Auteursarchief: admin

Podium — Extra editie: De meerwaarde van de schoolbestuurder

6 Betere schoolprestaties met Code Goed Bestuur

Scholen van besturen die werken volgens de Code Goed Bestuur, hebben de hoogste onderwijsopbrengsten. Dat blijkt uit een in september 2012 afgerond NWO-onderzoek.

10 Cijfers PO kloppen niet met imago

Den Haag wil investeren in onderwijsbestuurders, maar beleidsmakers spreken ook nog steeds van `normen die borg moeten staan voor de menselijke maat in het onderwijs en voor minder overhead’. Klopt het beeld dat hierover bestaat met de werkelijkheid? podium haalt de feiten voor het primair onderwijs boven water.

16 De meerwaarde van het schoolbestuur

Een succesvol bestuur zit er bovenop zonder dwingend te zijn, zeggen twee schoolleiders. Hun scholen profiteren op verschillende manieren van de professionele werkwijze van hun schoolbesturen.

22 ‘Onderwijsbestuurders werken teveel op de automatische piloot’

Wim Deetman was minister van Onderwijs in de jaren tachtig, toen de overheid de broekriem ——k fors moest aanhalen. Tegelijkertijd moesten er ingrijpende vernieuwingen worden doorgevoerd. Hoe kijkt hij daarop terug, en hoe vindt hij dat het onderwijs er nu voor staat?

28 Arnhemse schoolbesturen innoveren samen

Drie po-besturen in de regio Arnhem hebben geld bij elkaar gelegd om echt te kunnen innoveren. Dat leidde bijvoorbeeld tot de oprichting van het Community Learning Center Arnhem en het iXPERIUM, een ICT-lab waar toepassingen voor het onderwijs worden bedacht en onderzocht. Samen hopen alle partijen de kwaliteit van het basisonderwijs te verbeteren.

34 Leren van je fouten

Drie po-besturen in de regio Arnhem hebben geld bij elkaar gelegd om echt te kunnen innoveren. Dat leidde bijvoorbeeld tot de oprichting van het Community Learning Center Arnhem en het iXPERIUM, een ICT-lab waar toepassingen voor het onderwijs worden bedacht en onderzocht. Samen hopen alle partijen de kwaliteit van het basisonderwijs te verbeteren.

40 Krachtig bestuur als antwoord op krimp

Besturen kunnen voor flinke uitdagingen komen te staan. Als de organisatie onder druk staat en de kwaliteit van onderwijs wordt bedreigd, komt het erop aan. Een krachtig bestuur maakt dan duidelijke keuzes en bepaalt hoe de organisatie daar het beste op af kan koersen. Zo besloot de Stichting jong Leren in Maastricht om de toekomst in te gaan met integrale kindcentra.

Podium — Extra editie: Goed bestuur

Deze extra editie van podium staat volledig in het teken van Goed bestuur. In deze editie van podium:

4 Hoofddoel: goed onderwijs voor ieder kind

Goed bestuur draagt bij aan goed onderwijs voor ieder kind, is de overtuiging van de leden van de PO-Raad. Daarom is in 2010 de Code Goed Bestuur in het Primair Onderwijs vastgesteld. Met een monitor Goed Bestuur wordt nagegaan of en hoe de code in de praktijk toepasbaar is.

10 Sturen op onderwijskwaliteit

Hans van Dael is door de PO-Raad aangetrokken als projectleider van het project Sturen op Onderwijs kwaliteit. Bestuurders moeten niet op de stoel van de directeur gaan zitten, maar sturing geven door de juiste vragen te stellen en door condities te scheppen.

16 Sturen op financi‘n

Ter ondersteuning van schoolbesturen ontwikkelde de PO-Raad het project Eerst Kiezen Dan Delen. Dit draait om de vraag: wat is goed financieel management en hoe zet je dit in om een nog betere bijdrage te leveren aan de onderwijsdoelstellingen? Schoolbestuurders krijgen gerichte trainingen en methoden aangeboden. Waaronder een risicomanagementmodel dat is ont wikkeld in samenwerking met Pricewater house Coopers.

22 De toezichthouder: betrokkenheid mag

De toezichthouder is de werkgever van de schoolbestuurder. Hij houdt toezicht op de financi‘n en onderwijs kwaliteit en dient het schoolbestuur gevraagd en ongevraagd van advies. Dat klinkt helder. Toch moeten toezichthouders in de praktijk vaak zoeken naar de juiste invulling van hun rol.

28 Horizontale dialoog komt leerlingen ten goede

Door middel van een `horizontale dialoog’ onderhoudt een schoolbestuur of school contact met zijn externe partners. Het gaat hier om het raadplegen van stake- holders uit de gemeenschap. Dat zijn natuurlijk de ouders, maar ook welzijnsorganisaties, sport verenigingen, middenstand, kinderopvang, culturele instellingen, bibliotheken et cetera

34 Collegiale visitaties wŽrken

Schoolbesturen die hebben meegedaan aan de collegiale visitaties, gericht op bestuurlijk handelen, zijn enthousiast en hebben er veel van geleerd. `Dat anderen naar jouw organisatie kijken is fantastisch.’ Wel blijkt dat er binnen menig po-schoolbestuur nog een zekere oude-jongens- krentenbroodmentaliteit heerst.

Podium — Extra editie: Passend Onderwijs

6 `Je moet het gewoon doen’

Passend onderwijs: voor sommige scholen een opgave die als een donkere wolk boven de directie- en koffiekamer hangt. Dat geldt niet voor de christelijke basisschool Remmelt Booy in het Groningse Doezum. Daar zijn ze gewoon begonnen.

12 Expertise biedt overlevingskansen

Duizenden banen verdwijnen in het speciaal onderwijs; slecht nieuws voor de betrokken mensen en hun scholen. Hoe zorg je dat hun expertise zoveel mogelijk

behouden blijft?

18 Kwaliteit en veiligheid

Hoe zorg je dat de onderwijskwaliteit en veiligheid van leerlingen en leerkrachten ook na de invoering van Passend onderwijs zoveel mogelijk in stand blijven? Twee onderwijsbestuurders uit het so zien kansen in een nauwere samenwerking met het regulier onderwijs.

24 Welke school gaat het worden?

Besturen beslissen op welke school een kind met een `ondersteuningsvraag’ wordt geplaatst. Hoe ver gaat die beslissingsbevoegdheid? En hebben ouders daarover nog iets te zeggen? Hoogleraar onderwijsrecht Paul Zoontjens en deskundigen van de Commissie Gelijke Behandeling en de Chronisch zieken en Gehandicaptenraad aan het woord.

30 Op elkaar aangewezen

Volgens de wet Passend Onderwijs moeten scholen per 1 augustus aanstaande in grotere samenwerkingsverbanden gaan samenwerken. Aan de hand van het ondersteuningsplan zullen zij samen met gemeenten de hulpverlening aan kinderen en gezinnen gaan vormgeven. Dat zal niet altijd eenvoudig zijn. Maar de betrokkenen zien ook kansen.

TIB, Tijdschrift Intern Begeleiders — 2013-02 (maart)

Opbrengstgericht werken met het jonge kind

Expert Kobi Wanningen (Seminarium voor orthopedagogiek – HU) geeft een praktische uiteenzetting over OGW met jonge kinderen. Bedenk van tevoren wat je wilt bereiken. Stem af op de behoeften van het kind. Maak samen plezier en houd het eenvoudig……….

Interview met Anneke Noteboom en Gaby van der Linde

Gesprek met Anneke (inhoudelijk verantwoordelijk) en Gaby (projectleider) over onder meer een trainingsprogramma voor opbrengstgericht werken met jonge kinderen.

Handelingsgericht Begeleiden

Onderwijsadviseur en projectleider Sonja de Lange beschrijft haar ervaringen met het effectief begeleiden van leerkrachten.



Artikelen over…


Lijstjes die verleiden tot anders begeleiden – Integrale vroeghulp – TIBtool `Hoe houd je greep op je werk?’ -Signaleren

En verder natuurlijk…

Praktische checklists, Digitaal, Column, TIBtips, Wat je niet mag missen in 2013, Nieuws gemist, Media en Agenda.

Van twaalf tot achttien — Jrg. 2013 (maart 2013) Nr. 3

8 De wereld vraagt om eigentijds onderwijs
OPINIE & DEBAT
Renske Valk

Op 14 maart 2013 is het jaarlijkse vo-congres. Daar zal Sjoerd Slagter voor de laatste keer als voorzitter vande VO-raad schoolleiders en schoolbestuurders toespreken.

18 Tijd voor een goed gesprek
OPINIE & DEBAT
Mark Vlasblom
Mark Vlasblom, directievoorzitter van ROC Flevoland, heeft ervaren hoe de U-theorie van Otto Scharmer helpt bij het voeren van het ‘echte’ collegiale gesprek over onderwijs. Het eerste uit een serie van drie artikelen.

22 Ouderbetrokkenheid: op weg naar 3.0!
OPINIE & DEBAT
Peter de Vries

De samenwerking tussen school en ouders gaat steeds beter. Dat blijkt uit het onderzoek van de bureaus Ecorys en Oberon die de tweede monitor ouderbetrokkenheid in opdracht van het Ministerie van OCW uitvoerden.

25 Van presentieleren naar prestatieleren
OPINIE & DEBAT
Henk Westerveld
De school – schoolleiding, docenten en leerlingen – moet blijven leren en reflecteren; de tijd van de vrijblijvendheid is voorbij.

26 Reflecties van een teamleider
Arnold Maarse
Op school gaat het om leren. Vaak wordt door leraren direct gedacht aan het leren van leerlingen. Als leren centraal staat, gaat het echter ook over het leren van leraren. Leren leidt tot weloverwogen anders werken. Waarom lukt dat soms wel en vaak ook niet?

36 Van pechvogel tot personaliseren
DIGITALE DIDACTIEK (7)
Tom Merxx, Jos Zuylen
Wie droomt er nou niet van een klas vol excellerende leerlingen, van geweldige proefwerkcijfers en nog betere eindexamenscores? Maar de werkelijkheid is weerbarstiger. Het lijdt geen twijfel dat ict nieuwe kansen cre‘ert om het schoolse leren en het onderwijzen te verbeteren.

38 Omgaan met verschillen J/M
RenŽ Leverink
De verschillen tussen jongens en meisjes zijn niet zo duidelijk als vaak wordt verondersteld. Ze hebben in elk geval niets te maken met cognitieve competenties. Maar ze bestaan wel! Ze hebben echter vooral te maken met werkhouding en sociaal gedrag. Als je je als docent bewust bent van deze verschillen tussen jongens en meisjesgedrag, kun je daar in de lessen rekening mee proberen te houden. De Handreiking J/M helpt daarbij.

40 Het Kwadrant in Weert keert het tij / Praktijkverhaal over schoolverbetering
Clarien Veltkamp
Eind 2010 kreeg de gemende leerweg van Het Kwadrant het predicaat ‘zeer zwak’. Dit nieuws sloeg in als een bom. De opdracht was duidelijk: de kwaliteit van de gl-opleiding moest omhoog. De school besloot zich echter niet daartoe te beperken. ‘Als je dan toch aan de bak moet, kun je het maar beter gelijk doen’, zegt directeur Jan Mueters. Dank zij de intensieve verbetertraject kreeg de gl-afdeling halverwege 2012 het basisarrangement.

42 LŽve de verschillen!
Klaas Jan Terpstra
Laten we op zoek gaan naar mogelijkheden om te werken vanuit het perspectief van de kwaliteiten en behoeften van leerlingen en collega’s. Laten we niet langer vooral de aandacht richten op wat leerlingen en collega’s niet goed doen. Laten we proberen uit te gaan van wat ze wel goed doen en hen versterken door gebruik te maken van hun kwaliteiten en potenties.

44 Het momentum is niet straks
INGEZONDEN
Carlo Pedroli
Het voortgezet onderwijs is vaak in het nieuws. Vaak is de toon negatief. De toekomst van de leerlingen in het voortgezet onderwijs vraagt echter om een genuanceerde benadering: een zonder oneliner en scoringsdrift. Het is hoog tijd dat docenten, schoolleiders en bestuurders zelf het initiatief nemen om het 21e-eeuwse onderwijs op een fundamenteel andere wijze vorm te geven. Een zeventigtal schoolleiders en bestuurders in het VO nemen onder de naam MOMENTUM 2012 het initiatief.

46 21st century skills, nieuwe vaardigheden voor de toekomst
INGEZONDEN
Terence Honing
Zowel de globalisering als de ontwikkeling tot een kennis en informatiesamenleving hebben invloed op de vaardigheden die onze leerlingen in de toekomst nodig hebben om zich staande te houden op de arbeidsmarkt. 21st Century Skills is de verzamelnaam voor die vaardigheden die passen bij deze veranderende wereld.

EN VERDER

5 Eigentijds
EDITORIAL
Renske Valk

6 MOOI
Technasiumwerkplaats ‘Research & Development’-ruimte van het Jeroen Bosch College

11 Bruisen
COLUMN
Hester Macrander

12 Berichten

17 Onderweg
COLUMN
Wim Bos
Hebt u zich die vraag wel eens gesteld?

21 Oost west, asbest
COLUMN
Jan Fasen

29 Pesten is gif
COLUMN
Bamber Delver

31 Lopende zaken
NU

35 Sex en Origami
COLUMN
Frans Ottenhof

50 Professionalisering
SCHOLING
- In iedere leerling schuilt een gemotiveerde leerling
- De mentor als spil
- Studeren bij het Centrum voor Nascholing: het vliegwiel voor onderwijsontwikkeling
- Masterclass en ori‘ntatiecursus
- Beeldcoaching
- Docentendagen Digitaal Onderwijs
- Breinleren


52 Verschenen
- Ga d’r maar uit
- De kracht van motivatie
- Ruimte voor ouders!
- Worden wie je bent
- Zo begrijpen ze je wel!
- School en echtscheiding
- Films maken, jongeren en antichaosrecepten
- Hoe krijg ik meer grip op mijn emoties

55 Peer review is hot
COLUMN
Jelmer Evers
Professionalisering 2.0

56 De eerste ambachtsschool
CANON VAN HET ONDERWIJS
Opkomst, ondergang en terugkeer van het beroepsonderwijs

58 Post Scriptum
COLUMN
Piet Post
Storm. Op een dag weet je het, althans je meent het te weten, althans je meent het recht te hebben om te zeggen dat je het weet.

Tijdschrift voor Orthopedagogiek — Jrg. 52 (maart 2013) Nr. 3

102 Werken vanuit een ontwikkelingsperspectief in het primair onderwijs: een zoektocht door het drijfzand
Jos J. Louwe
Een klein deel van de totale leerlingpopulatie is niet in staat om de minimum-einddoelen voor het primair onderwijs te behalen. Voor deze leerlingen, die meestal geplaatst zijn in het speciaal (basis)onderwijs, maar steeds vaker ook in het reguliere basisonderwijs blijven, moet een persoonlijk ontwikkelingsperspectief worden vastgesteld. Er moet dan zo vroeg mogelijk voorspeld worden wat hun toekomstperspectief is, waarna keuzes gemaakt worden voor een onderwijsaanbod.

113 Kleuters in conflict: een onderzoek naar de rol van opvoedgedrag van ouders en het verloop van slachtofferschap op school
Mari‘lle Bonnet
In dit onderzoek is gekeken naar de link tussen opvoedingsstijl, opvoedstrategie‘n en gehechtheid en het verloop van slachtofferschap bij jonge kinderen. Gedurende ŽŽn schooljaar werden 73 kinderen gevolgd, die aan het begin van het schooljaar door hun leerkrachten waren aangeduid als slachtoffer van leeftijdsgenootjes. Om opvoedingsstijl en gehechtheid te observeren werden spelmiddagen georganiseerd voor ouders en kinderen.

123 Lessen uit Finland

Elise Haarman
Finse scholen, universiteiten en ministeries worden de laatste jaren overspoeld met verzoeken om hun deuren te openen voor Europese collega’s. Deze belangstelling komt met name voort uit de hoge ranking van Finland in de beoordeling van PISA (Programme for Intrenational Student Assesment). De Finse boodschap van minder uren, minder testen, meer leren klinkt bovendien erg aantrekkelijk. Maar op het gebied van passend onderwijs, differentiatie voor leerlingen met een beperking en ICT zijn ook de Finnen nog dikwijls zoekende.

128 Retro perspectief
Lea Dasberg
‘Men kijkt achterom om vooruit te zien, zoals een automobilist in zijn achteruitkijkspiegel kijkt om verantwoord vooruit te rijden’.

132 Lees-v-aardig
Trijntje de Wit-Gosker
Gerards jubileum: Over de gevolgen voor het gezin als een gezinslid leert lezen.

134 Wee-k-lacht
Martenjan Poortinga
Een zorgcošrdinator…’Over een onderwijsrevolutie’.

136 Bij-brengen
Mieke Ketelaars
Wie verre reizen maakt, komt ook weer terug. Op en top talent.

138 Weetwinkel

143 Binnengekomen boeken
- Loyaliteit in verdrukking: de Technische Hogeschool Delft tijdens de bezetting / Onno Sinke
- Als de wereld er anders uit ziet… : omgaan met autisme / Marc Willems

Frappant 52 — maart 2013

Deze Frappant is online als PDF beschikbaar

Vroeg signaleren om te kunnen excelleren
Elsbeth Teeling
Je herkent ze niet altijd. De hoogbegaafde kinderen, of de kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong. En dat is nou precies wat het lastig kan maken voor het kind, maar ook voor de leerkracht en de ouders.

Kijk meer bij je collega af!
Jeroen Claassen, Cecile Godefrooy, Jacqueline Goedhart, adviseurs Marant
Onderzoeksbureau McKinsey analyseerde hoe onderwijssystemen in verschillende landen zichzelf verbeteren. Eind 2010 verscheen het rapport how the world´s most improved school systems keep getting better””. Scholen in Singapore, Hong Kong en Zuid Korea hebben zichzelf de laatste decennia continu weten te verbeteren. In deze en in andere landen lukte het de scholen beter dan in Nederland. Wat kunnen we leren van onze buitenlandse collega´s?”

Wij gaan voor lezen!    
Ilse Schuurmans, psycholoog en wetenschapsjournalist Marant  
Voorlezen is gezellig, leuk, ontspannend en buitengewoon nuttig. En niet alleen als kleuter bij mama op schoot. Ook in de klas, van groep 1 tot in het middelbaar onderwijs, zou iedere juf en meester er een vast moment voor moeten inruimen. 2013 is uitgeroepen tot jaar van het voorlezen. Lees jij jouw collega´s onderstaande tips en het belang van voorlezen voor?

Tien tips om je stelles te pimpen 
Femke Klomp, adviseur taal Marant    
Een duidelijk mailtje schrijven, een berichtje voor in de schoolkrant of een brief aan oma. Teksten schrijven is een kunst op zich en niet iets wat kinderen vanzelfsprekend kunnen. Daarom besteden alle taalmethodes aandacht aan de vraag: hoe leer je de kinderen goed stellen? Maar wat ons betreft zijn er wel wat manieren om je stelles nog effectiever én dus leuker voor de kinderen te maken dan de taalmethodes aangeven. Daarom hier tien tips om je stelles te pimpen.

School aan Zet    
Samen werken aan stevige ambities
Jacqueline Goedhart, adviseur Marant    
Dit schooljaar is School aan Zet van start gegaan. Een programma dat is opgericht vanuit het ministerie van OCW waarmee scholen verbinding maken tussen de landelijke beleidsdoelen van OCW en de eigen schoolpraktijk. Afgelopen zomer zijn de ambitiegesprekken met de schoolleiding geweest. Hoe gaat het nou eigenlijk allemaal in zijn werk?

Plein Primair — Jrg. 15 (26 maart 2013) Nr. 1

2 Plein primair nieuwe stijl
REDACTIONEEL

4 Jet Bussemaker, minister
BELEID
We hebben een nieuwe minister van Onderwijs die zich al aardig in haar ambt heeft warmgelopen. Er waait een andere wind op het ministerie van Onderwijs, zoveel is wel duidelijk. Het is zeker niet een wind waarin perse een grote aandacht gegeven wordt aan overheidssturing en controle. Minister Jet Bussemaker wil niet meer regels en meer controle, maar legt een nadrukkelijk accent bij de eigen verantwoordelijkheid van de mensen die in en voor het onderwijs werkzaam zijn.

5 Sander Dekker, staatssecretaris van onderwijs
BELEID
Sander Dekker is de nieuwe staatssecretaris van Onderwijs. Zijn bestuurlijke ervaring deed hij op als wethouder van Onderwijs in de gemeente Den Haag. Alhoewel hij dicht bij het parlement zijn politieke ervaring heeft opgedaan, zal hij het vak van staatssecretaris met kritische media en een kritisch parlement moeten leren. Een uitspraak galmt lang na en kan onverwachte gevolgen met zich meenemen. Voor het werkers in het onderwijs is Dekker de grote onbekende. Leraren en bestuurders in het funderend onderwijs in Den Haag kennen hem wellicht wat beter, maar ook in de media zijn weinig opvallende daden en uitspraken van Dekker bekend.

7
NIEUWS
- Ouders willen strenge school, maar niet voor hun eigen kroost
- Nederland ontvangt Onderwijs G20
- Wetswijziging onderhoud/aanpassing schoolgebouwen po
- ‘Domme’ jeugd overschat

9 Loes Ypma (PvdA): “Doceren met de deur open”
TWEEDE KAMER
Ik heb me gerealiseerd hoe ontzettend belangrijk het is, om te doceren met de deur open. Dat vraagt in het onderwijs om een cultuurverandering, maar ik denk dat we er beter van kunnen worden.” Loes Ypma (PvdA) is ŽŽn van de nieuwe en jonge parlementari‘rs die in de komende jaren het kabinet kritisch volgen in het onderwijsbeleid. Ze heeft zelf lesgegeven en dat helpt om de cultuur in het onderwijs snel op waarde te schatten. Zelf is ze ouder van kinderen, en mede vanuit die invalshoek volgt ze de onderwijspraktijk. ”Ik vind het ŽŽn van de essenti‘le zaken van ouderbetrokkenheid: aandacht! Je mag dat ook van ouders eisen, die aandacht, die betrokkenheid.”

12 Soundbytes

13 Excellent, wat is dat?
ONDERZOEK
In deze bijdrage besteden we uitgebreid aandacht aan de selectie van ‘excellente scholen’. We beschouwen de in Nederland gevolgde procedure, vergelijken met de aandach voor excellente scholen in het buitenland. We verdiepen ons in de criteria en kijken naar de kritiek op dit bouwwerk. Het is de vraag of het blijft bij rondjes met excellente buitenboordmotor, of dat het beoordelingsakder ook door gaat werken in de beoordeling van de Onderwijsinspectie.

16 Finland
COLUMN DE DIRECTEUR

17 NIEUWS
- Populaire leerling is toch niet zo leuk
- Nieuwe voorzitter PO-Raad: Rinda den Besten


19 IN BEELD
- Tip 1: The Art (& Science) of Great Teaching: Sam Chaltain
- Tip 2: Salman Khan: At their own time, at their own place
- Tip 3: De linker en rechter hersenhelft

20 Arm en rijk
DE KWESTIE
Rijkdom heeft ons niet alleen veel goeds gebracht

21 Ouders en school / Kom niet aan de professionaliteit van leraren
OUDERBETROKKENHEID
Staatssecretaris Sander Dekker is van mening, dat ouderbetrokkenheid ertoe doet, omdat het leidt tot betere prestaties op school, helpt bij het omgaan met verschillen in de klas, de juiste studiekeuze, het terugdringen van schooluitval en het gezag van de leraar. De betrokkenheid van ouders bij de school levert weinig effect op, aldus de Nijmeegse onderzoekers van het Radboud Universiteit.

24
NIEUWS
- Informatie scholen straks online
- Eer en trots bij Marokkaanse jongens


26 Project Leer-Kracht
ONDERSTEUNING
Jarenlang heeft de Onderwijsinspectie in het jaarlijkse Onderwijsverslag moeten vaststellen, dat het moeilijk voor leraren was om te gaan met de verschillen tussen kinderen. De kern van Passend Onderwijs ligt toch vooral in de vaardigheid van leraren om recht te doen aan wat kinderen aan ondersteuning nodig hebben.

27 Kabinet kiest voor excellentie in de etalage
EXCELLENT
Wim Kaizer zat in de landelijke jury Excellente scholen. Hij was tot voor kort voorzitter van een groot schoolbestuur in Breda. Daarvoor heeft hij bijna alle hoeken van het onderwijs gezien en ervaren. Vooral is Kaizer een onderwijsman in hart en nieren.

28 Agenda

31
‘Slim omgaan met (hoog)begaafde leerlingen’

NIEUWS IN DE SPOTLIGHT
Van inzicht tot praktische handvatten voor het primair en voortgezet onderwijs. Congres 21 mei 2013 in Driebergen-Zeist.

31 Colofon

Kinderopvang — Jrg. 23 (maart 2013) Nr. 3

3 De klant is koning
VOORWOORD
Marike Vroom (hoofdredacteur)

4 KORT & KRACHTIG
Marianne Velsink
-
Bijzondere doelen
-
Doe de pedagogische test!
-
Deze maand in management kinderopvang
-
Tip van een groene metselaar
-
De smaak te pakken
- Wij doen zuinig!
-
Activiteitentip van de maand: het grote Hamburgerspel
-
Skonkids worden mediawijs
-
Dit zijn wij

10 Zindelijkheidstraining / Kinderen kunnen voor hun tweede jaar al zindelijk zijn
GASTOUDERSERVICE
Carlien Langelaan
Kinderen worden steeds later zindelijk. Pas na het derde jaar uit de luiers vinden we tegenwoordig heel normaal. Toch is dat niet nodig, zegt psycholoog Debby Mendelsohn, auteur van het boek Zindelijk maken is kinderspel’. ‘Met aandacht, speelsheid en regelmaat kunnen de meeste kinderen rond de anderhalf jaar al zindelijk zijn.’ Volgens deze moeder van zes kinderen kan de kinderopvang hierbij een belangrijke rol spelen.

12 Hoe laat je kinderen geconcentreerd werken? / Hoe leid je kinderen in hun concentratie?
BEGRIJPEN MET JE HANDEN (4)
Annet Weterings & Sabine Plamper
Annet Weterings en Sabine Plamper maakten een inspirerend boek over hoe kinderen ontdekken, onderzoeken, proberen, cre‘ren en leren. In vijf afleveringen geven we je in tekst en beeld een voorproefje van dit boek.

15 Sofie
COLUMN
Volg de komische, soms droevige, soms spannende belevenissen van een pedagogisch medewerker op een klein kinderdagverblijf in een provinciestad.

16 Ontdek de boodschap achter de boodschap / Steven Pont over communiceren met bso-kinderen
Alexandra Sweers
Een van de belangrijkste gereedschappen in de gereedschapskist van de pedagogisch medewerker is het communiceren. Iedereen praat wel met kinderen, maar jij bent echt een beroepscommunicator. Dat moet een beetje in je zitten, maar dat kun je ook best leren. Steven Pont van de Kinderopvang Academie gaat bij zijn videocollege over communiceren met kinderen in op de vraag: welk gesprek heb ik eigenlijk?

18 Vermoedens van kindermishandeling door een collega
WET MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING (2)
Davita Dijkstra
In de loop van 2013 wordt de Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling van kracht, bestemd voor alle professionals in de kinderopvang. In deze meldcode zijn voor drie situaties routes beschreven die je kunt volgen. Bij een vermoeden van: huiselijk geweld en kindermishandeling, kindermishandeling door een beroepskracht, seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen onderling. Wat kun je als pedagogisch medewerker nu eigenlijk met deze meldcode?
Wat zijn je plichten en wat moet je doen als je vermoedt dat er iets met een kind uit je groep aan de hand is? Vakblad Kinderopvang geeft in een driedelige serie duidelijkheid over, in elke aflevering een andere situatie.
Deel 2: Hoe te handelen als je vermoedt dat er sprake is van kindermishandeling of seksueel grensoverschrijdend gedrag door een collega?
Stel, je ziet dat een collega een kindje een kusje op de mond geeft. Mag dat? Of het valt je op dat een meisje opvallend vaak naar die ene collega toetrekt. Waarom doet ze dit? Soms doen zich situaties voor waarbij je je afvraagt of ze wel door de beugel kunnen. Maar wanneer is er sprake van kindermishandeling of (seksueel) grensoverschrijdend gedrag? En welke stappen moet je zetten als je vermoedt dat een collega te ver gaat?

20 Het kinderbrein
PONTS PSYCHOLOGIE POSTER
Steven Pont
In Ponts boek ‘Mensenkinderen!’ beschrijft hij de zeventien belangrijkste ontwikkelingsgebieden van kinderen tussen nul en vier jaar. Dit keer in deze rubriek: het kinderbrein.
- Laat duizend rozen bloeien!
- Boe!
- Wisjedat…
- Getalletjes…
- IQ
- Waar hersenen van groeien
- Waar hersenen niet tegen kunnen
- Lijf en leden
- Kalm aan, mama!
- Moeilijke woorden
- De rol van de pm’er
- Nog een keer boe!

22 Brand in je kinderdagverblijf
Marianne Velsink
Trrrrring…. Het is weer tijd voor de jaarlijkse brandoefening. Soms vergeet je door de consternatie, organisatie en de vrolijke chaos hoe belangrijk zo’n oefening eigenlijk is. Totdat het je echt overkomt: rook en brand in je pand en jij en je collega’s verantwoordelijk voor al die kleintjes. Een nachtmerrie. Het overkwam kinderdagverblijf Het Woldkasteel in Tuk (Overijssel).

25 Men at work (1)
Het eerste portret in een serie over mannen in de kinderopvang: Bob van der Linden

26
KINDERBOEKEN
Mari‘lle van Bussel
- Vriendschap met een zwerver (vanaf 8 jaar)
- Eten met eendjes (vanaf 1 jaar)
- Nederland op de zoekplaat (vanaf 3 jaar)
- Bange vis (vanaf 3 jaar)
- Beer gaat logeren (vanaf 3 jaar)
Thema: Seizoenen
- Lente, zomer, herfst & winter
- Seizoenen
Zelf aan de slag

28
KINDEROPVANGJOURNAAL
Marianne Velsink
- Ouders hoeven geen gehoorzaam kind
- Grootouders spelen cruciale rol in het gezin
- Kwaliteitsmerk ‘Groene Kinderopvang’ een feit
- Aandacht voor jongens (aanvulling)
- SKSG biedt gratis opvang op koopzondagen
- Mbo’s zetten het mes in kinderopvangopleidingen
- Agenda
- Week van de opvoeding: Word spelen-der-wijs!
- Toename van werkdruk in de kinderopvang

30 Reacties
Korte reacties uit de pers, via Twitter, Facebook, mail en kinderopvang.nl

33
Gastoudernieuws
GASTOUDERSERVICE
Carlien Langelaan
Wat speelt er in de gastouderopvang
? Wat houdt gastouders bezig? Je leest het maandelijks in deze rubriek.

34 De Vreedzame school, over omgaan met verscheidenheid
Democratisch burgerschap, een groot begrip voor kleine mensen. Op kinderdagverblijf Bijnkershoek van Saartje Kinderopvang is de familiemuur met foto’s van alle kinderen, hun familieleden, huisdieren en andere belangrijke wezens uit hun eigen leven een favoriete plek. Elk beeld kan een aanleiding of voorbeeld zijn bij een gesprek. Over hoe kinderen wonen en met wie. Vaak gaat het over gewoontes en verschillen. Een thema dat past bij democratisch burgerschap, waarin het draait om keuzevrijheid en omgaan met verscheidenheid.

36
KIDS ACTIEF
Carla Overduin
Thema: Dikke vrienden
- Een gebaar voor elkaar (2 tot 4 jaar)
- Doe iets liefs voor de buurt (4 tot 6 jaar)
- Nieuwe vrienden maken (2 tot 4 jaar)
- Leren delen (2 tot 4 jaar)
- Een, twee, drie, vallen! (4 tot 6 jaar)
- Geven is leuk (4 tot 6 jaar)
- Activiteit van de maand: Samen ŽŽn broek (4 tot 6 jaar)
- WWWeetjes

38 Vakinformatie
VAKINFO
Marianne Velsink
- Meubeltjes van FLIP
- LEGO voor de kleintjes
- Proefjes: Ontdek C3!
- Spelend Rekenen vernieuwd
- Nijntje pretpakket
- Spelen in de natuur

39 Colofon

Mensenkinderen — Jrg. 28 (maart 2013) Nr. 136

Deze editie is hier als PDF beschikbaar

Thema: WIE BEN IK? Een kind heeft een relatie met zichzelf.

0 Trouw aan mijzelf
EN OP DE ACHTERZIJDE
Arjen Tabak

1 Kijk eens vaker in de spiegel
VAN DE REDACTIE
Felix Meijer
Vergelijken doe je altijd met jezelf

2 Pap, mam, luisteren jullie wel naar mij?
THEMA
Marleen van der Krogt
In dit artikel vraagt de auteur zich af wat Passend Onderwijs voor haar dochter Tess is.

4 Op de Leonardoschool ben ik een gewoon kind
THEMA
Marianne Graafland, Annemiek de Vries
Jenaplanschool De Kloostertuin heeft een jenaplan- en een Leonardo-afdeling. Een tegenstelling? Wat vinden de schoolleider en een ouder van een hoogbegaafd kind ervan?

8 Uitdaging op maat / Een integrale aanpak voor begaafdheid
THEMA
Katinka van Kempen
Een artikel over de integrale aanpak voor begaafdheid op de jenaplanschool in Boxmeer: de stamgroep biedt ook aan deze kinderen mogelijkheden voor een passen onderwijsaanbod.

14 Portret van een kind
THEMA
Anite van Oijen
Een artikel over het maken van een portret voor en door een kind, waarin zijn totale ontwikkeling zichtbaar wordt.

18 Mijn zelfvertrouwen is gegroeid
THEMA / INTERVIEW
Kees Groos
Interview met Anke Leusink over haar bovenbouwverlenging.

20 Zuinig zijn op buitenbeentjes!
THEMA
Irma Mommers
Iedereen kent ze wel: de kinderen die al jong blijk geven van een heel eigen kijk op het leven.

22 Alle antwoorden zitten in je hoofd
THEMA
Charlotte Visch
Kinderen hebben alle antwoorden al in hun hoofd, maar kunnen er niet altijd bij.

25 Ik ben een meisje van twaalf
THEMA
Wie ben ik, wat kan ik.

26 Het intrapersoonlijke kind
THEMA
Marco Bastmeijer
Volgens de idee‘n van Howard Gardener over meervoudige intelligentie bekijkt zo’n kind alles vanuit zijn eigen ‘ik’. Welke onderwijsbehoeften heeft het?

28 Ik leer anders
THEMA
Agnes Oosterveen
Ongeveer 95% van de kinderen denkt in woorden, de overigen in beelden. Hoe kunnen deze denkbeelddenkers geholpen worden?

EN VERDER

32 De torteltuin en tortelshop van De Petteflet
Hanneke Venema
Een voorbeeld van levend leren op jenaplanschool De Petteflet (Groningen), waarbij kinderen de oogst uit de schooltuin verkopen in hun eigen winkel.

35 Signalementen
Felix Meijer
Een rubriek met besprekingen van interessante boeken.
– Mijn eerste tuinboek
– Mijn eerste moestuin
– Tijdreis in je eigen tuin

36 Je-na aan ‘t hart
Felix Meijer
Een rubriek van en voor de lezer.

37 In een krappere jas
VAN DE REDACTIE

37 Een cadeautje
Anite van Oijen
Een meisje, dat nu in het Voortgezet onderwijs zit, bezoekt haar ‘oude’ basisschool.

Wereld Van Het Jonge Kind — Jrg. 40 (maart 2013) Nr. 7

4 IQ test bij jonge kinderen
IQ
Lianne Hoogeveen
Veel mensen hebben een mening over het meten van intelligentie en het daaruit volgende Intelligentie Quoti‘nt (de IQ score). Hoe kan een IQ test wel (en niet) helpen om jonge kinderen op de juiste manier begeleiding te bieden?

10 De Mantel van de Expert
SPELEN
Herbet Mouwen
Drama biedt meer mogelijkheden in de klas dan vrij spelen op basis van inleving, beleving en verbeelding. Met de uitdagende werkvorm De Mantel van de Expert kun je realistische en niet-realistische problemen in de fantasie doelgericht oplossen.

16 Aandacht voor natuur in VVE
NATUUR & TECHNIEK
Lilian van der Bolt
Natuur biedt een krachtige context voor spel en leren bij het jonge kind. Dat is goed voor de ontwikkelkansen van het kind, maar ook een mooie belofte voor later. Dit artikel laat zien hoe je meer aandacht aan natuur kunt besteden in je groep.

22 Hoe zien kinderen zichzelf? / Zelfbeeldontwikkeling in groep 3
SOCIAAL-EMOTIONEEL
Martine van der Steen

Zelfbeeld is het beeld dat je van jezelf hebt. Het ontstaat door wat je meemaakt, door wat anderen over je zeggen en door wat je doet. Omdat je zelfbeeld bepaalt hoe je je gedraagt, is het belangrijk dat het klopt. Hoe kun je leerlingen ondersteunen in hun zelfbeeldontwikkeling?

RUBRIEK

8 Met klei smijten is natuurkunde
COLUMN DONDERSTENEN
Aleid Truijens
Laat kleuters lekker spelen

14 ‘Ik doe het lekker toch!’
PRENTENBOEK VAN DE MAAND

15 Een jungle-avontuur
AAN DE SLAG
Esther van de Kerkhof
De vrolijke illustraties van de eigenwijze Kleine Leeuw in ‘Ik doe het lekker toch!’ geven een mooi aanleiding om zelf een jungle te bouwen.

20 Bijzonder gewoon
PRENTENBOEKINDRUK
Mathieu van Meer
- Als de maan lacht
- Het tri-tra-tranenboek
- Blijven ze nog lang
- Mama is soldaat
- Mijn zusje heeft downsyndroom

27 Creatief omgaan met gevoelens
BOEKINDRUK
Jan de Bas
- Een vulkaan in mijn buik
- Teken je gesprek over faalangst
- Begrijpen met je handen

32 Journaal
- Leuk Leren Werken
- Sta eens even stil
- Knutselen met textiel
- Kinderen maken muziek
- Kleuters uitdagen werkt
- Nieuwe code digitaal archief
- Sprookjes voor de Efteling

EN VERDER

28 Ik wil mama en papa, allebei!
OUDERS
Ludo Driesen
Echtscheiding is een veel voorkomend fenomeen in onze maatschappij. Ook de leerkracht groep 1-2 krijgt ermee te maken. Dit artikel probeert de belevingswereld van het echtscheidingskind te schetsen en advies te geven aan de leerkracht. De verwerking en -meer nog- het loyaliteitsconflict vormen de centrale thema’s.

34 Verwacht in HJK
- Pedagogisch tact
- Van voorschool naar basisonderwijs
- Cognitieve ontwikkeling stimuleren
- Uit de oude doos
- Themadossier Doorgaande lijn

JSW Jeugd in School en Wereld — Jrg. 97 (maart 2013) Nr. 7

Thema: GEDRAG

3 Gedrag
VAN DE REDACTIE
Mark van der Pol

6 Niets is wat het lijkt
THEMA
Harrie Velderman
In dit artikel wordt, vanuit het oogpunt van de leerkracht, beschreven hoe je kunt kijken naar gedragsproblemen. Wat beschouwen we eigenlijk als probleemgedrag wanneer we kijken vanuit onze eigen zingeving, temperament, leefomgeving, normen en waarden.

12 Omgaan met gedrag
THEMA
Annerieke Verkerk
Hoe kun je omgaan met leerlingen die ingewikkeld gedrag laten zien? De auteur geeft idee‘n en uitvoerbare tips die kunnen helpen bij het begrijpen en omgaan met deze leerlingen, binnen de context van een volle klas.

18 Passend onderwijs vormgeven
THEMA
Martine Bootsma
Hoe geef je als basisschool op een effectieve manier invulling aan passend onderwijs? Dat lijkt een lastige opgave. OCBS De Hoeksteen in de Hoornse wijk Kersenboogerd weet dit te realiseren. Een analyse van deze ambitieuze basisschool.

32 Effectieve leerlingbespreking
PASSEND ONDERWIJS
Marjon Bruggink, Wim Meijer
Gesprekken met leerlingen kun je doelgerichter voeren. De centrale vraag hierbij is: welke aanpassingen zijn nodig in de onderwijsleersituatie om deze leerling tot leren te brengen? Een stappenplan geeft grip op onderwijsbehoeften en benodigde aanpassingen in de onderwijsleersituatie.

40 Onderzoekend leren als schoolcultuur
PROFESSIONALISERING
Naomi Mertens, Dolf Jansen
Wat maakt dat de ene leerkracht zich voortdurend ontwikkelt en een ander vooral blijft vasthouden aan wat bekend en vertrouwd is? Wat is nodig om in een team die professionele groei en ontwikkeling vanzelfsprekend te maken? De auteurs verkennen factoren die dit kunnen bevorderen.

RUBRIEKEN

10 Kijken naar internet
WWW.JSW
Gerard DŸmmer
In de rubriek tips om alles uit de computer te halen voor het gebruik in de klas.

17 Voordeel voor abonnees
- RET kwartet
- Resultaat met rekenen
- Met talenten aan de slag
- kinderen en sociale vaardigheden plus kwartet.

22 Uitgelicht
- Cursus TSO lastig gedrag
- Verderkijker
- Tijd voor een Geoweek
- IPON 2013
- Nieuwe code digitaal archief
- Zing mee met Annie M.G.
- Chemie in je klas
- Agenda

25 Woordenschatmuur
PRAKTIJK
Martin Bootsma
Hoe besteed je structureel aandacht aan de uitbreiding van de woordenschat van kinderen? In deze praktijkbijdrage vind je voorbeelden van het werken met een woordenschatmuur en hieraan gekoppelde activiteiten.

30 De schoolweek van Stphanie Wessels
SCHOOLWEEK
Stphanie Wessels (27 jaar) is vierdejaars pabostudent aan de NHL Hogeschool in Leeuwarden. Ze is Lio-stagiaire op obs Op ‘e Dobbe in Hallum en student-assistent Lectoraat Taalgebruik en Leren op NHL Hogeschool.

36 Leerkracht en leeskracht
OPEN BOEK
Marieke Baselmans
De leescošrdinator geeft het leesplezier en de leesinteresse van leerlingen voortdurend nieuwe impulsen. Een taak voor leerkrachten met liefde voor kinderboeken. In dit artikel belichten we het werk van de leescošrdinator. Onmisbaar op iedere basisschool die van leerlingen gemotiveerde lezers wil maken.

39 De gelukkige klas
VAN DE STAPEL
Bianca Pannekoek
- Opnieuw in de gelukkige klas
- Van pesten naar samenwerken
- Passend onderwijs voor begaafde kinderen

45 Win een training ‘Grip op de groep’
LEZERSACTIE

46 Begrijpend lezen
GEREEDSCHAP
Joop Stoeldraijer
Methodes voor begrijpend lezen aan de hand van actuele teksten blijken succesvol te zijn. Daarom wordt het aanbod steeds groter. Om het kiezen van een dergelijke methode te vergemakkelijken zijn er in dit stuk een aantal naast elkaar gezet.

50 Verwacht in JSW
- Alertheid bij adoptie
- Engelse les geven
- Sociaal leren
- Muzikale schoolweek

Tondeldoos — Jrg. 14 (maart 2013) Nr. 1

2 Vrienden van VONK Techniek PO
Hanneke te Braake
Tijd voor een nieuw geluid.

4 Denk & Doe Dag van VONK 2012: Techniek op de werkvloer
Thijs Richter
Opening van de Denk & Doe Dag ‘Techniek op de werkvloer’. Maar op welke werkvloer of beter gezegd op welke werkvloer niet. Want techniek is overal. Overal waar mensen wonen, werken, recre‘ren en samen zijn. De werkvloer voor de techniek van het basisschoolkind is dus overal te vinden en ligt letterlijk voor het oprapen. Hiermee opende de voorzitter van VONK Hanneke te Braake, op 30 november 2012 de Vonk Denk & Doe Dag 2012 die werd gehouden bij BS De Wichelroede in Udenhout. Dit keer waren er voor het eerst ook ouders uitgenodigd.
De workshops van die dag:
- Werkwijze op de Wichelroede
- Stichting C3 (scheikunde)
- Maak je eigen sterrenbeeld met toepassing van een solarlampje
- Onderzoek op de basisschool
- Lego Mindstorms en WeDo

9 Gebruik van het Woordenboek Techniek voor het ZMLK
Lex Vlieks
Een methode voor Handvaardigheid en Techniek in het zmlk-onderwijs, met gebruikmaking van het Woordenboek Techniek samengesteld door Lex Vlieks.

12 Winterschool 2013
Monique Beljaars
Wetenschappelijke doorbraken de klas in! Jaarlijks organiseert het Wetenschapsknooppunt Radboud Universiteit Nijmegen (WKRU) de Winterschool. De winterschool is een nascholingsdag voor leraren uit het basisonderwijs over wetenschap, wetenschapseducatie en onderzoekend leren. Hier presenteren wetenschappers hun bevindingen, verzorgen onderzoekers en pabo-studenten workshops en doel leraren experimenten.

14 Quickscan wetenschap & techniek: een handige tool voor uw ambities
SCHOOL AAN ZET
Wilt u aan de slag met wetenschap- en techniekonderwijs bij u op school? Of bent u al bezig maar wilt u dit verder versterken? Dan kan de gratis quickscan Wetenschap & Techniek u helpen met het vormgeven van het w&t-onderwijs bij u op school. U kunt de quickscan vinden op de website van School aan Zet.

16 Junior FIRST LEGO League… leuker kunnen we techniek niet maken!
Lennart de Graaf
De structurele inbedding van wetenschap & techniek in het basisonderwijs is, ondanks veel missiewerk van technische enthousiastelingen, op veel scholen nog verre van gerealiseerd. De urgentie is echter groot want zowel bedrijfsleven als de overheid sturen sterk op meer focus op W&T in de klas in verband met het nijpend tekort aan technisch geschoold personeel. Reden voor veel scholen om op zoek te gaan naar leuke en uitdagende W&T projecten. Het dilemma is echter: hoe zorg je voor structuele inbedding zonder dat het succes afhangt van die Žne, toch al erg drukke, maar enthousiaste technische leerkracht.

20 Mad Science
Thijs Richter
Mad Science is ontstaan in Canada: twee jonge broers (Ariel en Ron Shlien) kochten een laser en begonnen met een science-optreden. Toen dat succesvol bleek, lieten ze ook zien dat ze handige zakenlui waren: Mad Science is nu een franchiseketen in ruim 20 landen met meer dan 225 vestigingen, verspreid over de hele wereld. En ŽŽn van die landen is Nederland. Ik bezocht een zomerkamp in Brabant.

23 Verenigingsnieuws
- Coalitie wil op basisschool meer aandacht voor techniek en wetenschap genereren
- Ondersteun ook de huidige leerkrachten in het basisonderwijs!

23 Techniekdidactiek
BOEKBESPREKING
Hanneke te Braak

24 NIEUWS
- Enqute VeDoTech, Vereniging Docenten Techniek
- Leerlingen bedenken oplossingen voor waterbeheer anno 2012 in het nieuwe lesprogramma ‘Droge Voeten’ van de CED-Groep
- Het muZIEum in Nijmegen opent je ogen
- Uitvinderswedstrijd

Tijdschrift voor Lerarenopleiders — Jrg. 34 (maart 2013) Nr. 1

3 Redactioneel
Gerda Geerdink

5 Opvattingen over spel: een vergelijking tussen studenten, leraren en opleiders via vignetten over situaties die naar spel verwijzen
D
iny van der Aalsvoort
Daar opvattingen over spel ook van invloed zijn op het handelen bij spel zijn twee studies naar deze opvattingen gedaan. Daarvoor werd gebruik gemaakt van drie vragen bij vier vignetten met spelsituaties. De antwoorden op de vragen zijn geanalyseerd naar uitspraken over gedrag dat naar spel verwijst en naar interpretaties van dat gedrag. Bij de eerste studie waren veertien opleiders van een pabo en zes leerkrachten van reguliere basisscholen betrokken. In deze situatie verschilden de opleiders niet van de leraren gelet op uitspraken over gedrag van leraren maar wel bij interpretaties van dat gedrag. In de tweede studie betrof het de zeven opleiders, achter eerstejaars en acht derdejaars studenten van een middelbare beroepsopleiding (mbo) Onderwijsassistent. Uit deze studie bleek dat opleiders van onderwijsassistenten vaker interpretaties geven over spelgedrag van leerlingen dan de studenten die zij opleiden. Daarnaast merken de derdejaars studenten meer over spelgedrag op dan de eerstejaars studenten. We sluiten de studie met aanbevelingen voor opleiders.

17 STAR, een online STAgeRegistratiesysteem
Vicky de Windt
De Specifieke Lerarenopleiding (SLO) aan de Universiteit Gent (UGent) maakt sinds 2009 voor de administratie bij de organisatie van de stage gebruik van een online, intern ontwikkeld, registratiesysteem: STAR
(http://www.star.ugent.be). Tijdens het Congres voor Lerarenopleiders 2011 werd de applicatie voor het eerst buiten de UGent voorgesteld. Deze presentatie kon op veel bijval rekenen. Uit de reacties van het publiek en de gesprekken achteraf bleek duidelijk dat administratieve chaos en last in de hedendaagse onderwijsorganisatie complexe en vaak voorkomende problemen zijn.
Onderwijsbetrokkenen zijn voortdurend op zoek naar manieren om de onderwijsadministratie te vereenvoudigen en tot een minimum te herleiden. Onze bijdrage op het congres vormde de aanleiding tot het schrijven van voorliggend artikel. Het artikel is bedoeld als inspiratiebron voor opleidingen in Nederland en Vlaanderen die met gelijkaardige uitdagingen worden geconfronteerd.

25 De praktijkschok van (v)mbo-leraren / Hoe goed bereiden wij leraren voor op de praktijk?
Roeland van der Rijst, Mirjam Bakker & Gijs van Duijn
Een blijvend aandachtspunt bij het opleiden van leraren is de praktijkschok die veel beginnende leraren ervaren wanneer zij zelfstandig les gaan geven na de opleiding. In deze studie bestuderen we de ervaringen van de huidige vmbo- en mbo-leraren met de aansluiting van de opleiding op de beroepspraktijk. Door middel van een vragenlijst aan leraren vmbo en mbo (n=2311) is de subjectieve beleving met betrekking tot de aansluiting tussen opleiding en praktijk in kaart gebracht. De resultaten uit deze studie geven aan dat opleidingen niet altijd aansluiten op de onderwijspraktijk. Slechts de helft van de respondenten gaf aan dat de opleiding goed aansloot op de onderwijspraktijk in vmbo en mbo.

37 Studenten dienen mee de onderwijskwaliteitszorg te bepalen / De vormgeving van kwaliteitszorg in een lerarenopleiding, gebaseerd op studentenparticipatie
Marlies Markhorst & Fedor de Beer
In dit artikel wordt beschreven op welke manier studenten in het hoger onderwijs, en meer bepaald de lerarenopleiding, belangrijke actoren zijn bij het vormgeven van een kwaliteitsbeleid in het onderwijs. De wijze waarop studenten ingeschakeld worden in het kwaliteitsbeleid van een lerarenopleiding bepaalt sterk de mate waarin deze toekomstige leerkrachten later in scholen zelf ook een beleid mee gaan bepalen waarin deze toekomstige leerkrachten later in scholen zelf ook een beleid mee gaan bepalen waarin leerlingen en ouders actieve participanten kunnen zijn in de kwaliteitszorg. Conform aan principes van integrale kwaliteitszorg zijn processen een belangrijk als producten. Een actieve participatie vereist dat studenten en docenten samen reflecteren op onderwijsprocessen en verbeteringen hierin. De auteurs geven weer hoe dit vorm krijgt in een lerarenopleiding.

51 Begeleide intervisie met videobeelden bij tweedejaars pabostudenten
Stefan Paauwe & Jan Bijstra
School video interactiebegeleiding (SVIB) heeft zich bewezen als een krachtig middel om het handelen van leraren te verbeteren. Dit is echter wel een intensief en tijdrovend traject en minder geschikt voor een substanti‘le plaats in de lerarenopleiding. De Pedagogische Academie van de Hanzehogeschool Groningen heeft daarom als experiment een traject ‘begeleide intervisie met videobeelden’ gedaan met groepjes tweedejaarsstudenten. In dit artikel vertellen wij hoe dit traject is vormgegeven en wat de ervaringen zijn.

55 De cognitieve switch in het licht van talentdiversiteit
Jan Kaldeway & Jacqueline Bulterman-Bos
In het onderwijs lijkt sprake te zijn van een ‘cognitieve switch': hernieuwde aandacht voor een goede beheersing van taal- en rekenvaardigheden en meer algemeen voor inhoud en kennis. Deze trend roept zowel instemmende reacties op, bijvoorbeeld bij critici van het ‘nieuwe leren’, als afwijzende reacties, bijvoorbeeld vanuit de kunst- en cultuursector. De eersten maken zich sterk voor de basisvaardigheden, voor de vakinhouden en voor het herstel van de positie van de vakbekwame docent, de critici vragen aandacht voor creatief denken en voor de zogenaamde ’21st century skills’.
Is ook een positie mogelijk waarin beide reacties worden gehonoreerd? Een onderwijsvisie waarin ‘recht doen aan verschillen’ voorop staat, vormt mogelijk een manier om niet in eenzijdigheden te vervallen. Wel lijkt elke benadering die is gericht op talentdiversiteit te maken te hebben met een maatschappelijk vooroordeel, namelijk de hoge status van wetenschappelijke ten opzichte van bijvoorbeeld praktische, filosofische of musische vorming. Wat betekent ‘recht doen aan verschillen’ voor de onderwijspraktijk in het primair en secundair onderwijs? En wat zijn de consequenties voor de inrichting van de lerarenopleidingen als deze model zouden willen staan voor het recht doen aan talentdiversiteit?

67 Het stellen van doelen: vanzelfsprekend in theorie, maar ook in praktijk?
Linda van den Bergh & Migchiel van Diggelen
Tijdens hun opleiding leren toekomstige leraren dat een goede lesvoorbereiding begint met het formuleren van leerdoelen. Vaak is het noteren van deze leerdoelen een van de eerste onderdelen bij het invullen van de lesvoorbereidingsformulieren. Wanneer afgestudeerden als leraar gaan werken is het voorbereiden van lessen op formulieren niet zelden voltooid verleden tijd. Uit ervaringen opgedaan in twee onderzoeksprojecten, een in het primair onderwijs en een op een mbo-opleiding, blijkt dat het stellen van heldere leerdoelen (nog los van een voorbereiding op papier) geen vanzelfsprekendheid is. Van doelgericht coachen van leerlingen of studenten is dan geen sprake. Uit de projecten bleek echter ook dat er verschillende effectieve manieren zijn om het doelgericht coachen door leraren te stimuleren.
Met deze praktijkbijdrage hopen we lerarenopleiders handreikingen te geven om toekomstige leraren te leren hun leerlingen op een doelgerichte manier te coachen. Eerst wordt het belang van het stellen van leerdoelen beschreven vanuit theoretisch perspectief. Vervolgens beschrijven we de twee onderzoeksprojecten en gaan we in op de opbrengsten en ervaringen. Op basis daarvan doen we ook enkele aanbevelingen voor lerarenopleiders.

71 Aspirant leraren professionaliseren in het begeleiden van keuzeprocessen
Karin Goosen, Elke Struyf & Raoul Van Esbroeck
Het professionaliseren van aspirant leraren in het begeleiden van keuzeprocessen is een belangrijke taak voor elke lerarenopleider. Leraren zijn immers de eerste professionals die leerlingen moeten begeleiden bij hun studie- en beroepskeuze. Toch blijkt uit bevragingen dat ze vaak niet weten hoe ze leerlingen de juiste ondersteuning kunnen bieden. In dit artikel bespreken we hoe aspirant leraren van zeven lerarenopleidingen in Antwerpen het dynamisch keuzeontwikkelingsmodel en de keuzeontwikkelingsprofielvragenlijst gebruiken om leerlingen te begeleiden bij het maken van keuzes. In een uitgewerkt praktijkvoorbeeld gaan we dieper in op de vorming van de aspirant leraren in de lerarenopleiding en de uitvoering van de praktijkgeori‘nteerde opdracht in de school. We besluiten met ervaringen van aspirant leraren, leraren, leerlingen en lerarenopleiders die participeerden aan de projecten.

83 Boekenrubriek
- ‘Learning to notice. Teachers coaching teachers with video feedback’
- ‘Researching the teacher-researcher. Practice-based research in professional development schools’
- ‘Loopbaanreflectiegesprekken van docenten in het vmbo’
- ‘Didactisch referentiekader. Handleiding bij de lesvoorbereiding’
- ‘Vitale idealen, voorbeeldige praktijken. Grote pedagogen over opvoeding en onderwijs’
- ‘Praktijkonderzoek als professionele leerstrategie’
- ‘Leraar, jij maakt het verschil! De leerkracht als succesfactor’
- ‘Klassenmanagement’

91 Over de auteurs

Talent — Jrg. 15 (maart 2013) Nr. 2

Special: ONDERPRESTEREN

2 Andere weg
REDACTIONEEL
Frank Stienissen

4 De ambitie van Pauline van Dongen
INTERVIEW
Anne van Kessel
In elk nummer praat Talent met jonge mensen die kans zien hun talenten optimaal te benutten. ‘Ik heb een grote fascinatie voor biologie, natuurkunde en scheikunde en de beweging van het lichaam fascineert me.’ De 26-jarige modeontwerpster Pauline van Dongen over haar grenzeloze ambities.

7 Verplichte literatuur voor opvoeders van hoogbegaafden / De tieners van Terman
ACHTERGROND
Jan te Nijenhuis
Honderd jaar geleden was het beeld van hoogbegaafde kinderen uitgesproken negatief. Over de opvoeding van hoogbegaafde kinderen was zo weinig bekend dat de Amerikaanse hoogleraar Lewis Terman sprak over ‘terra incognita’ en ‘the Darkest Africa of education’. Hij verzamelde daarom een grote groep hoogbegaafde kinderen en volgde die hun leven lang: Terman’s Termites. In dit artikel staan we stil bij de tienertijd van deze hoogbegaafde kinderen. De bevindingen van Terman staan nog steeds als een huis en opvoeders van hoogbegaafden kunnen er al een kleine eeuw lang veel van leren.

10
Carla’s Corner
Carla Desain is journalist/orthopedagoog en moeder van een 16-jarige hoogbegaafde zoon. In Talent zoekt zij telkens de leukste Žn leerzaamste lees- en spelmaterialen uit voor uw kind en/of leerling.

11 Hoe maak je leerlingen verantwoordelijk en zelfredzaam? / Onderpresteren in het voortgezet onderwijs
INTERVIEW
P
riscilla Keeman
Ieder jaar zijn er weer leerlingen die hoopvol de brugklas binnenkomen. In veel gevallen hebben ze op de basisschool een uitmuntende Cito-score behaald of een mooi IQ-getal op de NIO. Ze hebben er zin in! Maar dan, in de eerste weken van de middelbare school, regent het onvoldoendes. Onderpresteren. Wat nu?

14 Faalangst bij hoogbegaafden onder controle
TRAINING
Er kunnen allerlei redenen zijn waardoor een kind met potentieel grote vermogens toch niet de resultaten laat zien die je zou verwachten. Een veel voorkomende oorzaak daarvan is faalangst. Hilde Cromjongh volgde de ECHA-opleiding* en verdiepte zich in de relatie tussen onderpresteren en faalangst. ‘Zonder fouten leer je dus niks, zei een jongen nog niet zo lang geleden tegen mij. Hij had het begrepen.’
* European Council for High Ability

18 Albert Kaput en Haiko Jessurun van het Centrum voor Creatief Leren: ‘Honderd procent van de hoogbegaafden onderpresteert’
INTERVIEW
Lieke van Zuilekom
Albert Kaput werkt al meer dan vijftien jaar met hoogbegaafde kinderen, binnen en buiten het reguliere onderwijs. Hij is mede-oprichter van het Centrum voor Creatief Leren in Sterksel, waar kinderen die zijn uitgevallen in het reguliere onderwijs, begeleid worden. Een gesprek met Albert Kaput en zijn collega, klinisch psycholoog en psychotherapeut Haiko Jessurun over de ontwikkeling van hoogbegaafden, over onderpresteren, over passend onderwijs en over passende zorg.

20 Onderpresteren
COLUMN
Tygo

21 Ouders en onderpresterende kinderen
Joost de MaarŽ
De leerkrachten, de leerlingen, maar zeker ook de ouders ervaren onderpresteren als een groot probleem. Een training voor onderpresterende leerlingen en parallel een training voor hun ouders, verstrekt en versnelt een veranderingsproces.

24 Kennishonger
COLUMN
Ellen Sinot


25 Uitgelicht
RECENSIE
Priscilla Keeman
- Ben ik in beeld? (H)erkenning voor beelddenkende kinderen, hun ouders en leerkrachten
- Hoogbegaafde pubers. Onderweg naar hun toekomst
- Depressie bij kinderen. Als een kind prikkelbaar en somber is.

26 Prentenboeken van ‘Plusklas’ museumwaardig / Tien jaar ervaring met hoogbegaafde leerlingen loont voor Driestar College in Gouda
REPORTAGE
Priscilla Keeman
In de ingang bij de tentoonstelling ‘Turcksche Boucken’ in het Museum Meermanno in Den Haag staat een vitrinekast met prentenboeken gemaakt door de onderbouwleerlingen van het Driestar College in Gouda. Het boek van vwo’er Hanna de Jong (15) ligt er sinds de offici‘le opening op 18 december 2012 ook. ‘Je leert goed nadenken over welke boodschap je overbrengt.’

29 Besmettelijk!
VOORUIT
Maryan Camps & Els Schrover
Bijna zomer! Je merkt al goed dat het langer licht is. Maar we moeten nog even door de laatste koude weken van de winter heen. Een zware tijd voor mensen, want bij veel van ons is de weerstand tegen ziekten nu laag, na de lange wintermaanden. Daarom is dit de tijd dat besmettelijke ziekten toeslaan: iedereen is verkouden, of er komt een griep-epidemie, of er heerst op de crche een kinderziekte … Let maar eens op, als je in een groep mensen bent, in de bus, in de klas of in de bioscoop: hoest hoest hoest hoest! In dit experiment kijk je hoe ziektekiemen zich onder mensen verspreiden.

30 De boekenplank van… Brechtje Poppen / ‘Echte vriend(inn)en houden van je om wie je bent’
DE BOEKENPLANK VAN
Carla Desain
Brechtje Poppen (8 jaar, hoogbegaafdengroep 5) is overdrag niet zo’n leesbeest, maar ‘s nachts wel. ‘Ik slaap heel kort, ik heb niet veel slaap nodig. Ik lees voor ik in slaap val en ik lees weer als ik om kwart over 6 wakker ben. Ik lig dan tussen een heleboel knuffels in bed.’

COS — Jrg. 30 (maart 2013) Nr. 7

4 Tijd om de zaak op te schudden. Ook bij COS…
REDACTIONEEL
Theo Louwers
Overal om ons heen begint de natuur te ontluiken en de dierenwereld is druk bezig zich voor te bereiden op het broedseizoen.

4 Bits & Bytes
Harry Dubois
- Laptop of toch een tablet?
- Computer te koop voor EUR 28 (http://downloads.raspberrypi.org/Raspberry_Pi_Education_Manual.pdf)
- Nieuwe interactieve tafel
- Of.. zelf bouwen
- Chromebook in opkomst?
- Welke laptop moet ik kopen? (http://tweakers.net/pricewatch)

5 KLEMBORD
Opvattingen en opmerkelijke uitspraken gesignaleerd door de redacteuren van COS.

6 LanSolutions: ‘Denk niet in problemen, maar in oplossingen’
Q&A
Mandy de Bruin
LanSolutions is totaalaanbieder van ict-diensten en pc gerelateerde hardware en software binnen het MKB, het onderwijs en zorginstellingen. Raymond Pautit en Stephan van Rijn leggen het motte van LanSolutions. ‘Denk niet in problemen, maar in oplossingen’, uit.

8 Tweetscoop
AndrŽ Slegers, Michelle Clement, (KEii)

9 IPON2013: Onderwijs Leert! Onderwijs innoveert!
Barbara Gruijters
Op 10 en 11 april 2013: de zesde editie van IPON in de Jaarbeurs in Utrecht. Met dit jaar weer vele nieuwe en innovatieve op het gebied van leren met ict en meer dan 100 workshops, presentaties en keynotes.

10 Op locatie
De Kameleon, Den Bosch.

11 COS Forward
Theo Louwers
- Cito investeert in oefenweb.nl
- Digitale examens
- Duh: informatieve ibooks voor kinderen
- Leuk leren week 2013
- Smihopedia (www.smihopedia.nl)

14 Samen voor War Child
EVALUATIE
Henk Botter
De missie van War Child is bekend: ‘War Child gelooft in de kracht van kinderen en jongeren, hoezeer ze ook zijn beschadigd door de oorlog. Kracht om de impact van hun ervaringen te overwinnen. Kracht om hun eigen toekomst en die van hun omgeving positief te be•nvloeden. De programma’s van War Child helpen oorlogskinderen die kracht te ontwikkelen. Zodat ze later, ook bij mogelijk nieuwe conflicten sterker staan.

16 Site Dramaland.nl
EVALUATIE
Mandy de Bruin
Rekenen, lezen en schrijven. Vakken die dagelijks terugkomen op school. Maar, hoe zit het met het vak drama? Drama is sinds de invoering van de Wet op Basisonderwijs 1984, een officieel schoolvak, maar toch is het op veel scholen een ongeschreven kindje. Vaak komt dit omdat veel leerkrachten het moeilijk vinden om het vak drama te geven. Ze denken dat ze het zelf niet goed kunnen of zien organisatorische problemen om een dramales te organiseren en hebben moeite om een leuke les drama te bedenken.

18 Anders organiseren met online video
Erno Mijland
‘Flipping the classrooom’ is een van de antwoorden op de vraag: hoe kunnen we met video het leren beter ondersteunen? Steeds meer leraren, vooral in het voortgezet onderwijs, ontdekken de mogelijkheden van het vastleggen van hun uitleg in filmpjes. Ze laten leerlingen thuis deze filmpjes bekijken en gaan in de klas aan de slag met de verwerking.

20 Squla
EVALUATIE
Michelle Clement
Steeds meer educatieve software, games en apps maken het mogelijk om spelenderwijs te leren. Maar wat sluit nou echt aan bij het werk op school? Voor veel leerkrachten en ouders is dit een lastige zoektocht. Squla bestaat sinds september 2010 en is eerder ge‘valueerd in COS 6 2011 (pag. 22) , maar omdat de omgeving zich razendsnel ontwikkelt, is het tijd voor een tweede evaluatie.

22 Troonopvolging
COS LESIDEE (po)
Helmar Rouwvoet

Op maandag 28 januari 2013 gonsde het door heel Nederland. De koningin zou die avond om 19:00 uur op televisie verschijnen. Wat zou zij aan haar volk bekend willen maken? Al vaak werd gedacht dat ze afstand zou doen van de troon, maar zou het nu echt zijn? In dit lesidee maak je o.a. kennis met de voorgangers van onze koningin en de toekomstige koning.

23 Doping
COS LESIDEE (vo)
Henk Botter
Je moet wel durven als fabrikant: een product op de markt brengen met de slogan ‘doping voor het haar!’. Een shampoo die cafe•ne bevat waardoor je minder snel kaal wordt. Topsporters wordt afgeraden om deze shampoo te gebruiken. De werkzame stof cafe•ne staat op de lijst van dopingproducten. Kale wereldkampioenen zijn dus dopingvrije sporters? Of werkt dat niet zo?

24
SnAppen
AndrŽ Siegers & Michelle Clement, (KEii)
- Ikleerhetverkeer
- Blik op groen
- Motion Math HD

25 Sociaal Netwerken met Ghostbusters
GHOSTBUSTER
Mandy de Bruin
Het internet is voor kinderen en jongeren van tegenwoordig onmisbaar. Ze zoeken er naar informatie over alles wat hen bezighoudt, spelen spelletjes en maken meerdere profielen aan, sturen leuke foto’s door en chatten met oude en nieuwe vrienden.

26 Werken met Screenr
HOW TO
Henk Botter
In de rubriek ‘How To’ leer je stap voor stap werken met een praktische toepassing die geschikt is voor het onderwijs. Suggesties of verzoekjes voor deze rubriek? Stuur een e-mail aan de redactie.

28 ‘Isy slimme en veelzijdige communicatieschool’
HET PROJECT
Theo Louwers
Isy is een gebruiksvriendelijk digitaal communicatiesysteem dat als tool naast de website van de basisschool functioneert. ‘Ouders informeren is nog nooit gemakkelijker geweest. Isy is bovendien kostenbesparend zegt Fons van Hoof, die nauw betrokken is bij de uitrol van het programma (www.isy-school.nl)

29 Geen reclame, maar wat dan wel…
COLUMN
Jan Zengerink

30 Dig-I-Dee (po)
AndrŽ Slegers, Michelle Clement, (KEii)
- Ik snap het nu (www.iksnaphet.nu)
- Ik van binnen (www.ikvanbinnen.nl)
- Muziek in school (www.muziekinschool.net)

Volgens Bartjens — Jrg. 32 (maart 2013) Nr. 4

Thema: OVER METEN EN WETEN

4 Wat we weten als we meten
METEN
Uschi van der Velden
Meetactiviteiten na de Cito entreetoets. Op veel scholen hoor je dat de rekenresultaten op het domein meten achterblijven. Leerkrachten vinden dat meten te weinig aan bod komt in de methode en zij vinden het lastig om goede aanvullende activiteiten in te zetten. In twee artikelen* zien we hoe kennis en vaardigheden ten aanzien van het rekenen met litermaten in twee lessen verbeterd kunnen worden.
* In het volgende nummer van Volgens Bartjens (juni 2013) worden de huiswerkopgaven en de tweede les besproken.

8 Allemaal aansluiten graag!
SYMPOSIUM
Het 19e symposium van de WGRWO (Werkgroep Geschiedenis van het Reken-WiskundeOnderwijs op zaterdag 20 april 2013, onder de titel ‘Allemaal aansluiten, graag! De aansluitingsproblematiek tussen primair en secundair onderwijs op het gebied van rekenen.

9 Hoeveel bits is een sms’je?
NIEUWS REKENEN
Katja van der Veer, Mari‘t Hattink
Toepassingsberekening aan de hand van het nieuws met het programma Nieuwsrekenen.

14 Er zit veel meer in deze kinderen
ANALYSEREN EN INVESTEREN
Karin van Breugel
Langs verschillende lijnen investeren in rekenonderwijs.

23 Meten en meetkunde in de speeltuin
GROTE REKENDAG
Ronald Keijzer
Grote rekendag in groep 1-2.

24 Analyse en diagnose / Een helder beeld van rekenproblemen
METEN EN WETEN
Angelique Roos
In 2005 zijn Angelique Roos en Angelique Vanthoor-Filott gestart met het afnemen van rekenonderzoeken bij kinderen op hun SBO-school waarbij de leerkracht het probleem niet zelf opgelost krijgt op zorgniveau 1 en 2 (fase groen en geel ERWD*; zorgniveau 1 en 2). Zij ontwikkleden een instrument om snel een overzicht te krijgen in welke categorie‘n de leerlingen fouten maakten om van daaruit de hulp vorm te geven.
* Ernstige RekenWiskunde-problemen en Dyscalculie

28 Met Sprongen Vooruit in groep 3-4 en 5-6
MET SPRONGEN VOORUIT
Julie Menne
Ketting rijgen is een gezelschapsspel dat los verkrijgbaar is. Tevens maakt het deel uit van de Vervolgcursus Met Sprongen Vooruit groep 3 en 4. Het spel sluit zowel aan bij de leerstof voor groep 3 als voor groep 4, maar kan door het veranderen van de spelregels en/of toevoegen van dobbelstenen ook in groep 5 en 6 nog dienst doen.

32 Schooltuinrekenen
METEN EN WETEN
Annette Markusse
Het tuinieren blijkt leerlingen een rijke context te bieden voor meten, schatten en nog veel meer.

RUBRIEKEN

2 Meten en weten
REDACTIONEEL
Cathe Notten

13 Breuken
BEWIJS UIT HET GERIJMDE
Jaap van Lakerveld


17 Plassen onder de douche
WISKUNDE VAN DE STRAAT
Harrie Sormani

18 De rekenkrant voor kinderen van 10 tot 12 jaar
EI VAN COLUMBUS
Jos van de Bergh

22 Even, niet even, altijd
GROETJES VAN GROEP 4
Lia van Diem

27 Wat heb ik nou aan algebra
VROEGER
Anneke Noteboom

36 Hive
SPEL IN DE REKENLES
Anneke Noteboom

38 Spel in de rekenles
STUDENTENDAG
Volgens Bartjens Studentendag op donderdag 4 april 2013

Kiddo — Jrg. 14 (maart 2013) Nr. 2

1 Op de cover:
Zusjes Phileine (3 jaar) en Elise (11 maanden). Bianca de Graaff (28) werkt als locatiemanager voor kinderopvang Schuylenburght: ‘Wij werken met verticale groepen, die goed aansluiten op de thuissituatie. De grotere kinderen leren omgaan et de kleinere kinderen en zij kunnen zo van elkaar leren. Zoals de zusjes op de cover. Phileine is heel lief voor Elise en beschermt haar goed, maar zij leert ook dat andere kinderen ook met haar zusje mogen spelen. Omdat ik locatiemanager ben, werk ik niet altijd op de groep. Toch heb ik een goede band met de kinderen en de ouders opgebouwd. De gehele branche verkeert momenteel in slecht weer, maar we moeten het samen doen. Daarom is ons motto: Met elkaar, voor elkaar. Als wij samen voor een goede aanvullende opvoeding zorgen waarin wij het kind als uitgangspunt zien, dan zijn we op de goede weg voor de toekomst. Ik heb een heel fijn en dankbaar beroep!

2 Positieve berichten
WELKOM
Jessica Crezee
‘Alweer een half jaar oud is onze zoon Jesse en ik ben weer volop aan het werk voor KIDDO. Uitgerust en vol inspiratie, maar wel met een nog kritischere blik…’

10 Boeken in de buitenschoolse
Nathalie van Laecke
De meeste mensen denken bij voorlezen aan jongere kinderen. Maar vertel een verhaal voor oudere kinderen, en ook zij hangen aan je lippen. Samen luisteren, lachen, griezelen of gewoon prenten kijken, is nu eenmaal erg fijn. Buitenschoolse opvang De Puzzel organiseert activiteiten voor jonge kinderen en oudere kinderen. Met voorleestips van Stichting Lezen!

16 Hoe breng je ouders een moeilijk bericht?
OUDERBELEID / KIDDO’S MINIREEKS (2)
Karin Eeckhout
Een goed ouderbeleid is fundamenteel voor de vertrouwensband tussen ouders en opvang. Dat las je al in deel 1 van deze minireeks (KIDDO 1). Hoe beter de band tussen ouders en opvang, hoe vlotter de communicatie en de samenwerking. Maar hoe goed de relatie tussen ouders en opvang ook is, af en toe moet je een moeilijke boodschap overbrengen. Hoe pak je dat aan?

24 Bij seksuele ontwikkeling hoort seksuele opvoeding!
Channah Zwiep, Fien Lannoye
Seksueel getinte spelletjes van jonge kinderen zijn onderdeel van de seksuele ontwikkeling. Toch leidt dit regelmatig tot onrust bij opvoeders. Jammer, want van experimenteren kunnen kinderen leren. De seksuele ontwikkeling kan veilig plaatsvinden als je dit op een positieve manier begeleidt. Hoe doe je dat in de kinderopvang.

32 Mediawijs: de juiste balans tussen scherm en speeltijd
KINDERKWESTIES
Weija Steffens
In de maatschappij komen we niet onder digitale media uit. Vele gezinnen beschikken over een smartphone, laptop of tablet. Ook kinderen komen hiermee op jonge leeftijd in aanraking. Ze vinden het leuk om spelletjes te spelen, een digitaal prentenboek te bekijken of een filmpje te zien. Hoe integreer je digitale media in de opvang, bijvoorbeeld als educatieve tool? En hoe zorg je voor de perfecte balans tussen scherm en speeltijd?

EN VERDER:

4 Uit het werkveld
Wendy De Weyer, Evelien de Lange
- Alle experts op een rijtje
- Wordt verwacht
- KIDDO-tips voor het Jaar van het Voorlezen
- Eerste plaats voor pedagogische medewerker
- Beloon de inzet
- Vlaamse week van de opvoeding

9 Binnengluren bij: Katja Van Rillaer
Wendy Gettemans
Katja Van Rillaer (41) is verantwoordelijke van het zelfstandig kinderdagverblijf Het Toverhuis te Kessel-Lo. In deze kinderopvang, met drie vestigingen, staat een toekomstgerichte visie voorop. Respect voor de medemens en de natuur is heel belangrijk. Daarom kiezen Katja en haar collega’s voor een mens en milieubewuste aanpak.

14 Dansende bijen
OKIDDO (0-4 jaar)
Caroline Boudry
Als je kunt opmerken wat kinderen boeit, kom je vanzelf tot nieuwe activiteiten. Observeren, associ‘ren en plannen maken: daar komt het op neer. Maar dan heb je een prachtige activiteit en voor je het weet…maken de kinderen er toch weer helemaal iets anders van!

20 ‘Kinderopvang zou een basisvoorziening moeten zijn’ (NL)
Mandy Pijl
Hij volgde Louis Tavecchio op als bijzonder hoogleraar Kinderopvang aan de Universiteit van Amsterdam. Wat is de bijdrage van Ruben Fukkink de komende jaren aan de sector en hoe kijkt hij aan tegen de huidige krimp en alle onrust op de werkvloer? ‘ik zou willen dat de politiek afbleef van de kinderopvang.’

20 Kennismakingstraject voor kandidaatonthaallouders (BE)

28 Kinderboeken
Ellen Rutgeerts, Jessica Crezee

- Het egeltje onder de boom
- Twee stenen
- Het grote Grimmboek
- Waar denk je aan?
- De kleur van de lucht

28 Winnaar KIDDO Leespluim

LEESPLUIM VAN DE MAAND
‘Nog een keer’ van Emily Gravett

30 Voor elk wat wils
OKIDDO (4-12 jaar)
Marieke Smeenge (SDK Kinderopvang), Lonneke van Dijk (CED-Groep)
Knutselen en frutselen met zeer verrassend bouwmateriaal; dat moet haast ieder kind aanspreken. In deze activiteit geef je kinderen de ruimte om te ontdekken hoe ze een hoge toren kunne bouwen van spaghetti en spekjes. Door de kinderen hierover na te laten denken en uit te laten proberen stimuleer je spelenderwijs de cognitieve en de motorische ontwikkeling.

34 Nu
DE PEDAGOGIESCHE VISIE VAN
Ellen Rutgeerts
De pedagogische visie van … John Bowlby.

36 Kleurrijke gedachten
FILOSOFEREN
Isabelle Desegher
Tijdens filosofische gesprekken graaf je met elkaar een schat aan gedachten op. Mooie gedachten maar ook vreemde, groezelige, warme of misschien zelfs ‘groene’ gedachten. Maar waar komen die gedachten vandaan? Waar wonen ze? Hoe bedenk je ze? En bovenal: waar dienen ze voor? Maak eens een reis door de gedachten in je hoofd!

38 Vriendschap
COLUMN
Maaike Schutten

39-46 GO! BIJLAGE VOOR GASTOUDERS (NL)
Speciaal voor jou brengt deze GO! mini extra informatie over jouw werk als gastouder. Lees hoe je het ideale gastouderbureau vindt, hoe jonge kinderen groot verdriet verwerken en blijf op de hoogte van het laatste nieuws. Veel leesplezier!

40 De Switch
GO / BIJBLIJVEN
Alie Dijkslag
Pedagogische medewerkers die hun baan kwijtraken of vastlopen door de werkdruk in kinderdagverblijven zien nieuwe kansen als gastouder. Gastouderbureaus verwelkomen medewerkers die de switch naar gastouderopvang willen maken met open armen.

42 BOOS
GO / BIJBLIJVEN
Aanpakken van probleemgedrag bij kinderen en jongeren.

44 Muzikale spelletjes
GO / ONTWIKKELING & OPVOEDING
Hermien Wiechers, Jessica Crezee
Als de kleintjes slapen en de oudsten naar school zijn, zijn de peuters en kleuters aan de beurt. Neem eens de tijd voor wat muzikale spelletjes, je kunt er oneindig mee vari‘ren. Want de peuters en kleuters zitten niet graag stil: nu mogen ze samen geluid maken en bewegen! En zo werk je mee aan hun muzikale ontwikkeling.

46 Vaker opvang bij gezin thuis
GO / WERK & GELD
Alie Dijkstra
Meer ouders kiezen voor het gemak van een gastouder die bij hen thuis komt. Vooral voor grote gezinnen is het financieel aantrekkelijk. Als het je wat lijkt om ‘s avonds je werk letterlijk achter je te laten en thuis een opgeruimd huis binnen te stappen, biedt deze trend voor jou ook kansen. Maar er zitten niet alleen voordelen aan opvang bij ouders thuis.

Praxis Bulletin — Jrg. 30 (maart 2013) Nr. 7

5 Weer zin in rekenen!
REKENEN, WISKUNDE (team)
Jimke Nicolai
Beschrijving van mogelijkheden, om kinderen met rekenangst en desinteresse voor methodisch rekenwerk weer voor dit vak te activeren en te motiveren, gebruikmakend van de inzichten uit ‘levend rekenen’.

10 Nieuwe planten in Nederland en Belgi‘ / Natuurproject (1)
NATUUR, PLANTEN, NME (groep 6-8)
Marieke Kouwenhoven, Peter Kouwenhoven
Tweedelige lessenserie over ‘nieuwe planten’ en ‘nieuwe dieren’. Beide afleveringen vormen samen een natuurproject voor groep 6-8. Aflevering 1: drie lessen over ‘nieuwe planten’. Met opdrachtkaarten en powerpoint!
WEBSITE
- 3 opdrachtkaarten
- 3 antwoordkaarten
- Powerpoint ‘Nieuwe planten’


15 Leesmonsters / Taalvangers (1)
BEELDEND, TAAL, LEZEN, KNUTSEL, HANDVAARDIGHEID (groep 1-8)
Ino de Groot
Nieuwe rubriek over taal en verbeelding. Aflevering 1: over het maken van mensfiguren met restjes hout. Onderwerp: de lezende mens. Drie lesidee‘n vormen samen een kleine leerlijn taal/beeldende vorming voor groep 1-8.
WEBSITE
- Portret: lesidee onderbouw (groep 1-3)
- Dierengym: lesidee middenbouw (groep 4-6)


18 Zoemels / Gaatjes dichten (6)
GEDICHT, TAAL, NATUUR (groep 1-4)
Jan de Haan
Aflevering 6: een gedicht over het voorjaar, zoemende insecten en nieskriebels.

20 Vind ik leuk! / Sociale media in de klas
SOCIALE MEDIA, MEDIAWIJSHEID (team)
Aafje Meerbeek

Over de integratie van mediawijsheid in de dagelijkse lespraktijk, om kinderen aansprekender les te geven en ze beter voor te bereiden op de (digitale) toekomst.


24 Wat heeft dit kind nodig?
ADHD, PDD-NOS, LEERSTOORNIS, GEDRAGSSTOORNIS (team)
Tamara Wally
Praktische handreikingen voor het omgaan met leerlingen met speciale onderwijsbehoeften. Pleidooi voor het denken vanuit behoeften en niet vanuit stoornissen!

29 Even wachten met schrijven?
SCHRIJVEN, HANDSCHRIFT (team)
Greetje Arends
Over het juiste tijdstip van de schrijfstart, het schrijfrijp maken van kinderen en de (noodzakelijke) blijvende aandacht voor het schrijven. Met oefeningen en tips voor de praktijk.

32 Dag, lente! / Seizoensthema (3)
LENTE, LIED, VERHAAL, SEIZOEN (groep 1-2)
Hans van Eerden
Met het liedje, de bewegingsoefeningen, het voorleesverhaal en de lestips in dit artikel cre‘ert u een origineel thema voor uw kleutergroep! Aflevering 3: lente.
WEBSITE
- Bladnotatie
- Ingezongen liedje
- Meezingversie
- Voorleesverhaal
- 5 illustraties voor verteltafel
- 5 sjablonen voor kijkdoos
- Links
- Boekentips


39 Win een taart voor je team!
LEZERSACTIE
Redactie
Praxis Bulletin is jarig! En dat vieren wij! Geef oude nummers van het Praxisbulletin een nieuw leven, maak daar een foto van en win misschien een taart voor je team.

40 Lied van de maand: Hiep, hiep, hiep, hoera!
LIED, FEEST, VERJAARDAG (groep 4-6)
Ruud van Leerzem
WEBSITE
- Melodie
- Karaokeversie
- Lessugesties

TKM — Jrg. 6 – Special Kwaliteitskader

Het tijdschrift is volledig online beschikbaar via de website: TKM

INHOUD

Actueel – Samenvatting kwaliteitskader

7 Vragen aan… – Commissievoorzitter AndrŽ Rouvoet

Opinie – Hoofdredacteur Mari‘lle Dekker

Aan TKM verteld – Irene vertelde haar verhaal aan de commissie-Samson

Interview – Hoogleraar Leo Witvliet

Achtergrond - Zorg voor Beter bij BartimŽus

Praktijk – 8 Tips voor praten met kinderen

EN VERDER…

Online leren

In de volgende TKM

Colofon

Bij de Les — Jrg. 9 (maart 2013) Nr. 3

2 Verhalenwedstrijd 2013
Thema: ‘Nooit gedacht!’ Inzending voor 15 september 2013.

5 Colofon

5 REDACTIONEEL
Emmy Viezee-Fock (hoofdredacteur)

6 De Holland-theorie: robuust en praktisch
Sjoerd Dingemans
Een beroepskeuzetest die wetenschappelijk beproefd is en je aan je oma kunt uitleggen.

10 KORT NIEUWS
Fleur Winnen & Emmy Viezee-Fock
- Kinderen vaak op internet gepest
- KeuzeApp
- Eerste excellente scholen
- Afstroom van hbo naar mbo
- SchooltasApp wint innovatieprijs
- Bevoegde Docent Wiskunde onvindbaar
- Stagiair onvoldoende digitaal vaardig
- Social media pauze
- Eigen radiostation voor scholen
- Vervroegde inschrijfing Universiteit Utrecht
- Netwerk btadocenten
- ‘Mannen-studies’ moeilijk voor vrouwen?

11 ‘Het stimuleert LOB dat gegevens over uitval of switchen in het eerste jaar vervolgonderwijs openbaar zijn’
STELLING VAN DE MAAND

12 Versnelde doorstroom door samenwerking ‘Geslaagde pilot ICT: na het mbo een driejarige hbo-opleiding’

Truda Zijp
Deelnemers van de mbo-opleiding ICT uit Zaandam stromen met hun mbo-diploma door naar het tweede jaar hbo-informatica.

14 Ouders betrekken in het mbo
Gera Stuurwold
ROC Friese Poort in Leeuwarden experimenteert met ouderbetrokkenheid en is niet langer ‘een vesting die uitstraalt het alleen wel af te kunnen’.

16 Geen leerling meer zoek
Marieke Snippe
De digitale monitor vo-mbo van Intergrip ondersteunt het proces van de overstap naar het mbo.

19 Veelzijdige innovator met liefde voor dieren
BEROEPEN EN BRANCHES
Emmy Viezee-Fock

20 Een betere motivitatie van de leerling , begint bij jezelf!
LOOPBAANONTWIKKELINGEN
Lonneke Nekkers
Of je nu decaan, mentor, docent, afdelingsleider of OOP’er bent, we zijn op school allemaal bezig om leerlingen te motiveren, ze te wijzen op hun kwaliteiten en interesses en ze te laten reflecteren. Maar hoe zit het met onszelf? Hoe vaak kijk jij in de spiegel van kwaliteit en positiviteit?

22 Mijn inspiratiebron
Jacob Stuurworld
Regelmatig vertelt een professional over zijn of haar inspiratiebron bij het begeleiden van leerlingen.

23 Intakespel maakt leerlingen gespreksvaardig
Inez Barmentloo
Spelenderwijs leren leerlingen zich voor te bereiden op het voor hen zo belangrijke intake-gesprek.

25 De doorlopende zorgcošrdinator
COLUMN
Martenjan Poortinga

26 Loopbaanbegeleiding: hoe het n—g beter kan
Carin Vos
Uitruil van taken kan mentoren stimuleren en het succes van LOB bevorderen.

28 Op zoek naar de TL-leerling (2)
Ron Frinks
Is het enige verschil tussen al die leerwegen intelligentie? Moeten leerlingen daarom zulke moeilijke keuzes maken?

24 Kindercoaching is een kunst
Jeanette Bakker
Een kindercoach loopt een tijdje mee met kinderen met een bepaalde problematiek of hulpvraag. Kindercoaching is vooral oplossings- en toekomstgericht en gaat uit van de situatie die voor het kind actueel is. Zodat het kind zelf kan ontdekken hoe het een positieve verandering in gang kan zetten.

26 Verwend of verwaarloosd?
Willem de Jong
Een verongelijkte, eisende toon van een leerling in een gesprek: hier klopt iets niet! Problematisch verwende kinderen Žn hun ouders kunnen het je soms behoorlijk moeilijk maken. Niet iedereen beseft dat extreem verwennen in feite een soort verwaarlozing is. Het is vooral zaak de ouders aan te pakken.

28 Problemen met genotsmiddelen signaleren
Marianne Maat & Jeroen Lammers
IHet gebruik van alcohol en drugs staat bij jongeren meestal niet op zichzelf. Leefstijl en vrienden vormen een grote invloed. Hoe ga je een gesprek aan met een jongere die zich al een tijdje anders gedraagt dan normaal en misschien signalen afgeeft die wijzen op problemen door alcohol- of drugsgebruik?

30 Pedagogische tools voor een positieve klas
Ellen Reehorst, Geert-Jan van den Heuvel & Evelien van Nunen
Is het functioneren van een klas een natuurverschijnsel of kun je er als mentor op sturen?

32 Interne motivatie is brandstof voor excellente school
Pia Crul
Interne motivatie is de basis voor discipline en daarmee voor een excellente school. Maar hoe zorg je dat leerlingen zelf deze brandstof aan gaan maken?!

32 Pesten werkt door tot in volwassenheid
Herberd Prinsen
Pesten heeft invloed op de rest van een mensenleven. Wat kun je als school doen om pesten te voorkomen?

33 ‘IK HAAT LEZEN…’
CARTOON

Leen Baars

36 Sloper
OPLEIDINGEN
Emmy Viezee-Fock

37 Het glazen huis (1)
ENERGIZER
Ivo Mijland

38 OM NAAR UIT TE ZIEN
Conferenties, cursussen & studiedagen
- Ervaren is goud!
- Nationaal Mediawijsheid Congres
- Jaarcongres van Onderwijs van Nu
- Psychopathologie in school
- Diversiteit en interculturele communicatie
- Een stevige baas
- Pesten 2.0
- Denk samen groter over LOB

J/M voor ouders — Jrg. 17 (maart 2013) Nr. 3

3 Klikken mag
EDITORIAL
Evert de Vos (hoofdredacteur)

6 Familievragen / Vijf gezinnen, 5 vragen
Vijf gezinnen geven op 5 dezelfde vragen antwoord. Door de paginaopmaak zijn de overeenkomsten en verschillen in antwoorden goed te zien.

14 ‘Je moet van je afbijten’ werkt niet
PSYCHOLOGIE / PESTEN
Ditty Eimers
Veel ouders merken niks. Kinderen zijn als de dood dat hun ouders naar school stappen. Met 15 antipestaanpakken.

24 ‘Vikki kan opgroeien zonder angst’
WERELDOUDERS
Evert de Vos
Joods en Arabisch, met een flinke scheut Perzi‘ en Engeland. De achtergrond van Clair Aghassipour, moeder van Vikki (10), is als een ingewikkelde mixdrank. ‘De vrijheid hier vind ik prachtig, maar het vliegt me ook aan.’

26 ‘Zonder kinderen was ik waarschijnlijk een egocentrische bitch’
JIJ & IK / DE OPVOEDREGELS VAN MARION PAUW
Gijs Groenteman
‘Ik dacht: ik heb drie honden, hoe moeilijk kan een kind zijn?’. Schrijfster marion Pauw over de opvoeding van Nadja en Jiri.

31
In het duister tasten
COLUMN
Steven Pont


32 ‘Soms verrassen ze je, dat is prachtig’
MAATSCHAPPIJ / OPA & OMA
Pret met de kleinkinderen. Opa en oma zijn de ideale crche en naschoolse opvang. In beeld: 3 grootouders in functie. Oma Hermien Bos (71) heeft vijf prachtige kleinkinderen: Zo‘ (7), Levi (11), Helena (18), Kees (17) en Sophie (14). Elke maandag en dinsdag past ze op Zo‘ en Levi. ‘Nee is nee en ja is ja: meer regels heb ik niet.’

37 Repressief onderwijs
COLUMN
Rocco Mooij

38 ‘Ik ga mijn beroep echt niet opgeven’
MAATSCHAPPIJ / MOEDERS MET LEF
Simone Arts
Soldaat Žn moeder. ‘Ik houd het afscheid altijd luchtig’. Militair Thulai voedt haar dochtertje alleen op.

44 Kind & gewicht / Duivels dilemma voor mollige moeders
GEZONDHEID
Anne Elzinga
Dikke ouder. Als je zelf het verkeerde voorbeeld bent. De duivelse dilemma’s van een mollige moeder.

50 ‘Ik wil een heel leuke oma zijn’
MAATSCHAPPIJ / OPA & OMA
Pret met de kleinkinderen. Opa en oma zijn de ideale crche en naschoolse opvang. In beeld: 3 grootouders in functie. Marijke Burer-Swart (64) is oma van Belle (7), Lucy (4), Puck (12) en Indy (9). Ze past geregeld op Belle en Lucy. ‘Dit is waar het allemaal om draait in het leven: het delen van warmte en gezelligheid.’

54 Cursus blind typen / 200 aanslagen per minuut Žn de aarde gered
VRIJE TIJD
Rob Voorwinden
School en computers. Op speciale cursussen leert je kind spelenderwijs blind typen. Een must voor leerlingen in groep 7 en 8?

57Ik weet dat hij van mij houdt, maar hij zegt het nooit. Dat is jammer
MIJN PUBER EN IK
Sasja Jansen
Paul van der Ploeg (58) is ZZP-er projectmanagement en consultancy. Hij is getrouwd met Carin van de Ploeg (48) en heeft drie dochters: Susanne (16) uit een eerder huwelijk en Dakar (8) en Lotus (6). Susanne zit in 4 vmbo.

58 Apps / Leuk, maar blijf wel even meekijken
VRIJE TIJD
Gerard Koster
Duizenden kinderapps. Hoe kies je de beste? ‘Blijf wel even meekijken’+ nog meer slimme tips.

64 ‘David en Louis ontroeren ons steeds weer’
MAATSCHAPPIJ / OPA & OMA
Pret met de kleinkinderen. Opa en oma zijn de ideale crche en naschoolse opvang. In beeld: 3 grootouders in functie. Oma Jetty (72) en opa Adri (75) passen minstens eens in de twee weken op kleinzonen David (6) en Louis (3). ‘Onze band wordt steeds leuker en waardevoller.’

68 Een boek over alles
PSYCHOLOGIE
Manja Gruson
Hoe gaat dat: voor het eerst naar zwemles, uit eten of de begrafenis van opa? Het praktische verhalenboek van J/M’s opvoedcoach en kinderpsycholoog Tischa Neve.

71
SAMEN UIT, SAMEN THUIS
- Boeken
- Hebben
- Uitjes
- Nu op de site
-
Recept
- Vet/Moddervet
- Zelfgemaakt

86 Vraag het Tischa
Kinderpsycholoog, speltherapeut en J/M’s opvoedcoach beantwoordt wekelijks lezersvragen op de site en maandelijks in het blad.
-
Grote mond tegen ouders (4+)
- In zichzelf gekeerd (12+)

88 Gezinscruise / ‘De ideale reis om van elkaar te genieten’
VRIJE TIJD
Anne Elzinga
Op cruisevakantie. ‘Aan boord is voor iedereen z—veel te doen!’ Reportage van een gezinsreis bij uitstek.

92 Het familierapport van: De Goede
JIJ & IK

Marilse Eerkens
Hoe goed doen jullie het in de opvoeding? Waar scoor je een dikke voldoende voor en wat kan beter? J/M-journaliste Marilse Eerkens neemt sterke en zwakke punten door met J/M-lezers. Deze keer: het
rapport van Diana (medewerkster Thuiszorg) en Marco de Goede (boer en verwarmingsmonteur). Zoon Arjan: ‘Ze hebben ons geleerd niet met alle trends mee te gaan. Je bent geen kuddedier.’

EN VERDER :

8 Nieuws
62 Online cursussen
97 Geintje
98 Volgende maand / Colofon

Psycholoog — Jrg. 48 (maart 2013) Nr. 3

ARTIKELEN

5 Overleeft de psychiatrie de DSM-5?

In mei verschijnt de nieuwste versie van de DSM. Ernst Thoutenhoofd en Laura Batstra vrezen dat hiermee de diagnostische inflatie zal toenemen. ‘De verwachte, verdere toename van diagnostische inflatie binnen de klinische psychiatrie trivialiseert de term stoornis, doet mensen met ernstig lijden tekort en bedreigt de geloofwaardigheid van de psychiatrie.’

40 Als seks verslavend wordt…

Twintig jaar geleden was seksverslaving een zeldzaamheid en mannen gingen er liever niet voor naar de psycholoog. Tegenwoordig plakken we het label makkelijk op. Seksuoloog Gertjan van Zessen heeft er een speciale behandeling voor ontwikkeld.

48 Persoonlijkheid van adolescenten

Tijdens de adolescentie spelen er allerlei bepalende ontwikkelingstalen. Wat is er bekend uit onderzoek naar de normale persoonlijkheidsontwikkeling van adolescenten? Wanneer is er sprake van een normale en wanneer van een verstoorde ontwikkeling? Marcel van Aken, Christel Hessels en Paul van der Heijden geven een overzicht.

io Internationaliseren in Onderwijs — Jrg. 33 (voorjaar 2013) Nr. 64

2 Nieuwe verschenen bij het Europees Platform
- Rapport: Excellentie door profilering in het voortgezet onderwijs
- Brochure: Tweetalig Havo
- Boek: Excelleren in tweetalig onderwijs
- Boek met cd-rom: Frans en Duits op de basisschool
- Voorlichtingsuitgaven: menukaart, brochure, folder tweetalig onderwijs, fact sheet leermiddelen en publicaties

3 Thuis in Europa, thuis in de wereld
VOOR DE LEZER
Onno van Wilgenburg (Europees Platform – cošrdinator talen)

4
‘Onze man en vrouw in Brussel’: Europa is ook van belang voor Nederlandse scholen
ALGEMEEN
Gerard Haverkamp
Fried Kramer en Charlotte Geerdink houden als ‘onze man en vrouw in Brussel’ relevante ontwikkelingen in het onderwijsbeleid van de Europese Unie in de gaten. Hoewel de Europese Commissie formeel nauwelijks bevoegdheden op dat gebied heeft, gebeurt er vŽŽl in de EU wat het Nederlandse onderwijsveld raakt en waar Europa wel degelijk iets over heeft te zeggen.

6 De intieme verbintenis van onderwijs en het Europees burgerschap
ALGEMEEN
Gerard Haverkamp

Om ervoor te zorgen dat burgers goed ge•nformeerd zijn over Europa, is onderwijs fundamenteel. Hoe komen de inwoners van de EU-landen anders iets te weten over hun rechten en mogelijkheden om – waar zij maar willen in de Europese Unie – te wonen, te werken, te studeren of met pensioen te gaan? ”Onderwijs en Europees burgerschap zijn intiem met elkaar verbonden.”

8 Drie scholen zingen met elkaar op de Europese dag van de talen
BASISONDERWIJS
Gerard Haverkamp
Leerlingen van basisschool De Egelantier in Soest zongen op de Europese Dag van de Talen samen liedjes met kinderen op een school in Litouwen en in Hongarije. “Iemand die ver weg is, is ook eigenlijk heel dichtbij. Je kunt gewoon met elkaar communiceren, dankzij de moderne techniek en mits je moeite doet om vreemde talen te leren.”

10 Nieuw: Website TTO voor leerlingen van groep 8
VOORTGEZET ONDERWIJS
Onno van Wilgenburg, cošrdinator talen, Europees Platform
Het landelijk netwerk tweetalig onderwijs (tto) – inmiddels meer dan 120 scholen sterk – plaatste tot voor kort jaarlijks een advertentie in een landelijk dag- of weekblad. In deze advertentie werden gewoonlijk alle tto-scholen genoemd. Een wervende tekst riep aankomende middelbare scholieren en hun ouders op om voor een tto-school te kiezen. Als wervingsstrategie had de jaarlijkse advertentie echter zijn langste tijd gehad: de paginagrote uiting werd lang niet door alle ouders van potenti‘le tto-leerlingen opgemerkt, en al helemaal niet door die leerlingen zelf. Een verandering van strategie was dus het devies.

11 Nieuwe TTO-site in de schoolpraktijk
VOORTGEZET ONDERWIJS
Gerard Haverkamp
De keuze voor tweetalig onderwijs maak je als kind van 11, 12 jaar niet zomaar. Want wat is dat, tto? Is het moeilijk? Waarom zou je daarvoor kiezen en is er een tto-school bij mij in de buurt? Zo zijn er nog veel meer vragen. Speciaal voor deze leerlingen is er nu de site www.ikkiestto.nl.

12 Mobiliteit van individuele leerlingen
VOORTGEZET ONDERWIJS
Katrin Pannekeet, medewerker projecten Europees Platform
Mobiliteit voor individuele leerlingen is een onderdeel van het subsidieprogramma Comenius van de Europese Commissie. Met behulp van Comenius Mobiliteit van individuele leerlingen kunnen scholieren uit het voortgezet onderwijs drie tot 10 maanden bij een gastschool en gastgezin in het buitenland verblijven.

13 Gymnasiumleerling Teun Ederveen ging naar school in Portugal
VOORTGEZET ONDERWIJS
Gerard Haverkamp
Familie, vrienden, klasgenoten zeggen het allemaal: de Teun Ederveen die begin september naar Portugal vertrok, was een andere jongen dan de Teun Ederveen die drie‘nhalve maand later terugkeerde in Nederland. ”Ik ben zelfstandiger geworden, zelfbewuster ook. Dat is ook niet zo vreemd als je zo’n periode weg van huis bent”, zegt de 15-jarige gymnasiumleerling uit Geldrop.

14 Scholen voor praktijkgericht onderwijs leren over de grens en met elkaar
VOORTGEZET ONDERWIJS
Liesbeth van Heeswijk, docent Engels en Nederlands, Merletcollege Mill
Mooie woorden of een ‘papieren’ project horen niet zo bij partnerscholen Merletcollege Mill (Noord-Brabant) en de SMVTS (Sint-Maarten Vocational Training School). Voor ons praktijkgericht onderwijs zetten we bij internationaliseren liever in op al doende leren. En dat werkt!

16 Amsterdamse TTO-leerlingen op school in Australi‘
VOORTGEZET ONDERWIJS
Corien van Zweden, journalist en moeder van Lisa en Sara
Van je vertrouwde school hartje Amsterdam naar een ‘highschool’ in Melbourne zonder jongens en met een verplicht schooluniform. Lisa (15) en Sara (13) Zuidema verruilden hun tto-klas (tweetalig onderwijs) op het Berlage Lyceum tijdelijk voor Melbourne Girls College. ”Het is geweldig om mee te maken!”

18 ”Maak internationale ori‘ntatie onderdeel van alle curricula”
LERENOPLEIDING
Gerard Haverkamp
Studenten van de lerarenopleiding, hebben zij een meerwaarde wanneer ze voor hun studie ook in het buitenland zijn geweest? Zijn zij beter dan hun collega’s die thuis zijn gebleven? ”In het algemeen vinden we van wel. Maar er is geen meetlat. Er is ook nooit onderzoek gedaan naar de effectiviteit van buitenlandstages”, merkt voorzitter Ben Bartels van het Centrum internationalisering lerarenopleidingen (Cilo) aan. Het is tijd dat daar verandering in komt, vindt het Cilo.

19 Tips voor Grundigtv-aanvragers
VOLWASSENENEDUCATIE
Marissa van der Valk, medewerker subsidies Europees Platform
Docenten in volwasseneneducatie kunnen nog subsidieaanvragen doen voor de Grundtvigonderdelen ‘Nascholing’, ‘Bezoeken en Uitwisselingen’ en ‘Voorbereidende Bezoeken’. Maar… het aantal aanvragen wordt steeds groter, terwijl het budget niet meestijgt. Tegelijkertijd word ook de controle steeds scherper en vallen er meer aanvragen af. Maar niet die van u, want u leest onderstaande tips om uw aanvraag nog beter te maken.

20
KORTWEG
- Kiezen voor internationaliseren?
-
Serviceabonnement internationaliseren
- Oproep lezersonderzoek

21 Lerende cultuur vraagt om internationaliseren
Nico de Jong
COLUMN

22 Overzicht programma’s, projecten en activiteiten internationaliseren in onderwijs

24 Nieuw: Ambassadeurs Internationalisering bij u op school / Informatie en advies bij internationaliseren
Simone Spakman, medewerker communicatie, Europees Platform

Kleuters en ik — Jrg. 29 (maart / april / mei 2013) Nr. 3

1 Risico’s (leren) nemen
Redactioneel
Tine Liekens

2 Dat is kicken, man! / Kinderen leren omgaan met risico

ONDERZOEK
Leene Leyssen, Lieve Smets, Anja Vanderspikken, Els Bertrands
In dit artikel gaan de auteurs in op de betekenis en impact van risicocompetentie bij jonge kinderen en illustreren we met praktijkvoorbeelden uit het onderzoek Riscki hoe je als leerkracht of begeleider kinderen kunt ondersteunen in het leren omgaan met risico.


7 Hup, … naar buiten!
PRAKTIJKVERHAAL
Sandra Vandenschrieck
Juf Sandra, kleuterleidster van de eerste (graad)klas in De Pit in Wespelaar, is overtuigd van de meerwaarde van buitenspel en zet mee haar schouders onder de (her)inrichting van de speelplaats van de school. Ook in haar dagelijkse klaswerking integreert ze de buitenruimte hoe langer hoe meer. En met succes: de kleuters zijn wildenthousiast! Een verslag van haar succesvolle zoektocht naar verrijkend buitenspel.

12 Werken aan kwaliteit via welbevinden en betrokkenheid / Aan de slag met het zelfevaluatie-instrument ZiKo
PRAKTIJK
Bart Declercq
In het kader van een samenwerkingsverband tussen CEGO en Milton Keynes (UK) kon CEGO in het schoolhaar 2009-2010 een onderzoek uitvoeren in een vijftigtal kleuterscholen. Hiervoor werden deze scholen in de loop van dat schooljaar drie keer geobserveerd met het ZiKo-instrument. Door met ZiKo te werken namen telkens zowel het welbevinden als de betrokkenheid van de kleuters betekenisvol toe. Ook de kwaliteit van de leeromgeving steeg. Dit onderzoek kaderde in een ruimer begeleidingstraject, waarbij kleuterscholen het ZiKo-instrument in hun werking integreerden. Juf Fiona vertelt hoe haar kleuterschool precies met ZiKo aan de slag is gegaan en wat het resultaat is: de dagindeling werd omgegooid, de spelmaterialen beperkt en toegankelijker gemaakt, de infrastructuur werd aangepast… Met als gevolg: blije en betrokken kleuters, en leerkrachten vol zelfvertrouwen!

15 Klein en fijn / Speelse activiteiten om de fijne motoriek te stimuleren
DOEKATERN
An Van Emelen
I
n deze doekatern willen we de dagelijkse toepassing van fijne motoriek in de kijker zetten. Speelse en leuke activiteiten die ook gemakkelijk thuis uit te voeren zijn en die de fijnmotorische ontwikkeling stimuleren.

22 Een grote sprong, ook voor de juf!
DREMPELVREES
Lenny Nauwelaerts
Juf Lenny is sinds een aantal jaren kleuterjuf bij 4- en 5-jarige kleuters in Haacht. Ze schrijft voor ons haar ervaringen neer als juf die de overgang van de derde kleuterklas naar het eerste leerjaar mee in goede banen wil leiden. Hoe ze zich bij deze taken voelt, welke drempelverlagende initiatieven de school als team onderneemt en de waarde om ook als leerkrachten voor elkaar te zorgen en elkaar te begrijpen.

26 Peuterproject met appels / Vanuit beeldend werken taal stimuleren, en nog veel meer…
PRAKTIJKVERHAAL
Kris Van den Broeck
Mijn peuters komen zo’n beetje van overal. Uit Pakistan, Amerika, Marokko, Itali‘, Nigeria,… Volledig anderstalige gezinnen, maar ook taalgemengde gezinnen waarbij ŽŽn van de ouders Nederlandstalig is. Bij veel kinderen is het Nederlands bij het instappen op school nog zeer miniem, soms zelfs nihil. Dus ‘taalaanbod’ en ‘taalstimulering’ zijn een constant aandachtspunt in mijn klasje. Beeldend werken om hun taal te stimuleren is een goede invalshoek: terwijl ze aan het knippen, schilderen, tekenen, kleven,… zijn, praten we.

32 Ella trekt erop uit
PEUTERPAGINA
An Van Meerbeek

Remediaal — Jrg. 13 (2012/2013) Nr. 3

1 “Leerlingen zien en laten zien wat je van ze verwacht”
Elena Carmona van Loon


7 Adaptieve testen en Passend Onderwijs
Elles Raayman-Steneker


10 Professioneel beslissen bij taal- en rekenproblemen op de Oude Maas
Elena Carmona van Loon, Nicole Laurijssens en Babette Welter


12 Passend Onderwijs
Maartje Plattel


22 Leren denken werkt!
Katrin Richter


25 Colofon

Zone — Jrg. 12 (maart 2013) Nr. 1

Thema: OPBRENGSTGERICHT WERKEN

2
WERKHOEK
-
Themanummer rondom opbrengstgericht werken
- Extra materialen bij de artikelen
- Conferentie over Burgerschap
- ISCAR-conferentie (International Society for Cultural and Activity Research)

4
OGO en opbrengstgericht werken: ‘de piepjestoets’
INLEIDING THEMANUMMER
Bea Pompert
De leerlingen van groep 7-8 van basisschool De Lichtkring hebben de shuttleruntest gedaan. Een piepjestest om je conditie te meten. De groep werkt aan het thema ‘Sport en Spel’ en de vraag is of en hoe je prestaties kunt verbeteren. Er komen experts de klas in en er komt een onderzoek op gang over: voeding, karaktereigenschappen, zoals wilskracht tonen en trainingsaanpakken. De resultaten van al dat onderzoek worden gebruikt om zelf een verbeterde versie van de shuttleruntest te maken en uit te voeren. De resultaten zijn geweldig. Niet alleen weten de leerlingen voor nu en altijd hoe ze kunnen werken aan hun eigen lichamelijke en geestelijke conditie. Ze kunnen ook anderen adviseren het goed aan te pakken Žn de piepjestest goed te blijven doen!

6 Taal verbeteren: van saai naar uitdagend Žn succesvol!
THEORIE & PRAKTIJK
Marlies de Wever
In dit artikel schrijft Marlies de Wever over haar werk in Noord- en Midden-Limburg. Ze is als onderwijsbegeleider al jarenlang bezig OGO in te voeren in verbetertrajecten op tal van scholen. Opbrengstgericht werken lukt het best als er vanuit thema’s en betrokkenheid, betekenisvolle activiteiten ontstaan voor alle leerlingen, dat is haar opvatting en missie.

10 Opbrengstgericht werken, een koud kunstje? Villa Kakelbont als good practice
THEORIE & PRAKTIJK
Chiel van der Veen
Opbrengstgericht onderwijs valt samen met de ambitie om hogere meetbare toetsresultaten te kunnen bewerkstelligen. Maar wat als de normering van deze toetsen Ÿberhaupt niet te vergelijken is met de populatie van de school? Zo is Villa Kakelbont een kleine basisschool op het asielzoekerscentrum in Den Helder, speciaal voor kinderen die weinig of zelfs geen kennis hebben van de Nederlandse taal. Chiel van der Veen beschrijft hoe drie betrokken leerkrachten van deze school gewerkt hebben aan opbrengstgericht Žn betekenisvol woordenschatonderwijs.

13 Beoordelen van onderwijsactiviteit: het verhaal achter de cijfers
SCHUURPAPIER
Sanne van der Linden

14 Van ‘min naar plus’ (be)sturen
BELEID
Nicole Hanegraaf
Onderwijskwaliteit staat in ‘de min’ en moet naar ‘de plus’. Op Kindcentrum De Ontdekking staat kwaliteitszorg bovenaan de agenda. Ontwikkelingsgericht Onderwijs (OGO) richt zich op brede persoonsontwikkeling en basiskenmerken die door Cito niet worden gemeten. De Ontdekking maakt eigen keuzes waar het kwaliteitszorg betreft. De directeur heeft hierin het vertrouwen van haar bestuur. Nicole Hanegraaf vertelt haar verhaal als schoolleider.

16 Recht op slachting voor alle 11 jarigen
WETENSCHAPSPLEIN
Evelien Tonkens
“Kinderen van elf zijn opgewekt, vol vertrouwen en nieuwsgierig. Geef docenten de ruimte dat zo te houden!”

17 Waar een kenniseconomie echt om vraagt
WETENSCHAPSPLEIN
Wim Wardekker
“Waar kenniseconomie echt om vraagt is niet meer kennis op zich, maar kennis in de context van brede ontwikkeling, creatief denken en positief inzicht in de relatie van de eigen persoon van de leerling met de wereld om haar heen.”

18 Toezicht versmalt!
WETENSCHAPSPLEIN
Ad Boes
“Wat te doen als de inspectie zelf interpretaties hanteert die strijdig zijn met het wettelijk kader?”

19 In gesprek met de ‘OGO inspectie’
BELEID
Tonny Bruin
Op 14 september 2012 gingen zo’n dertig vertegenwoordigers van OGO-scholen in gesprek met de Inspectie. OGO-scholen willen de beste opbrengsten voor elk kind, ——k op het gebied van taal en rekenen. En de Inspectie is ——k gericht op brede vorming. Dat staat immers in de wet op het basisonderwijs! Toch ‘schuurt’ het nogal eens tussen OGO-scholen en de Inspectie. Tijd voor een goed gesprek.

23 Hoe werkt een raket?
THEORIE & PRAKTIJK
Lorien de Koning
Samen lezen over onderwerpen die spelen, kwesties die vragen om een oplossing en vragen die beantwoord moeten worden. Onderzoeksactiviteiten bieden leerlingen kansen om aandachtige lezers te worden. In dit artikel kijken we mee met de onderzoeksactiviteiten van Willem om te zien hoe hij leesstrategie‘n, metacognitieve vaardigheden, begripsvorming en woordenschatuitbreiding steeds inzet om verder te komen in zijn onderzoek naar de werking van raketten.

26Goed onderwijs en de cultuur van het meten. Ethiek, politiek en democratie’ van Gert Biesta
BOEKSIGNALERING
Hester IJsseling

28 Opbrengsten in beeld
BEELDVERHAAL
Hanneke Verkleij
Aan de hand van twee beeldverhalen in de onder- en bovenbouw laten we zien hoe Ontwikkelingsgericht Onderwijs een brede persoonsontwikkeling nastreeft binnen het thematiseren. Meer lezen over deze doelencirkels? Raadpleeg Basisontwikkeling voor peuters en de onderbouw, Frea Janssen-Vos (2008) en de brochure Ontwikkelingsgericht werken in de bovenbouw van de basisschool, Bert van Oers (2009) voor meer informatie.

30 Informatieve teksten leren lezen in de midden-bovenbouw / Echt begrijpen wat je leest: de inhoud doet er toe!
THEORIE & PRAKTIJK
Yvonne van Rijk
In dit artikel beschrijft Yvonne van Rijk het belang van betekenisvol leesonderwijs, waarbij de inhoud nŽt zo belangrijk is als het aanleren van leesstrategie‘n, die in veel begrijpend lezen methoden centraal staan. Ze gaat in op de kracht van de ontwikkelingsgericht leespraktijk.

32 Berichten van de Zone
AGENDA
- Algemene ledenvergadering
- Nieuwe uitgave: ‘Leidinggeven in een OGO-school’
- Themamiddagen Alkmaar, Apeldoorn en ‘s-Hertogenbosch
- Activiteitenaanbod 2013-2014 Žn belangrijke data
- Bericht uit het land

Basisschoolmanagement — Jrg. 27 (maart 2013) Nr. 2

3 REDACTIONEEL
Chris Zwart

4 Opbrengstgericht aan de slag met de referentieniveaus
REFERENTIENIVEAUS
Karin van Beugel
Samen met de schoolbesturen investeert de gemeente Amsterdam met het programma Kwaliteitsaanpak Basisonderwijs Amsterdam in de kwaliteit van het onderwijs in de stad. Zo werd tussen begin 2011 en medio 2012 de pilot Referentieniveaus uitgevoerd. De twaalf deelnemende basisscholen kregen ondersteuning om op een opbrengstgerichte manier met de referentieniveaus te werken. In dat kader deden zij ervaring op met drie speciaal ontwikkelde instrumenten: een Format Tussendoelen, Beroepsstandaarden (voor leerkrachten, intern begeleiders en directeuren) en een Kijkwijzer. De instrumenten zijn waardevol gebleken. Daarom worden ze nu ook beschikbaar gesteld aan andere scholen en schoolbesturen in het land. Twee directeuren die met hun team aan de pilot deelnamen, vertellen over hun ervaringen.

10 Bereikbaarheid en spreiding van basisscholen: samenwerking bij krimp!
SAMENWERKINGSSCHOLEN
Jans de Vos
Jan de Vos beschrijft in dit artikel hoe en op grond van welke keuzes schoolbesturen en gemeenten een spreidingsplan kunnen maken. Hij pleit voor samenwerking van basisscholen over de richtingen heen, vooral ook bestuurlijk envoor meer ruimte voor samenwerkingsscholen.

16 Je bent een rund als je met het onderwijs stunt
COLUMN
R. de Bruin-Breumer

17 Leiding geven aan opbrengstgericht werken op een duurzame wijze (2)
OPBRENGSTGERICHT WERKEN
Nico Eigenhuis en Hans de Ruiter
In een eerder artikel met deze titel (Basisschoolmanagement oktober 2012) heeft Nico Eigenhuis beschreven dat eenzijdige gerichtheid op opbrengsten in het onderwijs kan leiden tot averechtse effecten. Nu is het moment om naar aanleiding van de geconstateerde problemen te komen met idee‘n voor oplossingsrichtingen.

21 Einde van tijdelijke dienstverbanden
JURIDISCH
Mustafa Dagtasoglu
De komende maanden zal op de meeste scholen moeten worden beslist of de tijdelijke dienstverbanden met nieuwe werknemers worden voortgezet. Waarmee moet u als werkgever rekening houden? Wat moet u doen als een beginnende leerkracht nog niet helemaal naar tevredenheid functioneert? Of als de financi‘n het niet toelaten om de werkenemer een vaste contract aan te bieden? Een goede aanleiding om aandacht te schenken aan dit soort vragen.

23 Ouderbertrokkenheid als resultaat van helder communiceren
OUDERBETROKKENHEID
Lilian Boonstra
In dit artikel geeft de auteur vanuit de invalshoek communicatiekunde handvatten om ouderbetrokkenheid te bevorderen.

28 Hoe stuurt een bestuur op onderwijskwaliteit? / Beter maken van (zeer) zwakke scholen
ONDERWIJSKWALITEIT
Marjan Faber
In dit artikel zet de auteur succesvolle bestuurlijke interventies op een rij, maar eerst beschrijft ze wat volgens besturen oorzaken zijn van (zeer) zwakke onderwijskwaliteit.

Kind en adolescent praktijk — Jrg. 12 (maart 2013) Nr. 1

2 Hallo!
ten geleide
Marike Serra (hoofdredacteur)

4 Jonge moeders
Tess Fliers en Leoniek Kroneman
Kenmerken en problematiek van de jonge moeders opgenomen in het Moeder&Kindhuis van LSG-Rentray.

13 Daan, veertien jaar
ALS JE ‘T MIJ VRAAGT
Anneke Eenhoorn

14 Verbeter de wereld, begin bij de opvoeding / Interview met Micha de Winter
INTERVIEW
Carolien Gevers
Enige tijd terug las ik over het boek ‘Verbeter de wereld, bij bij de opvoeding’ van psycholoog Micha de Winter, hoogleraar maatschappelijke opvoedingsvraagstukken aan de Universiteit Utrecht. Ik raakte ge•ntrigeerd door de titel die bleek te verwijzen naar een pleidooi voor een ander soort opvoeding. Niet een opvoeding die gericht is op training van vaardigheden bij gedragsproblemen van individuele kinderen, maar een opvoeding bezien vanuit een breder maatschappelijk en vooral menselijk perspectief. In een tijd waarin agressie een toenemende rol speelt op straat, op het voetbalveld of bij anonieme, via internet georganiseerde feesten, en in een tijd waarin allerlei idee‘n bestaan over de aanpak van probleemjongeren leek dit me een belangrijke boodschap. In het gesprek dat ik een paar weken later met Micha de Winter voerde, viel op dat zijn integere en genuanceerde wijze van spreken past bij zijn opvoedingsvisie. De visie van een man die op zoek is naar een sociale, humane en vooral verbindende manier van omgaan met de medemens. Hier laten we hem aan het woord.

20 MINI KID / De introductie van een Nederlandstalig instrument om DSM-IV-TR-diagnoses bij kinderen te stellen

Oda Bauhuis, Karlijn Jonker, Cara Verdellen, Jacqueline Reynders en Marc Verbraak
Het gebruik van gestandaardiseerde instrumenten verbetert de kwaliteit van de diagnostiek en behandeling van psychische stoornissen bij kinderen en jeugdigen, zo blijkt uit onderzoek. De beschikbare Nederlandstalige instrumenten zijn echter tijdrovend of niet voor alle diagnoses bruikbaar. Deze bezwaren gelden niet voor de MINI KID, waarvan de Nederlandse vertaling in dit artikel wordt ge•ntroduceerd. De MINI KID is een semigestructureerd interview dat, mits afgenomen door een deskundige professional, geschikt is om in korte tijd (circa 40 minuten) betrouwbare en valide DSM-IV-TR-diagnoses bij kinderen en jeugdigen te stellen.

27 Overgang en beroepsidentiteit
FRICTIE

Harrie van Leeuwen
In het werkveld van de kinder- en jeugdpsychiatrie loopt al lang een discussie over de verhouding tussen de verschillende disciplines, namelijk de kinder- en jeugdpsychiater, de psycholoog en de orthopedagoog. Status, deskundigheid, krapte op de arbeidsmarkt, salaris en macht zijn elementen die de standpunten in grote mate be•nvloeden. Hier is al eens een frictie over geschreven door Kaldenbach in 2008. Maar het onderwerp blijft regelmatig de kop op steken, weliswaar in wisselende gedaanten. Ik wil hier in deze frictie wijzen op een mogelijk wel heel radicale ontknoping. De beroepsgroep die in deze disciplinestrijd vaak als de bovenliggende partij werd gezien, de kinder en jeugdpsychiaters, ervaren steeds meer dat ze bedreigd worden in hun voortbestaan. Dit is urgent geworden met de aangekondigde stelselwijziging, inclusief de overheveling van de kinder- en jeugdpsychiatrie naar de gemeenten. De vraag komt op het vak en de positie straks nog aantrekkelijk zijn voor psychiaters, als de zorg uit de zorgverzekeringswet wordt verbannen en de regie over het werkveld wordt gelegd bij de gemeenten. Nu daarover twijfels zijn, zien we het aantal psychiaters dat zich wil specialiseren tot kinder- en jeugdpsychiater dalen.

30 Zou de aanhouder winnen? / Over de behandeling van een vijftienjarige jongen met hardnekkige misselijkheid en schoolverzuim
Ingeborg Visser en Else de Haan
Psychische problemen zijn lang niet altijd de oorzaak van niet-verklaarde lichamelijk klachten. In dergelijke gevallen is een symptoomgerichte behandeling aangewezen. De vijftienjarige Gerik die vrijwel niet naar school ging omdat hij steeds misselijk was, werd behandeld volgens het Gevolgenmodel van Van Rood e.a. (2005) en door middel van het aanleren van coping. Daarnaast waren de inzet van psychologie-stagiaires en stugge volharding belangrijke ingredi‘nten. Toch had de behandeling maar gedeeltelijk succes. Had de therapeut iets anders kunnen of moeten doen?

38 Over schrijven
GASTCOLUMN
Marcel van den Hout

40 Psychobelletrie / Een krankzinnige ervaring
Frits Boer

42 GEZIEN EN GELEZEN
-
Psychoseksuele ontwikkeling bij adolescenten met een autismespectrumstoornis. Ik pubertraining
- Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders
- AD(H)D Psycho-educatie: Therapeutenhandleidingen en Werkboeken
- Brammetje Baas. Een film om bij stil te staan (als je kunt)

46 agenda

48 COLOFON

Kader Primair Avs — Jrg. 18 (maart 2013) nr. 7

Deze editie is als PDF beschikbaar

THEMA | DE EXCELLENTE SCHOOL(CULTUUR)

16 Wij zijn excellent. Hoera?

Kanttekeningen bij een kwaliteitsstempel

20 De eilandjesgeest voorbij

Kenmerken van een professionele schoolcultuur

24 Registreren, waarom zou je?

Beroepsregisters voor leerkrachten en schoolleiders

Verder in dit nummer

34 Toefje paramedische kennis maakt zorg op school veel effici‘nter en goedkoper

Eerste ervaringen met pilot Zorg & Onderwijs 1Match positief

38 ‘Er heerst toch een beetje een cowboycultuur’

School en leerkrachten moeten gezag verdienen

42 Vertrouwen hŽt sleutelwoord op 18e AVS-congres

Opvoeden, een hele puzzel

Iedere maand

15 Illustratie | Jos Collignon

29 Zo kan het ook! | Good practice

Kinderen met en zonder beperking samen naar school

31 Goed onderwijsbestuur

Intern toezicht bekeken

32 Speciaal basisonderwijs

Succes- en faalfactoren van samenwerken door passend onderwijs

47 Politieke column

Jo‘l Voordewind (ChristenUnie)

48 Van de AVS

50 AVS School for Leadership

54 Voor u geselecteerd

56 Boekbespreking

Lessen van robuuste professionals