Montessori Magazine — Jrg. 36 (april 2013) Nr. 3

Deze editie is als PDF beschikbaar

1 Van de redactie
Michael Rubinstein

2 Op zoek naar kwaliteit in de werktijd
THEMA
Paula Leideritz
Keuzewerktijd neemt in het montessori-onderwijs een belangrijke plaats in. Je kunt misschien zelfs zeggen dat montessori-onderwijs zonder keuzewerktijd niet mogelijk is Op het Montessori Lyceum Amsterdam (MLA), een erkende academische opleidingsschool, hebben Anique Terwelle (dcoent maatschappijleer en maatschappijwetenschappen), Noeke van Duijne (Nederlands) en Anke van den Tempel (geschiedenis) onderzoek gedaan naar de praktijk van werktijd. In onderstaand interview vertellen zij over de resultaten van het onderzoek en over de relatie tussen werktijd en montessori-onderwijs. De drie stemmen zijn in het interview samengevoegd.

5 Keuzewerktijd op Pantarijn: van klets- en wandeltijd naar een zinvollere invulling
THEMA
Ank Hendricks
Pantarijn, de school waar ik werk, is een school voor voortgezet montessori-onderwijs in Wageningen. Vanaf de invoering van het montessori-onderwijs in 1999 – eerst alleen in een deel van de onderbouw – discussi‘ren we over de invulling van keuzewerktijd (kwt). Uit die discussies kwamen vroeger de geluiden dat kwt stond voor ‘klets- en wandeltijd’ In eerste instantie waren er weinig tot geen kaders, nu is er veel meer structuur. De kwt-band van 40 minuten is van 11.05 tot 11.45 uur. De aanwezigheid van leerlingen wordt genoteerd op speciale formulieren, die dagelijks administratief verwerkt worden. Absentie bij kwt staat gelijk aan absentie bij een reguliere les (van 70 minuten).

6 Geef de vrijheid door
THEMA
Mirjam Stefels
In mijn auto op weg naar school luister ik naar een liedje en blijf in gedachten steken bij het woord ‘planning’. Heb ik een plannetje voor de start van deze ochtend? Natuurlijk heb ik een ‘to do list’, maar met welke opdracht aan mijzelf is het nu prettig starten vandaag? In gedachten loop ik het lijstje langs en maak een keuze. Ik kies de lastigste klus. De doorslag voor die keuze is vooral dat het ‘s morgens vroeg rustig is in school en de gedachten ‘dan is het lekker klaar’ stemt mij vrolijk. Dan is er tijd en ruimte in mijn hoofd voor leuke klussen. Die gaan tenslotte altijd sneller en je voelt je er goed bij.

8
Handelsgericht werken op de Alphense Montessorischool
Cindy den Engelsman
De Alpense Montessorischool, waar ik werk, zocht naar een preventieve aanpak in het dagelijks onderwijs, waardoor remedi‘ren minder nodig is. We verdiepten ons in handelingsgericht werken (HGW) met name de registratievorm van onderwijsbehoeften en de concrete vervolgstappen sprak ons erg aan. HGW werkt met informatie vanuit observaties, gesprekken met het kind en de ouders. Leerlijnen worden hierbij onder de loep genomen.

11 Voor de vrijheid van meningsverandering.
VAN DE VOORZITTER
Cor Hoffmans, voorzitter
Ik ben gek op Loesje… in het verre verleden heb ik nog meegeplakt. Mooie, kritische, soms romantische, ontroerende en meestal rake uitspraken van woordkunstenaars met gevoel. Ik ken er vele en gebruik ze vaak ook om mensen tijdens presentaties op een verkeerd been te zetten. Eventjes, soms teasing en relativerend over alle zogenaamde zekerheden en de dingen die maatschappelijk moeten.

12 Ontwerpen van een herontwerp
MONTESSORI KENNISCENTRUM
Mirjam Stefels
De opdracht om een voorstel te schrijven voor het herontwerp van de montessori opleiding basisonderwijs maakte dat ik mij afgelopen periode afvroeg wat een herontwerp nu precies inhoudt.

14 VMO naar MŸnchen
Tjomme Klop & Janneke Stam
De sectie voortgezet onderwijs organiseerde voor het eerst een buitenlandse studiereis. Begin maart ging een groep van negentien schoolleiders en docenten van acht vmo-scholen naar MŸnchen en bezocht daar een aantal scholen en de montessori lerarenopleiding. Tjomme Klop, docent filosofie aan het Haags Montessori Lyceum, en Janneke Stam, rector van het Montessori College Nijmegen-Groesbeek, doen vanuit hun eigen perspectief verslag van de reis. De foto’s zijn gemaakt door Gabri‘l Enkelaar.
- Stereotypes sneuvelen (Tjomme Klop)
Montessori in Beieren biedt moedig alternatief (Janneke Stam)

17 Iets te kiezen
COLUMN
Jules Jansen
Onlangs las ik een artikel van Piet van der Ploeg, lector daltononderwijs. Hij stelt kritische vragen over het daltononderwijs naar aanleiding van wetenschappelijk onderzoek. Nu schreef hij over een overtuiging waar het dalton-, maar ook het montessori-onderwijs, in gelooft: het positieve effect van keuzevrijheid. ‘Geef leerlingen enige vrijheid in wat ze doen en wanneer ze dat doen. Dat is goed voor motivatie en prestatie’. Onderzoeken tonen aan dat leerlingen eerder minder leren dan meer. Dat is schrikken.

18 Alles-in-1 – kosmisch onderwijs
MATERIAAL
Marc Schuurman
Mijn collega’s en ik liepen op onze montessorischool al enige jaren rond met een onvoldaan gevoel. We wilden meer creativiteit in de school en ook een grotere aandacht voor de kosmische vakken. Integratie van het taalonderwijs met de rest van het schoolwerk was ook wenselijk.

20 Prisoner’s dilemma in het voortgezet onderwijs
Maarten Delvaux
In zijn artikel betoogt Delvaux dat publicatie van scholenranglijstjes en de cijferlijsten van Dronkers een vertekend beeld geven van de prestaties van een school en maatschappelijk verkeerd uitpakken voor leerlingen.

22 Een leven na montessori: Lotte Vrij
Erica Dirven
Na een tip dat Lotte Vrij een mooi verhaal heeft voor ‘Een leven na montessori’ spreek ik met haar af in Amsterdam in het cafŽ van Eye, het nieuwe filmmuseum, prachtig gelegen aan het IJ. Ik ben een beetje vroeg en geniet van het uitzicht en het contrast tussen de koele rust van de ruimte en het gekrioel van boten op de verregende rivier. Daar komt Lotte aangelopen. Ik wil me door haar verhaal laten verrassen en open ons gesprek door te vragen hoe ze in het montessori onderwijs terecht is gekomen. Met haar antwoord neemt Lotte me mee op een tocht langs de recente geschiedenis van het Montessori onderwijs.

24 Kan een school zonder vrij werken/keuzewerktijd montessorischool zijn?
DE KWESTIE
Egbert de Jong, Els Wasmann-Peters, Tessa Wessels & San Helfferich

26 ‘Het Montessorionderwijs in de 21e eeuw’ herzien
MONTESSORI KENNISCENTRUM
Voor de zomer van 2012 is een groep ge•nteresseerden na een oproep in de MM Nieuwsbrief bij elkaar gekomen om het herzien van het NMV visiestuk te bespreken. Aanleiding tot deze bijeenkomst was het verzoek vanuit verschillende secties dat het stuk toe was aan een update. Deels is nodig dat vanwege andere wetenschappelijke inzichten, deels vanwege de veranderde (onderwijs)wereld om ons heen en deels vanwege de taal waarin het stuk geschreven is. Het Montessori Kenniscentrum heeft de regie genomen bij deze operatie.

27 Fusion
COLUMN
B@S
Fusion restaurant en modern montessori-onderwijs.

28 Colofon