkte levensduur. Joseph Kessels over de delicate balans van gedeeld leiderschap.

10 De dilemma’s van de leraar
OPINIE & DEBAT
Frank Cornelissen
In zijn verkenning ‘Leraar zijn. Meer oog voor persoonlijke professionaliteit’ beschrijft de Onderwijsraad de uitdagende en soms ingewikkelde beroepspraktijk van leraren. Het rapport is de opbrengst van een zoektocht van de Onderwijsraad samen met ruim 140 leraren en andere deskundigen naar de persoonlijke professionaliteit van de leraar. Wat vraagt het nu precies van individuele leraren om op een goede, professionele manier hun werk te doen?

22 De onzin van leerstijlen
Paul Kirschner, Jeroen van Merri‘nboer

OPINIE & DEBAT
Leerstijlen lijken eenvoudige en bruikbare handvatten te bieden voor effectiever lesgeven. Maar volgens de wetenschap is daar heel wat op af te dingen.

26 Paradoxen en keuzes in het Finse onderwijsmodel
Henk Galenkamp
OPINIE & DEBAT
Al jaren staat het Finse onderwijssysteem in de top drie als het gaat om de opbrengsten. Hoe doen ze dat? “Kill the GERM!” (Global Education Reform Movement).

30 Stil
Mark Vlasblom
OPINIE & DEBAT
Mark Vlasblom is directievoorzitter van ROC Flevoland. In een serie van drie artikelen beschrijft hoe hij het werken met Otto Scharmer’s ‘Theory U’ ervaren heeft. In deze editie: stilte.

40 Personaliseren verbetert het leren
Tom Merkx en Jos Zuylen
DIGITALE DIDACTIEK (8)
Als we gaan voor ‘personalisatie’ in het onderwijs, zullen we ons een aantal vragen moeten stellen. Wat is personaliseren? Hoe verhoudt zich personaliseren tot eerdere pogingen om schools leren te herontwerpen? Waarom willen we personaliseren? Wat zijn voorwaarden om personaliseren in te bedden in de onderwijspraktijk van alledag?

42 Werk maken van burgerschapsonderwijs
RenŽ Leverink
Hoewel het al een aantal jaren een wettelijke schooltaak is, komt burgerschapsonderwijs nog niet overal voldoende van de grond. En dat terwijl Nederlandse jongeren in burgerschap achterblijven bij hun leeftijdgenoten in de buurlanden. De Onderwijsraad adviseert de minister meer werk te maken van burgerschapsonderwijs. SLO zorgt voor de nodige ondersteuning.

44 Stop jij het pesten? It’s up to you
Carla Desain
Op 19 april is het nationale-cyberpestgedag. Op die dag wordt de interactieve film ‘It’s up to you’ officieel gelanceerd op www.itsuptoyou.nu. De film is gemaakt door twee inmiddels afgestudeerde studenten, Joerie Nijhuis en Tom Peeters, om bij jongeren de bewustwording te stimuleren van hun eigen rol in pestprocessen.

46 Ervaren docenten en beginnende docenten trainen samen / Insula College Dordrecht vindt de juiste mix
Karin van Breugel
Toen een aantal jaren geleden een grote groep ervaren docenten met de vut ging, had dat een grote impact op het Insula College in Dordrecht. Het was gedaan met de rust en de duidelijkheid, die voordien juist zo kenmerkend waren voor de school. Inmiddels is de school gestart met de invoering van Teach Like a Champion. Dit programma moet de pedagogisch-didactische vaardigheden van docenten op een hoger plan tillen. In de implementatie Žn borging van het gedachtegoed van Teach is een belangrijke rol weggelegd voor een groep oudere, ervaren docenten.

48 Utrechtse Kansen
Frans Weeber
Utrecht heeft de komende jaren veel nieuwe docenten nodig. Met het project Utrechtse Kansen hebben de schoolbesturen de afgelopen drie jaar ingezet op professionalisering door een ruim aanbod van trainingen en cursussen en door de introductie van opbrengstgerichte leerwerkgroepen. Docenten leren van elkaar door te werken aan een concreet product waarmee zij hun opgebouwde expertise beschikbaar stellen aan collega’s.

50 ‘Vo moet blijven inspelen op ontwikkelingen in de samenleving’
Erik Luigies
INGEZONDEN
Wordt het een kenmerk van het onderwijs dat zich maar moeilijk weet te voegen naar de tijd waarvoor het opleidt? Zijn onderwijsorganisaties wel soepel genoeg?

52 Scholen: doe het niet! Het is tijd voor burgerlijke ongehoorzaamheid
RenŽ Kneyber
INGEZONDEN
De minister, het ministerie, de vakbonden, de koepels, de raden, de politieke partijen. Vorig jaar lag iedereen in het onderwijs nog met elkaar overhoop. Op 17 maart 2012 werd er zelfs een heuse Grote Verzoendag georganiseerd door Arie Slob van de Christen Unie. Er werd gesproken over elkaar uitschelden, elkaar te kakken zetten, over de scherpe discussies. Alles achter gesloten deuren.

EN VERDER

5 Theegesprekjes
EDITORIAL

6 MOOI
UniC, havo-vwo school in Utrecht

13 Met de billen bloot
COLUMN
Hester Macrander
Lesgeven in het voortgezet onderwijs is het moeilijkste wat ik in mijn leven heb gedaan en ik schuw fikse uitdagingen niet!

16 Berichten
- Your Bricks zoekt ondernemende jongeren
- AndrŽ Kuipers te gast bij Nationale Docentencongres NASK
- Excellente School 2012
- Aantal ‘dorp-outs’ daalt opnieuw
- Nederlands onderwijs in buitenland blijft groeien
- Bevoegde docent wiskunde niet te vinden
- Onderwijsraad: ‘Meer aandacht voor alledaagse beroepspraktijk’
- ‘Stel wanbeleid schoolbestuurders strafbaar’
- Aanmelding pabo keldert
- Nieuwe website OnderwijsTopTalentPrijs
- Beter leren door het maken van een filmpje
- Nieuw onderwijsonderzoek van start
- Koos Breukel & Roy Villevoye – T’
- GeoWeek 2013
- Stichting van het Onderwijs: ‘Geen nieuwe onderwijsbezuinigingen’

20 Huiswerkbegeleiding in beweging
UITGELICHT

21 Onderweg
COLUMN
Wim Bos
Wat heb ik nodig om te slagen? In gesprek met je (examen)leerlingen.

25 Organiseer de persoonlijke eis van de leerling
COLUMN
Jan Fasen

29 ‘School? Ach, pap…’
COLUMN
Bamber Delver

32 Territoriumgedrag
COLUMN
Frans Ottenhof

33 Lopende zaken
NU

54 Professionalisering verbetert het leren
SCHOLING
- Nascholen op taal, rekenen, zorg, didactische vernieuwing en opbrengstgericht werken?
- Nationaal Docent Event ‘Lesgeven is topsport’
- Online masterclasses en online tijdschrift
- Het Nationaal Congres Onderwijs & Sociale media (NCOSM) voor het Voortgezet Onderwijs
- Naar een sterk en toekomstbestendig mentoraat!
- Hoe krijgt passens onderwijs vorm in uw school?
- Toepassingsgerichte opleidingen voor leergierige docenten met een lerarenbeurs

56 Verschenen
BOEKEN
- De opvoedachtbaan
- Onderwijs
- Look
- Leren omdat het leuk is
- Kinderen, mij een zorg
- Juf in actie
- Volgers & vormers
- Het minderhedenbeleid voorbij

59 Science Fiction
COLUMN
Jelmer Evers

60 De schoolopziener komt eraan / De betekenis van Adriaan van den Ende
CANON VAN HET ONDERWIJS
Loes van Wessum, Wietske Miedema
De eenwording van Nederland rond 1800 bracht ook eenwording in het onderwijs. Niet meer de gewesten, de steden, de kerk of particuliere ondernemers bepaalden de regels op school, maar de gloednieuwe nationale staat. Sleutelfiguur daarbij was Adriaan van den Ende (1768-1846). Als landelijk onderwijsinspecteur was hij de drijvende kracht achter de vele onderwijshervorming.

63 Malala
COLUMN
Piet Post