Auteursarchief: admin

Pedagogische Studië‘n — Jrg. 90 (april 2013) Nr. 2

2 Onderzoek naar de vernieuwingen in het btaonderwijs
A. Bakker, K. Boersma & J. van Driel
De Vernieuwingen in het btaonderwijs zijn in de periode 2007-2012 geflankeerd door het DUDOC-programma. In dit programma kregen negentien docentonderzoekers de kans om promotieonderzoek te doen om idee‘n van de btavernieuwingscommissies uit te werken en te toetsen. Dit themanummer bestaat uit bijdragen van vijf van deze docentonderzoekers en hun begeleiders, en een discussie door een lid van de DUDOC-programmaraad. De bijdragen richten zich op thema’s die centraal staan in de vernieuwingen: samenhang binnen en tussen btavakken, relevantie van de leerstof voor leerlingen en professionalisering van docenten.

4 Betekenisvolle statistiek in beroepspraktijken als brug tussen wiskunde en natuurwetenschappen: evaluatie van een ontwerponderzoek
A. Dierdrop, A. Bakker, H. Eijkelhof & J. van Maanen
Het cre‘ren van curriculaire samenhang tussen de btavakken en het betekenisvol maken van deze vakken zijn nog steeds actuele uitdagingen. In deze studie is onderzocht hoe leerlingen in een speciaal ontwikkelde module betekenisvolle verbanden tussen wiskunde, statistiek, de natuurwetenschappen en toepassingsgebieden leggen. Kenmerkend voor deze module is dat ze is gebaseerd op beroepspraktijken waarin wiskundige, statische en natuurwetenschappelijke kennis wordt toegepast. De centrale vraag is in hoeverre beroepspraktijken als betekenisvolle contexten kunnen fungeren om leerlingen uit 5 en 6 vwo verbanden tussen wiskunde, statistiek, natuurwetenschappen en beroepspraktijken te laten leggen. Enqutes naar de meningen van leerlingen (388 vooraf en 27 na het doorlopen van twee hoofdstukken) over de gekozen onderwijsleerstrategie en geschreven teksten van leerlingen zijn gebruikt om deze vraag te beantwoorden. De analyse van de respons op de enqutes laat zien dat leerlingen een onderwijsleerstrategie op basis van beroepspraktijken betekenisvol vinden. De resultaten wijzen erop dat een onderwijsleerstrategie gebaseerd op beroepspraktijken waarin kennis uit verschillende btawetenschappen wordt gebruikt, ertoe kan bijdragen dat leerlingen verbanden leggen tussen beroepspraktijken en deze btawetenschappen.

19
De ontwikkeling van conceptuele samenhang binnen concept-contextonderwijs / Een case study voor het vak biologie in 4-havo
M. H. J. Ummels, M. J. A. Kamp, H. de Kroon & K. Th. Boersma
Voor veel leerlingen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs blijkt het problematisch om voldoende samenhang tussen vakinhoudelijke concepten te ontwikkelen. De doelstelling van dit onderzoek is om inzicht te krijgen in de ontwikkeling van conceptuele samenhang en in de wijze waarop deze kan worden bevorderd. We beschrijven een casestudy waarin een module voor het vak biologie in 4-havo, gericht op energieomzettingen bij fotosynthese, verbranding en voortgezette assimilatie, is ontwikkeld en uitgevoerd. Deze module is ontworpen op basis van de concept-contextbenadering en bevat onderwijsleeractiviteiten die beogen het leggen van verbanden tussen concepten te bevorderen. Als maat voor samenhang hebben we met behulp van een referentieconceptmap gekeken welke en hoeveel verbanden tussen concepten (proposities) 21 leerlingen noemden op zes meetmomenten. Er zijn daarbij onderling verschillende meetinstrumenten gebruikt. De resultaten laten een gemiddelde toename zien van correct genoemde proposities die de centrale concepten energie en voortgezette assimilatie bevatten blijken minder vaak correct te zijn genoemd. In de discussie wordt ingegaan op de gebruikte methode om conceptuele samenhang zichtbaar te maken. De methode lijkt goed bruikbaar in onderzoek van de onderwijspraktijk bij verschillende schoolvakken naar samenhang tussen concepten.

33 Wiskundig begrip bij het modelleren van veranderingsprocessen met differentiaal vergelijkingen
N. C. Verhoef, J. A. Zwarteveen-Roosenbrand, W. R. van Joolingen & J. M. Pieters
Deze studie gaat in op wiskundige begrip bij het modelleren van veranderingsprocessen in 6 vwo. Het doel is zicht te krijgen op de aanpak die de leerlingen kiezen en de methoden die zij gebruiken om verschijnselen om te zetten in formules die een proces weergeven. Concreet is de vraag of de leerlingen het opstellen van een differentiaalvergelijking begrijpen. In dit onderzoek participeerden 14 vwo-6-leerlingen (wiskunde D) van drie verschillende scholen. Via een open vragenlijst en een wiskundeopdracht die hardop denkend moest worden uitgevoerd, zijn gegevens verzameld. De resultaten van het onderzoek laten zien dat de leerlingen moeite hadden met ordenen van verschijnselen. De leerlingen lieten zich leiden door het gebruik van aangeleerde procedures en bekend voorkomende uitdrukkingen. Zij doorliepen opvallend lang de verkennende fase en vertoonden een sterke neiging een formule te zoeken voor een direct verband. Zij beseften niet of te weinig dat de afgeleide, als maat voor verandering, noorzakelijk is om een differentiaalvergelijking op te kunnen stellen. Het verdient aanbeveling om in de beginfase van het modelleren van veranderingsprocessen expliciet aandacht te besteden aan de betekenis van de afgeleide met het oog op wiskundige begripsvorming.

47 Een instrument voor bovenbouw vwo-leerlingen om de kwaliteit van hun natuurwetenschappelijk onderzoek te evalueren
S.A.W. van der Jagt, L. van Rens, H. H. Schalk, A. Pilot & J. J. Beishuizen
In deze studie is onderzocht in hoeverre een ontworpen zelfevaluatie-instrument bruikbaar is voor het evalueren van de nauwkeurigheid, betrouwbaarheid en validiteit in onderzoek in de btavakken voor leerlingen uit de bovenbouw van het vwo. Het instrument heeft vier ontwerpkarakteristieken, respectievelijk betreffende de inhoud (Concepts of Evidence-model), de mate van complexiteit (SOLO-taxonomie), gedetailleerdheid en algemene toepasbaarheid. In een ontwerpgericht onderzoek is de bruikbaarheid van het instrument voor het onderwijsproces onderzocht in een klas met 27 bovenbouw vwo-leerlingen in drie opeenvolgende onderzoeksmodules. Het door leerlingen en docent ingevulde instrument, lesobservaties, leerlingantwoorden uit interviews en vragenlijsten, en reflectieverslagen van de docent zijn geanalyseerd op vier criteria voor formatieve evaluatie. Geconcludeerd wordt dat de bovenbouw vwo-leerlingen met het instrument de nauwkeurigheid, betrouwbaarheid en validiteit in een onderzoek in voldoende mate zelfstandig kunnen evalueren in verschillende natuurwetenschappelijke onderzoekscontexten.

63 Concept-contextonderwijs leren ontwerpen en uitvoeren – een onderwijsvernieuwing praktisch bruikbaar maken voor docenten
M. Dam, F. J. J. M. Janssen & J. H. van Driel
Onderwijsvernieuwingen zijn veelal gericht op het optimaliseren van het leren van de leerlingen. Docenten daarentegen lijken deze vernieuwingsvoorstellen echter primair te beoordelen op de praktische bruikbaarheid. In dit artikel worden daarom drie ontwerpprincipes voor effectieve docentprofessionalisering beschreven en beproefd voor het praktisch bruikbaar maken van een onderwijsvernieuwing. Op basis van deze principes is een professionaliseringstraject uitgevoerd voor het leren ontwerpen en uitvoeren van concept-contextonderwijs. Interventies in dit onderzoek zijn het leren van succes, het gebruikmaken van lesbouwstenen om onderwijs te vernieuwen en het werken in de eigen lespraktijk. De resultaten laten zien dat docenten (n=8) met behulp van deze aanpak zelfstandig hun reguliere lespraktijk stap voor stap kunnen veranderen in de richting van de onderwijsvernieuwing, waarbij de essentie van de vernieuwing behouden blijft. Docenten blijken ook sterke voornemens te hebben voor iedere verandering. Vertrekkend vanaf de reguliere lespraktijk, blijken een aantal opeenvolgende stappen te bestaan in het leren ontwerpen en uitvoeren van concept-context-onderwijs.

78 DUDOC* als symbiose van onderwijsonderzoek en onderwijspraktijk
M. Goedhart
In het in 2007 gestarte DUDOC-programma hebben negentien docenten uit het voortgezet onderwijs promotieonderzoeken uitgevoerd die ondersteuning bieden aan de huidige contextgeori‘nteerde vernieuwingen van de tavakken in havo en vwo. In deze discussiebijdrage wordt ingegaan op de vijf in dit themanummer opgenomen bijdragen van DUDOC-docentonderzoekers. Deze bijdragen gaan over samenhang binnen en tussen btavakken, over de ontwikkeling van modelleer- en onderzoeksvaardigheden in het curriculum en over de rol van docenten bij het implementeren van contextgeori‘nteerd onderwijs. Geconstateerd wordt dat het belang van de onderzoeken voor de btavernieuwingen groot is, maar dat de onderzoeken nog exploratief van karakter zijn. Verder onderzoek is nodig om thema’s uit te diepen en richting te blijven geven aan de vernieuwing van de btavakken. Het DUDOC-programma geeft een beeld van de mogelijkheden om docenten onderwijsonderzoek uit te laten voeren hoewel ervaringen positief zijn, wordt ook geconstateerd dat een cultuur van samenwerking tussen scholen en onderzoeksinstellingen nog moet groeien.
* DUDOC = Didactisch Universitair onderzoek van DOCenten naar vernieuwing van de btavakken

Praxis Bulletin — Jrg. 30 (april 2013) Nr. 8

5 In onze klas is feedback heel normaal / Feedback in de klas (1)
FEEDBACK, EVALUATIE, CORRECTIE (team)
MarlŽone Goudswaard, Linda Jonkman, Vera Vergunst
Serie van 5 artikelen over de noodzaak van effectieve feedback. Aflevering 1: over het cre‘ren van een feedbackrijke en feedback vriendelijke klas.

10 Klankgedichten / Gaatjes dichten (7)
GEDICHT, TAAL (groep 4-6)
Floor Koedam
Rubriek waarin steeds een gedicht wordt aangeboden met verwerkingsmogelijkheden, omo ‘gaatjes’ te dichten in het lesprogramma. Aflevering 7: het klankgedicht.
WEBSITE
- Aanvullende lessugesties
- Didactische tips
- 2 kopieerbladen


12 Wat bloeit daar? (2)
NATUUR, PLANTEN, BUITEN (groep 5-8)
Maarten de Jongh
Tweedelige miniserie over wilde planten. Aflevering 2: paardenbloem, boterbloem en hondsdraf.
WEBSITE
- 3 doebladen
- Antwoordenblad
- Extra verwerkingssuggesties

16 De speeltuin / Uitdagend bewegingsonderwijs (1): onderbouw
BEWEGINGSONDERWIJS, GYM (groep 1-4)
Ruud van Leerzem
Korte serie over uitdagend bewegingsonderwijs. Aflevering 1: beschrijving van gymles De Speeltuin, waarin kinderen vooral de competentie met zichzelf aangaan. Over het verkennen en verleggen van grenzen in een ‘vrije’ speelsituatie.

20 ‘Raad eens wat ik in mijn hand heb!’ / Van beitel tot vulpen
SCHRIJVEN, TECHNISCH SCHRIJVEN, HANDSCHRIFT (groep 2-8)
Harmen Hettinga

De houding van de hand nader bekeken. Bij het uitoefenen van een sport, beroep of hobby, maar vooral buij het schrijven. Over pengrepen en schrijfinstrumenten.
WEBSITE
- Opdrachten voor groep 6-8


24 Oeps…, Moederdag! / Drama als doel
DRAMA, TONEEL, MOEDERDAG
Marte Sloot-Jongbloed
Complete handleiding voor het maken van een tragikomisch toneelstuk over Moederdag.
WEBSITE
- Scnes voor uitbreiding
- Alternatief einde
- Extra speeltips


29 Lang leve de koning(in)! / Koninginnedagquiz
KONINGINNENDAG, FEEST, QUIZ (groep 6-8)
Sanne Ramakers
Koninginnedag op 30 april, het is voorbij…Het einde van een tijdperk. Dus de hoogste tijd voor een terugblik op het Koninklijk Huis, de geschiedenis ervan en de koningin als ‘reisleidster’ langs dorpen en straten.
WEBSITE
- Powerpoint Koninginnedagquiz


32 Nieuwe dieren in Nederland en Belgi‘ / Natuurproject (2)
NATUUR, DIEREN, NME (groep 6-8)
Marieke Kouwenhoven, Peter Kouwenhoven
Tweedelige lessenserie over ‘nieuwe planten’ en ‘nieuwe dieren’. Aflevering 2: drie lessen over ‘nieuwe dieren’. Met opdrachtkaarten en powerpoint!
WEBSITE
- 3 antwoordkaarten
- 1 kaart (projectafsluiting): opdrachten en antwoorden
- Powerpoint ‘Nieuwe dieren’


39 Win een taart voor je team!
LEZERSACTIE
Redactie
Praxis Bulletin is jarig! En dat vieren wij! Geef oude nummers van het Praxisbulletin een nieuw leven, maak daar een foto van en win misschien een taart voor je team.

40 Verjaadagscadeau
LIED, FEEST, VERJAARDAG (groep 4-6)
Helga Buitelaar
WEBSITE
- Melodie
- Karaokeversie
- Lessugesties

Podium — Jrg. 2 (april 13) nr. 2

6. Op weg naar een nieuwe cao
De tijd is rijp voor een cao die ruimte biedt voor afspraken op maat. Bij het totstandkomen van de nieuwe onderwijscao voor het po hebben bestuurders, schoolleiders, leerkrachten en ondersteunend personeel dan ook een grote inbreng.

14 `We moeten onze krachten bundelen’
Rinda den Besten, de nieuwe voorzitter van de PO-Raad, wil zich hard maken voor eigen governanceregels voor het po. `Als kleine schoolbesturen dezelfde wet- en regel geving over zich uitgestort krijgen als grote onderwijsinstellingen, is dat niet te behappen.’ Verder pleit ze voor meer eendracht in de sector.

20 Naar een genuanceerder inspectieoordeel
Geregeld krijgt de Inspectie van het Onderwijs vanuit het veld kritische opmerkingen over de beoordeling van de opbrengsten van basisscholen. De PO-Raad en zijn leden zitten regelmatig met de Inspectie rond de tafel om te kijken hoe het toezicht verbeterd kan worden. Schoolbesturen spelen zelf in dit overleg een cruciale rol

28 Start nœ de lobby
Het lijkt nog ver weg, 19 maart 2014. Dan worden de gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Voor veel schoolbestuurders betekent dit dat er juist nu werk aan de winkel is.

34 Selectie aan de poort van lerarenopleidingen
De maatschappij vraagt om betere leraren. Maar over de zin van selectie aan de poort van de pabo zijn de meningen verdeeld. Een betere voorlichting aan de poort kan een goed alternatief zijn. En zijn leerkrachten eenmaal aan het werk, dan moet hun ontwikkeling d——rgaan

Van twaalf tot achttien — Jrg. 2013 (april 2013) Nr. 4

8 Leiderschap in een professionele ruimte
OPINIE & DEBAT
Joseph Kessels

In het maartnummer noemde Sjoerd Slagter de docent de ‘change agent’. Maar is de docent ook ‘in charge’ als het gaat om zijn eigen professionalisering? Te sterke sturing van buiten regelt de professionele ruimte weer dicht en afrekenen op prestaties is een instrument met een beperkte levensduur. Joseph Kessels over de delicate balans van gedeeld leiderschap.

10 De dilemma’s van de leraar
OPINIE & DEBAT
Frank Cornelissen
In zijn verkenning ‘Leraar zijn. Meer oog voor persoonlijke professionaliteit’ beschrijft de Onderwijsraad de uitdagende en soms ingewikkelde beroepspraktijk van leraren. Het rapport is de opbrengst van een zoektocht van de Onderwijsraad samen met ruim 140 leraren en andere deskundigen naar de persoonlijke professionaliteit van de leraar. Wat vraagt het nu precies van individuele leraren om op een goede, professionele manier hun werk te doen?

22 De onzin van leerstijlen
Paul Kirschner, Jeroen van Merri‘nboer

OPINIE & DEBAT
Leerstijlen lijken eenvoudige en bruikbare handvatten te bieden voor effectiever lesgeven. Maar volgens de wetenschap is daar heel wat op af te dingen.

26 Paradoxen en keuzes in het Finse onderwijsmodel
Henk Galenkamp
OPINIE & DEBAT
Al jaren staat het Finse onderwijssysteem in de top drie als het gaat om de opbrengsten. Hoe doen ze dat? “Kill the GERM!” (Global Education Reform Movement).

30 Stil
Mark Vlasblom
OPINIE & DEBAT
Mark Vlasblom is directievoorzitter van ROC Flevoland. In een serie van drie artikelen beschrijft hoe hij het werken met Otto Scharmer’s ‘Theory U’ ervaren heeft. In deze editie: stilte.

40 Personaliseren verbetert het leren
Tom Merkx en Jos Zuylen
DIGITALE DIDACTIEK (8)
Als we gaan voor ‘personalisatie’ in het onderwijs, zullen we ons een aantal vragen moeten stellen. Wat is personaliseren? Hoe verhoudt zich personaliseren tot eerdere pogingen om schools leren te herontwerpen? Waarom willen we personaliseren? Wat zijn voorwaarden om personaliseren in te bedden in de onderwijspraktijk van alledag?

42 Werk maken van burgerschapsonderwijs
RenŽ Leverink
Hoewel het al een aantal jaren een wettelijke schooltaak is, komt burgerschapsonderwijs nog niet overal voldoende van de grond. En dat terwijl Nederlandse jongeren in burgerschap achterblijven bij hun leeftijdgenoten in de buurlanden. De Onderwijsraad adviseert de minister meer werk te maken van burgerschapsonderwijs. SLO zorgt voor de nodige ondersteuning.

44 Stop jij het pesten? It’s up to you
Carla Desain
Op 19 april is het nationale-cyberpestgedag. Op die dag wordt de interactieve film ‘It’s up to you’ officieel gelanceerd op www.itsuptoyou.nu. De film is gemaakt door twee inmiddels afgestudeerde studenten, Joerie Nijhuis en Tom Peeters, om bij jongeren de bewustwording te stimuleren van hun eigen rol in pestprocessen.

46 Ervaren docenten en beginnende docenten trainen samen / Insula College Dordrecht vindt de juiste mix
Karin van Breugel
Toen een aantal jaren geleden een grote groep ervaren docenten met de vut ging, had dat een grote impact op het Insula College in Dordrecht. Het was gedaan met de rust en de duidelijkheid, die voordien juist zo kenmerkend waren voor de school. Inmiddels is de school gestart met de invoering van Teach Like a Champion. Dit programma moet de pedagogisch-didactische vaardigheden van docenten op een hoger plan tillen. In de implementatie Žn borging van het gedachtegoed van Teach is een belangrijke rol weggelegd voor een groep oudere, ervaren docenten.

48 Utrechtse Kansen
Frans Weeber
Utrecht heeft de komende jaren veel nieuwe docenten nodig. Met het project Utrechtse Kansen hebben de schoolbesturen de afgelopen drie jaar ingezet op professionalisering door een ruim aanbod van trainingen en cursussen en door de introductie van opbrengstgerichte leerwerkgroepen. Docenten leren van elkaar door te werken aan een concreet product waarmee zij hun opgebouwde expertise beschikbaar stellen aan collega’s.

50 ‘Vo moet blijven inspelen op ontwikkelingen in de samenleving’
Erik Luigies
INGEZONDEN
Wordt het een kenmerk van het onderwijs dat zich maar moeilijk weet te voegen naar de tijd waarvoor het opleidt? Zijn onderwijsorganisaties wel soepel genoeg?

52 Scholen: doe het niet! Het is tijd voor burgerlijke ongehoorzaamheid
RenŽ Kneyber
INGEZONDEN
De minister, het ministerie, de vakbonden, de koepels, de raden, de politieke partijen. Vorig jaar lag iedereen in het onderwijs nog met elkaar overhoop. Op 17 maart 2012 werd er zelfs een heuse Grote Verzoendag georganiseerd door Arie Slob van de Christen Unie. Er werd gesproken over elkaar uitschelden, elkaar te kakken zetten, over de scherpe discussies. Alles achter gesloten deuren.

EN VERDER

5 Theegesprekjes
EDITORIAL

6 MOOI
UniC, havo-vwo school in Utrecht

13 Met de billen bloot
COLUMN
Hester Macrander
Lesgeven in het voortgezet onderwijs is het moeilijkste wat ik in mijn leven heb gedaan en ik schuw fikse uitdagingen niet!

16 Berichten
- Your Bricks zoekt ondernemende jongeren
- AndrŽ Kuipers te gast bij Nationale Docentencongres NASK
- Excellente School 2012
- Aantal ‘dorp-outs’ daalt opnieuw
- Nederlands onderwijs in buitenland blijft groeien
- Bevoegde docent wiskunde niet te vinden
- Onderwijsraad: ‘Meer aandacht voor alledaagse beroepspraktijk’
- ‘Stel wanbeleid schoolbestuurders strafbaar’
- Aanmelding pabo keldert
- Nieuwe website OnderwijsTopTalentPrijs
- Beter leren door het maken van een filmpje
- Nieuw onderwijsonderzoek van start
- Koos Breukel & Roy Villevoye – T’
- GeoWeek 2013
- Stichting van het Onderwijs: ‘Geen nieuwe onderwijsbezuinigingen’

20 Huiswerkbegeleiding in beweging
UITGELICHT

21 Onderweg
COLUMN
Wim Bos
Wat heb ik nodig om te slagen? In gesprek met je (examen)leerlingen.

25 Organiseer de persoonlijke eis van de leerling
COLUMN
Jan Fasen

29 ‘School? Ach, pap…’
COLUMN
Bamber Delver

32 Territoriumgedrag
COLUMN
Frans Ottenhof

33 Lopende zaken
NU

54 Professionalisering verbetert het leren
SCHOLING
- Nascholen op taal, rekenen, zorg, didactische vernieuwing en opbrengstgericht werken?
- Nationaal Docent Event ‘Lesgeven is topsport’
- Online masterclasses en online tijdschrift
- Het Nationaal Congres Onderwijs & Sociale media (NCOSM) voor het Voortgezet Onderwijs
- Naar een sterk en toekomstbestendig mentoraat!
- Hoe krijgt passens onderwijs vorm in uw school?
- Toepassingsgerichte opleidingen voor leergierige docenten met een lerarenbeurs

56 Verschenen
BOEKEN
- De opvoedachtbaan
- Onderwijs
- Look
- Leren omdat het leuk is
- Kinderen, mij een zorg
- Juf in actie
- Volgers & vormers
- Het minderhedenbeleid voorbij

59 Science Fiction
COLUMN
Jelmer Evers

60 De schoolopziener komt eraan / De betekenis van Adriaan van den Ende
CANON VAN HET ONDERWIJS
Loes van Wessum, Wietske Miedema
De eenwording van Nederland rond 1800 bracht ook eenwording in het onderwijs. Niet meer de gewesten, de steden, de kerk of particuliere ondernemers bepaalden de regels op school, maar de gloednieuwe nationale staat. Sleutelfiguur daarbij was Adriaan van den Ende (1768-1846). Als landelijk onderwijsinspecteur was hij de drijvende kracht achter de vele onderwijshervorming.

63 Malala
COLUMN
Piet Post

Basisschoolmanagement — Jrg. 27 (april 2013) Nr. 3

Thema: ONS BASISONDERWIJS: MATIG, GOED OF EXCELLENT?

Inclusief katern ‘FOCUS OP ONDERWIJS
(tussen pag. 16 en 17)

3 REDACTIONEEL
Jacques Jacobs

4 Ons basisonderwijs: matig, goed of excellent?
STATUS VAN HET BASISONDERWIJS
J
acques Jacobs
Hoe staat ons basisonderwijs er voor? Is de kwaliteit, matig, goed of excellent? Iedereen met een onderwijshart, kent het woord. Mondiaal gezien mogen wij met ons onderwijsstelsel de handjes dichtknijpen. Natuurlijk kan en moet het allemaal beter. Maar bij het klachtenloket gelieven wij bescheiden achter in de rij aan te sluiten.

10 Wat is er mis met sterke scholen?
EXCELLENTIE
Joop Smits

Wat doen deze scholen goed? Mogen deze scholen tevreden zijn? In recent internationaal onderzoek (PIRLS/TIMSS 2011) presteren Nederlandse kinderen goed in lezen, rekenen en natuuronderwijs, maar excelleren volgens de onderzoekers nauwelijks. De basis is kennelijk op orde, maar de snelle en slimme leerlingen krijgen te weinig aandacht.

16 52 excellente scholen… en nu?
COLUMN
Nico Eigenhuis

Katern ‘FOCUS OP ONDERWIJS’ (tussen pag. 16 en 17)
- Masterclasses dr. Jay Marino: ‘Continu verbeteren loont’
- Onderwijs is ondernemen. ‘Meer met minder’ vraagt om zakelijke oplossingen.
- Jeannette Schut: ‘Contact en bezieling bouwstenen van professionele schoolcultuur’

18 Haal het beste uit de leerkracht
LEERKRACHTONTWIKKELING
Marcel Schmeier
De auteur stelt dat van leerkrachten een minimumniveau mag worden verwacht als het gaat om de mate waarin zij in staat zijn alle kinderen te leren lezen, schrijven en rekenen. Alle leerkrachten behoren tot de basisgroep, maar sommigen hebben extra begeleiding en aandacht nodig om dezelfde doelen te halen. Een goede schoolleider zorgt ervoor dat alle teamleden tenminste het basisniveau halen.

23 Parkschool: opbrengsten en talentontwikkeling
TALENTONTWIKKELING
Chris Zwart

Klein en toch breed. Chris Zwart in gesprek met Annet Baart, directeur Parkschool, over leeropbrengsten en stimulering van het brede scala aan talenten van leerlingen.

26 Kan het weigeren om het montessoridiploma te behalen reden zijn voor ontslag?
JURIDISCH
Sheila Meijer
Ja, oordeelde de Rechtbank in ‘s-Hertogenbosch op 13 november 2012 (zaaknummer 850663/12-134). Uit deze uitspraak blijkt dat de voorwaarde van een school om het montessoridiploma te behalen niet vrijblijvend is. Uiteraard spelen daarbij de omstandigheden van het geval een rol. Wat was er in casu aan de hand?

28 Excellentie, aandacht voor hoogbegaafden
HOOGBEGAAFDHEID
Bert Groeneweg
In dit artikel vraagt de auteur zich af wat de verhoogde aandacht voor begaafde leerlingen voor het onderwijs betekent en hoe de school die met begaafdheidsvragen wordt geconfronteerd daarmee om moet gaan.

Meso Magazine — Jrg. 33 (april 2013) Nr. 189

3 HRM in scholen

In het wereldwijde streven naar verbetering van het onderwijs ligt de focus steeds meer op verhoging van de kwaliteit van leraren. Piety Runhaar en Louise van de Venne betogen dat als we rendement willen halen uit de maatregelen gericht op kwaliteitsverbetering van leraren, we ook moeten zorgen voor een motiverende en aantrekkelijke werkomgeving. Paradoxaal genoeg werkt het overheidsbeleid gericht op kwaliteitsverbetering daarbij eerder belemmerend dan bevorderend.

9 Lwoo: te veel deelnemers, te weinig resultaten

In Meso magazine 187 plaatsten Kees van der Wolf en Arie van Peet een aantal stevige vraagtekens bij het leerwegondersteunend onderwijs (lwoo). Hun conclusie: het lwoo levert onbedoeld een bijdrage aan een minder gunstige schoolloopbaan van te veel vmbo-leerlingen. Een aantal lezers bleek zich hierin niet te kunnen vinden. In dit nummer twee reacties, gevolgd door een naschrift door Van der Wolf en Van Peet.



15 Examinering in het mbo


Onlangs besloot OCW om in het mbo landelijke examens in te voeren voor taal en rekenen. Dat leek een trendbreuk ten opzichte van het tot dan gevoerde decentralisatiebeleid, maar op basis van hun historische schets van de ontwikkeling van de examinering in het mbo in de afgelopen 25 jaar vragen Beatriz Roman en Paula Willemse zich af of juist de eerdere pogingen om scholen verantwoordelijk te maken voor de kwaliteit van de examens niet afweken van de trend.

20 Managen van verwachtingen

Goed nieuws voor schoolleiders in tijden van financi‘le krapte: werken aan meer tevredenheid, de basis voor een goed en plezierig leer- en werkklimaat, hoeft geen cent te kosten. In plaats van het ene verbeterplan op het andere te stapelen, zouden schoolleiders volgens Frank Weijers vooral hun energie moeten steken in het managen van verwachtingen.

RUBRIEKEN

2 Redactioneel

8 S.G. de Trekvaart

14 Hoe zit het met uw…

19 Wassink 2.0


25 Onderzoek

27 Buitenlands nieuws

29 Boeken

Tijdschrift voor Orthopedagogiek — Jrg. 52 (april 2013) Nr. 4

149 Een zoektocht door drijfzand in dichte mist?
Chris Struiksma
Op verzoek van de redactie reageer ik op het artikel van Jos Louwe ‘Werken vanuit een ontwikkelingsperspectief in het primair onderwijs: een zoektocht door het drijfzand’. Het lijkt erop, dat de zoektocht ook nog eens in dichte mist heeft plaatsgevonden, want het artikel levert een beschrijving van de te nemen stappen om tot een ontwikkelingsperspectief te komen, maar bij elke stap heeft de auteur zijn bedenkingen en biedt helaas weinig zicht op oplossingen. Is het onderwijs, dat straks ontwikkelingsperspectieven (OPP) moet opstellen, daarmee geholpen? Wat zijn de belangrijkste bezwaren en wat is er nodig om de mist op te laten trekken, opdat er weer vaste grond zichtbaar wordt.

154 Het ontwikkelingsperspectief: Geen hard gegeven, toch waardevol
Sandra Zuiker
In zijn artikel over het ontwikkelingsperspectief (OPP) bespreekt Louwe een aantal kritische kanttekeningen die bij het OPP te plaatsen zijn. In alle discussies rondom het OPP bestaat over een kanttekening grote consensus, namelijk over het gevaar van de self-fullfilling prophecy. In dit artikel wordt dit gevaar ter discussie gesteld. Maar eerst wordt omgegaan op de conclusie van Louwe.

159 Een zoektocht naar vaste grond
No‘lle Pameijer, Arjan Clijsen
Jos Louwe beschrijft zijn zoektocht naar het werken met een ontwikkelingsperspectief (OPP). Hij plaatst terecht een aantal kritische kanttekeningen bij de huidige praktijk, maar schets weinig oplossingen: wat kunnen we doen om uit het drijfzand te komen? Er is veel te zeggen over het OPP. Er zitten goede kanten aan, maar ook moeilijke. In deze reactie beperken we ons tot enkele hiervan.

164 De (on)nauwkeurigheid van een leerrendementsverwachting: Ervaringen met de LVS-toetsen Rekenen-Wiskunde
Jos Keuning, Jacqueline Visser
Louwe (2013) maakt zich zorgen over de consequenties van automatisch tot stand gekomen ontwikkelingsperspectieven. Hij pleit voor een werkwijze op maat, waarin ruimte is voor individuele afwegingen en tussentijdse bijstellingen. In dit artikel wordt het pleidooi van Louwe ondersteund. Cito doet al jaren onderzoek naar de mogelijkheid om op basis van toetsresultaten betrouwbare leerrendementsverwachtingen op te stellen. De ontwikkeling van sommige leerlingen blijkt dermate grillig te verlopen dat het uitstroomniveau niet nauwkeurig voorspeld kan worden.

177 Retro perspectief
Lea Dasberg
‘Men kijkt achterom om vooruit te zien, zoals een automobilist in zijn achteruitkijkspiegel kijkt om verantwoord vooruit te rijden’.

180 Lees-v-aardig
Trijntje de Wit-Gosker
Lentekriebels: over het lesgeven in heterogene groepen.

182 Wee-k-lacht
Martenjan Poortinga
Een zorgcošrdinator…’Over verlies en de verwerking daarvan’.

184 Bij-brengen
Mieke Ketelaars
Wie verre reizen maakt, komt ook weer terug. Op en top talent.

186 Weetwinkel

195 Binnengekomen boeken
- Driehoekskunde – Samenwerken in de driehoek: cli‘nt, familie en begeleider, 2012 / M.J.A. Egberts.
- Cognitieve neuropsychiatrie: een procesbenadering van symptomen – volledig herziene editie, januari 2013 / Paul Eling, AndrŽ Aleman, Lydia Krabbendam.

Wereld Van Het Jonge Kind — Jrg. 40 (april 2013) Nr. 8

Themadossier: DOORGAANDE LIJN

5 Inleiding themadossier
THEMA
Sjoukje Blom, Anneke Elenbaas van Ommen
De doorgaande lijn: dat is de titel van het themadossier in dit nummer van HJK. Het gaat over het belang van het waardborgen van een ononderbroken ontwikkelingslijn van het jonge kind en het biedt voorbeelden van effectief beleid.

6 Een goede overgang naar de basisschool / Samenwerken aan een protocol
THEMA
Anneke Elenbaas van Ommen, Marjan van der Maas
Centraal in het realiseren van de doorgaande lijn van voorschoolse instellingen naar het basisonderwijs staat een ononderbroken ontwikkelingslijn van peuters en kleuters. Hoe kun je hier in de eigen praktijk mee aan de slag gaan?

12 Thematisch en creatief spelen en werken / Doorgaande lijn bij taal- en rekenwiskundige ontwikkeling
THEMA
Marijke Beru, Esther de Boer
In dit artikel laten de auteurs zien hoe je voor peuters en kleuters een thema vanuit een beredeneerd aanbod betekenisvol kunt uitwerken. Het observeren van kinderen is hierbij de basis van het handelen.

18 EŽn pedagogische lijn / Pedagogische tact is pedagogische kracht
THEMA
Kris Verbeeck, Esther de Boer
Wat gebeurt er op pedagogische vlak als kinderen van een veilige thuishaven doorgaan naar kinderopvang, peuterspeelzaal en groep 1,2 en 3 van de basisschool? In hoeverre is er sprake van een doorgaande lijn en hoe zou die er in pedagogisch opzicht uit dienen te zien?

24 Werk aan de winkel! / Over de toekomst van onderwijs aan kleuters
UIT DE OUDE DOOS
Frea Janssen-Vos

In 1986 stond het artikel ‘Werk aan de winkel!’ van Frea Janssen-Vos in HJK. Het lijkt wel alsof er sinds die tijd niets is veranderd. Want ook nu zijn er zorgen over het onderwijs voor kleuters en over het beleid van de overheid.

RUBRIEK

4 ‘De droom van Jane’
PRENTENBOEK VAN DE MAAND

11 ‘De droom van Jane’
AAN DE SLAG
Esther van de Kerkhof, Karin Leenaerts
Natuur onderzoeken, vastleggen… en erover dromen! Net zoals kleine Jane doet, lang voordat zij als Dr. Goodall in Afrika chimpansees observeert.

16 Alternatieven voor gedragsproblemen
BOEKINDRUK
Jan de Bas
- Groepsplan Gedrag
- Van pesten naar samenwerken
- Ik ben trots op je!

22 Leren van dieren met angst
PRENTENBOEKINDRUK
Suzan van Brussel
- Big gaat logeren
- Beer op de weg
- Beer komt thuis
- Een grote stap

28 Journaal
- Buitenspelen met Jip en Janneke
- Koningsspelen
- Studiemiddag Doorgaande lijn
- Agenda

29 Kleine loonslaven, vijf dagen onder de pannen
COLUMN DONDERSTENEN
Aleid Truijens
Kleuters hebben recht op plezier, en zelfs op verveling

EN VERDER

30 Neem de tijd voor natuuronderwijs / Kinderen die vragen…
NATUUR & TECHNIEK
Bart de Koning
Aan de basis van elke leerproces liggen vragen. Maar het stellen van vragen kun je moeilijk afdwingen. Als je kinderen de tijd geeft om aan te rommelen, komen hun vragen vanzelf. Hoe kun je dit combineren met natuuronderwijs?

34 Verwacht in HJK
- Investeren in spel en spelen
- Praatplaat op de koelkast
- 40 jaar voor de klas
- Prentenboeken ‘in the picture’

JSW Jeugd in School en Wereld — Jrg. 97 (april 2013) Nr. 8

3 Droom en werkelijkheid
VAN DE REDACTIE
Magda van der Wulp

6 Stimuleer het lerende brein
Kim de Jong, Patrick Leenders
Hoe werkt het brein? Hoe breng je kennis en vaardigheden effectief over op je leerlingen? Dit artikel geeft inzicht in de onderwijspraktijk en praktische tips om je didactiek aan te scherpen.

12 Taal op de tuin
TAAL
Nienke Kwikkel, Ruus Walst
Kinderen ontwikkelen hun taal niet alleen in de taalles, maar op elk moment van de dag, zelfs buiten de schoolmuren. Het project Oogst Rekenen Taal richt zich onder meer op het versterken van de taaldidactische vaardigheden van schooltuinmedewerkers.

18 Tablets in de klas
ICT & MEDIA
Ineke Westbroek
iPads en Androids zijn in opmars in het onderwijs, ook op de basisschool. Op de Oscar Romeroschool in Rotterdam werken leerlingen in de klas met tablets. Hoe wordt de tabletcomputer ingezet en zal hij ooit boeken en schriften verdringen?

32 Democratie oefenen
ORIENTATIE OP MENS EN WERELD
Jimke Nicolai
Burgerschapsvorming en het oefenen van democratie in de klas moeten kinderen al doende leren. Door het dagelijkse leven van de groep te gebruiken als basis en het juiste gereedschap in te zetten, kun je hier een waardevolle invulling aan geven.

40 Bied adoptiekinderen de juiste hulp
SOCIAAL EMOTIONELE ONTWIKKELING
Marion van Olst
Adoptiekinderen hebben in de basisschoolperiode vaker leer- en gedragsproblemen dan leeftijdsgenootjes. De kunst is om te herkennen of een probleem adoptiegerelateerd is, want met de juiste aanpak kunnen adoptiekinderen goed functioneren op school.

RUBRIEKEN

10 Spelend leren
WWW.JSW
Gerard DŸmmer
In de rubriek tips om alles uit de computer te halen voor het gebruik in de klas.

17 Voordeel voor abonnees
- Buitenspelen!
- Lichaamstaal
- Resultaat met rekenen
- Een vulkaan in mijn buik

22 Uitgelicht
- Pesten past niet
- Expeditie Moendoes
- Meesterapp
- Wij-leren.nl
- Docentenportaal Anne Frank
- Klasbord
- Watnou?

25 Sociaal leren
PRAKTIJK
Celeste Meijs, Maarten de Laat
Sociaal leren is een vorm van professionaliseren die voor leerkrachten veel positieve opbrengsten kan opleveren. In deze praktijkbijdrage lees je wat sociaal leren is en vind je een checklist waarmee je zelf na kunt gaan of het bij je past.

30 De schoolweek van Elna Lerk-de Wolf
SCHOOLWEEK
Elna Lerk-de Wolf (49) is vakleerkracht muziek op katholieke basisschool De Breede Hei in Amersfoort. Ze werkt twee ochtenden per week in groepen 3 tot en met 8, een half uur per klas (in totaal tien klassen).

36 Boekpromotie
OPEN BOEK
Jos Walta
Om kinderen het plezier in lezen bij te brengen en te laten behouden, dien je regelmatig nieuwe boeken aan te bieden. Dit doe je door leerlingen te enthousiasmeren, observeren en te verleiden.

39 Reflectie
VAN DE STAPEL
Bianca Pannekoek
- Ontspannen is leuk!
- Vitale idealen; voorbeeldige praktijken
- Een vulkaan in mijn buik

45 Win de Canonliedjes
LEZERSACTIE

46 Het debat
GEREEDSCHAP
Joop Stoeldraijer
Sinds 2006 zijn scholen verplicht aandacht te besteden aan ‘actief burgerschap en sociale integratie’, met thema’s als: democratische beginselen, participatie en reflectie op identiteitsontwikkeling.

50 Verwacht in JSW
- Aanpak zwakke rekenaars
- Nieuwe gezinnen
- Schrijfonderwijs Octant
- Lezen met app

Jeugd en Co — Jrg. 7 (april/mei 2013) Nr. 2

3 Een goede vader?
VAN DE REDACTIE
Merel van Dorp

4 Berichten, feiten & cijfers, de stelling, Milo, het moment van en de agenda
WAT SPEELT
Merel van Dorp, Dick Duynhoven

7 Jeugdzorgjongeren vaker aan het werk door participatiewet
DE STELLING
Dick Duynhoven
Vanaf 2014 moeten mensen met een bijstandsuitkering of met een lichamelijke, psychische of verstandelijke beperking gewoon aan het werk, volgens de nieuwe Participatiewet. Werkgevers krijgen een boete als hun personeelsbestand niet voor 5 procent uit arbeidsgehandicapten bestaat. Zorgt dit ervoor dat ook jongeren uit de jeugdzorg vaker aan het werk komen?

8 ‘Vertrouwen kende ik niet’
UIT DE KNEL
Mari‘lle van Bussel
‘Via Facebook kreeg ik onlangs een berichtje van mijn vader. Dat kon helemaal niet. Hij was toch dood? Een paar jaar geleden hoorde ik via de rechtbank dat hij overleden was. Ik had al een paar jaar geen contact met hem, omdat ik hem niet kon vertrouwen.

10 Speuren naar geld
TRANSITIE
Maria van Rooijen
Als de jeugdzorg straks door gemeenten wordt gefinancierd, komt er een eind aan de automatische inkomstenbron vanuit de provincies. Dat betekent hard werken om subsidies binnen te slepen. En wellicht een beroep doen op fondsen. “Jammer dat we dat niet eerder hebben gedaan….”

14 Bijzondere brief
COLUMN
Ella Kalsbeek

16 Hoe betrek je tienervaders?
POLL
Irene Hemels
Hulpverleners volgen vaak tienermoeders in het buitensluiten van de tienervader bij zwangerschap en opvoeding. Sprekers op het congres ‘Uitgerekend nu! in Utrecht, afgelopen maart, pleitten voor het betrekken van jonge vaders; deelnemers waren hiero

18 WSG-Directeur Peter Kouwenberg: ‘Klem tussen praktijk en politiek’
Merel van Dorp
Na misbruikincidenten verzocht de Inspectie Jeugdzorg de William Schrikker Groep (WSG) twee jaar lang om met verbeterplannen te komen. Begin dit jaar stelde de inspectie de organisatie onder verscherpt toezicht. Scheidend directeur Peter Kouwenberg: “Gezinsvoogden worden overvraagd”.

22 Niet praten, maar spelen / Autisten leren door spelend bewegen
Merel van Dorp
Een mix van lichaamsgerichte trainingen helpt kinderen met autismespectrumstoornissen beter om te gaan met zichzelf en hun omgeving. Ambulant werkers van jeugdzorgorganisatie XONAR ontwikkelden deze methodiek.

25 (On)vruchtbaar
COLUMN
Erna Bosschart

27 Echte liefde?
VOOR DE RECHTBANK
Eline Groenendaal
Als Cheyenne haar vriend Edwin aangeeft wegens geweld, belandt Edwin in de gevangenis. Hij heeft immers al een strafblad. Maar Cheyenne blijkt evenmin vrijuit te gaan.

28 Annemarie Oster praatte haar jeugd goed
DE JEUGD VAN
Eva Prins
Omdat haar beroemde ouders, beiden acteur, geen tijd voor haar hadden, groeide schrijfster Annemarie Oster op in pleeggezinnen. “Mijn moeder was dol op me, maar ze was in de eerste plaats actrice.”

30 Professionalisering door scholing / Reflectie en een stevige bodem
PROFESSIONALISERING VAN DE JEUGDZORG
Implementatieplan Professionalisering Jeugdzorg (IPJ)
Jeugdzorgwerkers en gedragswetenschappers die in de jeugdzorg werken, moeten zich registreren. Drie betrokkenen bij de registratie van gedragswetenschappers vertellen over hun ervaringen.

33 ‘In april loop ik de marathon van Rotterdam.’
DE BOEL DE BOEL
Merel van Dorp

34 Ik haal je op, ik neem je mee
WIE LEEST WAT
Sigrid Starremans
Marie-JoseŽ Vollebergh (56), bestuurder EntrŽa

J/M voor ouders — Jrg. 17 (april 2013) Nr. 4

3 Innerlijke indiaan
EDITORIAL
Evert de Vos (hoofdredacteur)

6 Familievragen / Vijf gezinnen, 5 vragen
Vijf gezinnen geven op 5 dezelfde vragen antwoord. Door de paginaopmaak zijn de overeenkomsten en verschillen in antwoorden goed te zien.

12 ‘Je staat er niet alleen voor’
PSYCHOLOGIE / JONGENS ZIJN OOK MEISJES
Manja Gruson
Jouw innerlijke familie. Een nieuwe manier om naar je kind te kijken. Volgens de indianen dragen we allemaal een innerlijke familie met ons mee: een man, vrouw, jongen en meisje. Hoe gebruikt jouw kind zijn mannelijke en vrouwelijke kanten?

18 Ouders zijn veel opener
WERELDOUDERS
Evert de Vos
Bloemen brachten de Zuid-Duitse Uzzi Matt van Andel via Zwitserland en Amerika naar Nederland. Hier voedt ze samen met Menno dochters Lilo (14) en Fanni (13) op. ‘Nederland en Duitsland groeien naar elkaar toe.’

20 ‘Er is niks mis met streberigheid’
JIJ & IK / DE OPVOEDREGELS VAN JULIUS JASPERS
Gijs Groenteman
Tv-kok Julius Jaspers over de opvoeding van zoon Max (18) en dochter Okky (17).

27
Plakker
COLUMN
Rocco Mooij

28 Schrale sprietjes, spillebeentjes? / Vetmesten hoeft niet
GEZONDHEID / TE MAGER KIND
Robin Uitham
Is dat erg? Twaalf vragen over ondergewicht. ‘Vetmesten hoeft niet’.

32 Weg met die zooi / Iedereen kan opruimen
MAATSCHAPPIJ / LENTEKRIEBELS?
Anne Elzinga
Geniet van een opgeruimd huis. Tips van de huishoudcoach.

39Ik vind eigenlijk dat ik beter naar mijn moeder moet luisteren
MIJN PUBER EN IK
Sasja Jansen
Brenda Lenz (48) is kapster. Zij is getrouwd met Raymond Lenz (48). Zij hebben twee kinderen, Daisy (17) en Tom (14). Tom zit in 1 HAVO.

40 Waterpijproken, schadelijker dan je denkt
PUBERS
Belinda van Steijn
Vijfenveertig minuten aan de waterpijp staat gelijk aan het roken van zo’n 50 sigaretten.

42 ‘Ik ben blind, maar ik ga overal vol in’
MAATSCHAPPIJ / MOEDERS MET LEF
Maaike Kuyvenhoven
Gerda is blind en moeder van 3 jonge kinderen. ‘We zijn een attractie’. Ze reist veel voor haar werk, heeft een druk gezin en zit in diverse commissies. ‘Ik doe wel meer dingen die niet voor de hand liggen als je blind bent.’

51 J/M Gidsje Uitjes: 35x op stap
Onder andere: Het spoorwegmuseum en Het verzetsmuseum.

67 Ode aan het geheim
COLUMN
Steven Pont

69 SAMEN UIT, SAMEN THUIS
- Boeken
- Hebben
- Uitjes
- Nu op de site
-
Recept
- Vet/Moddervet
- Zelfgemaakt


84 Vraag het Tischa
Kinderpsycholoog, speltherapeut en J/M’s opvoedcoach beantwoordt wekelijks lezersvragen op de site en maandelijks in het blad.
-
Ik wantrouw die vader (4+)
- Hoe blijft onze band goed? (12+)

86 Karinthi‘ / Karten op de piste, ski‘n op het meer
VRIJE TIJD
Robin Uitham
Oostenrijk is ook zomers een ideale bestemming.

92 Het familierapport van: Catsman
JIJ & IK

Marilse Eerkens
Wat zijn jullie sterke en zwakke punten in de opvoeding? J/M-journaliste Marilse Eerkens neemt ze door met ouders. Deze keer: het rapport van Marcel en Geraldine Catsman. Marcel heeft een garagebedrijf, waarin Geraldine ook meewerkt. ‘We merken wel dat het crisis is. Maar wij hebben in ieder geval nog steeds werk.’

EN VERDER :

8 Nieuws
48 Online cursussen
97 Geintje
98 Volgende maand / Colofon

COS — Jrg. 30 (april 2013) Nr. 8

4 Onderwijs in Nederland schudt op zijn grondvesten.
REDACTIONEEL
Theo Louwers
Uitslagen Citotoetsen openbaar maken of niet, de krimp slaat in alle lagen toe, leerkrachten moeten worden ontslagen, de optimale financiering van het onderwijs staat ter discussie…

4 BITS & BYTES
Harry Dubois
- Vernieuwde TabCabby (www.laptopkar.nl)
- Even snel kopi‘ren
- Twee honden vechten (www.ubuntu.com/devices/tablet)
- En nog meer tablets
- En nog meer (www.zdnet.com/topic-mwc)
- Office 2013
- Veeeeel opslag

5 KLEMBORD
Opvattingen en opmerkelijke uitspraken gesignaleerd door de redacteuren van COS.

6 CloudWise: ‘Eigenwijs in het onderwijs’
Q&A
Mandy de Bruin
Modern onderwijs verdient modeerne ict-oplossingen. CloudWise helpt daarbij. Een jong bedrijf, opgericht ini 2009. CloudWise biedt zorgeloze IT, zonder servers en patches. ‘Daardoor blijft er meer tijd over voor de functionele kant van IT’, zegt Huig Ouwehand van CloudWise.

8 Op locatie
Ashram College, Alphen aan de Rijn

10 Schoudercom
EVALUATIE
AndrŽ Slegers
In alle jaren dat kinderen op school zitten wordt er heel wat af gecommuniceerd tussen school en ouders. Denk aan: ouderavonden, nieuwsbrieven, afwezigheidmeldingen, schoolkalenders, klassenlijsten, enqutes, enz. Communicatie met ouders heeft invloed op de ouderbetrokkenheid. Een goede ouderparticipatie kan een positieve werking hebben op de uitstraling van de school en is mogelijk ook van invloed op de leerprestaties van de kinderen.

12 Dramaonline.nl
EVALUATIE
Mandy de Bruin
Elk kind moet tijdens de schooljaren, naast de cognitieve vakken als rekenen en taal, ook kunnen profiteren van kunst, muziek en drama. Deze vakken hebben namelijk veel te bieden en mogen niet worden vergeten. Kinderen leren erg veel van drama. Ze krijgen evenwicht, zelfvertrouwen en leren om te spreken in het bijzijn van anderen.


16 Kennisnet start Project Toetsing
Brigitte Bloem
‘Als ik digitaal kan winkelen en bankieren, moet ik met datzelfde gemak toch ook digitaal kunnen toetsen?’ is de gedachte van Kennisnet-manager Jan Kees Meindersma. In een prikkelende column op de Kennisnet website vraagt hij zich af waarom het Nederlandse onderwijs absoluut geen haast lijkt te maken met digitale toetsing. Een stortvloed aan reacties uit onderwijsland is het gevolg.


18 Sifteo Cubes
EVALUATIE
Michel Boer
Tijdens een TED event in februari 2009 presenteerde David Merrill en Jeeva Kalanithi (de bedenkers) het idee van interactieve blokjes, de toen nog Siftables. Het doel van de Siftables was om op een natuurlijke manier interactief te spelen en te leren. Niet meer statisch met een computer maar actief met de handen en de interactieve mogelijkheden van ict.

20 Bomen maken gezond
COS LESIDEE (po)
Helmar Rouwenhorst

Op 20 maart van dit jaar werd voor de 56e keer de Nationale Boomfeestdag gevierd. In het hele land werden door kinderen nieuwe bomen geplant. Het planten van nieuwe bomen is belangrijk voor het leven in die omgeving. Tegelijkertijd leer je, door het te doen’, zorg te dragen voor je eigen omgeving. Dus hup, uit je lokaal en ‘klim’ in die bomen!

21 Paleizen
COS LESIDEE (vo)
Henk Botter
Op 30 april wordt Willem-Alexander koning van Nederland. Koningin Beatrix tekent de Akte van Abdicatie in het Paleis op de Dam in Amsterdam. Na haar pensionering zal Beatrix verhuizen van Paleis Huis ten Bosch in Den Haag naar kasteel Drakensteyn in de buurt van Baarn.

24
SnAppen
AndrŽ Siegers & Michelle Clement, (KEii)
- Woordwijs
- Rekenkoning
- Sociaalopstap

23 iTunesU: meer doen met je iPad
Kurt Klynen
Stilaan begin ik te merken dat de iPad-pionierscholen in Vlaanderen meer willen doen met de toestellen dan op het volgende appje tikken. Vandaar dat enkele leerkrachten de weg van iTunesU zijn ingeslagen.

24 SamSam: hŽt jaarlijkse onderwijs en ict congres
SAMSAM 2013
Shelita van der Weegen
Binnen de onderwijswereld voltrekken de veranderingen zich in hoog tempo. Kleinere budgetten zorgen voor de roep om ‘meer met minder’. Daarnaast verlangen studenten en docenten naar vernieuwing en kwalitatieve verbeteringen van het onderwijs.

25 Alle open dagen voor scholieren in ŽŽn app
OPEN DAGEN

25 Tweetscoop
AndrŽ Slegers, Michelle Clement, (KEii)

26 Werken met Bing Maps
HOW TO
Henk Botter
In de rubriek ‘How To’ leer je stap voor stap werken met een praktische toepassing die geschikt is voor het onderwijs. Suggesties of verzoekjes voor deze rubriek? Stuur een e-mail aan de redactie.

28 Huis van het Verleden
HET PROJECT
Theo Louwers
Het Huis van Verleden is een ontwerp van Stichting Tijdgeest. Een erfgoedproject waarbij kinderen van de bovenbouw van de basisschool meegesleept worden in een avontuurlijk onderzoek naar het verleden van hun eigen leefomgeving. De computer en de werkelijkheid zijn slim en effectief met elkaar verweven.

29 Angst of kiezen voor veiligheid
COLUMN
Jos Elbersen

30 Dig-I-Dee (po)
AndrŽ Slegers, Michelle Clement, (KEii)
- Zet maar op de muur (www.padlet.com)
- De computer kijkt voor je na! (www.gradecam.com)
- De boer op (www.akkerbouwvoorjou.nl)

Kiddo — Jrg. 14 (april 2013) Nr. 3

1 Op de cover:
Ella (links, 10) en Meike (11) Corina Berkheij (26) werkt bij Kinderopvang Humanitas, locatie BSO Boechorst: ‘Het werk is divers, uitdagend en enorm leuk, daarom ben ik ook na mijn studie werkzaam gebleven bij Kinderopvang Humanitas. Vorig jaar zijn wij gebruik gaan maken van de nieuwgebouwde Brede School Boechorst. Het fijne is dat hier de school en kinderopvang samenwerken. Wat ik enorm leuk vind zijn de vakanties, het aanbod is dan enorm gevarieerd en uitdagend. Als pedagogisch medewerker kun je veel met de kinderen doen, zoals sporten op het nabijgelegen voetbalveld, knutselen, koken in het kinderkookcafŽ, noem maar op, ik voel me vaak nog net zo jong als zij!

2 Hoera voor de buitenschoolse
WELKOM
Ellen Rutgeerts
In onze sector is het een blijvend aandachtspunt: kinderopvang is er niet alleen voor de jonge kinderen, er is ook nog opvang van oudere kinderen voor en na schooltijd. Volgens cijfers van 2004 heeft Vlaanderen maar liefst 50% van de kinderen tussen 2,5 en 12 jaar behoefte aan buitenschoolse opvang.

10 De pedagogische omslag van dertig jaar buitenschoolse opvang
Liesbeth Schreuder, Nederlands Jeugdinsituut
Met haar boek ‘Volwassen geworden! terugblik op 30 jaar kinderopvang’ neemt Liesbeth Schreuder afscheid van haar werk voor het Nederlands Jeugdinstituut en kinderopvang. De sector is in die periode in Nederland ingrijpend veranderd. Dat geldt ook voor de buitenschoolse opvang. Die ontwikkeling hebben als resultaat dat kinderen de buitenschoolse opvang nu een stuk leuker vinden dan vroeger. En dat is een mooi compliment.

16 Een tevredenheidsgesprek is gŽŽn formaliteit
OUDERBELEID / KIDDO MINIREEKS (3 – slot*)
Karin Eeckhout
Het tevredenheidsgesprek tussen ouders en kinderopvang raakt steeds meer ingeburgerd. Het is een soort evaluatiegesprek om na te gaan of alles in de opvang okŽ is voor de ouders. Maar wat is nu precies de bedoeling van zo’n gesprek? Hoe maak je er een echte dialoog met ouders van? En hoe bereid je je voor op een tevredenheidsgesprek?
* De volgende minireeks start na de zomer.

24 Allemaal taal: een stimulerend pakket voor begeleiders
Dietlinde Willockx, Ann Steverlynck
Al hebben kinderen een aangeboren mechanisme om taal te leren, toch loont het de moeite hen hierin te ondersteunen. Bij het leren van taal hebben kinderen immers anderen nodig. Taal maakt ervaringen rijker en vergemakkelijkt het sociaal contact. Taal helpt kinderen om moeilijke dingen te leren en om creativiteit aan te spreken. Maar hoe kun je de taalontwikkeling van jonge kinderen stimuleren? Het pakket Allemaal taal helpt je op weg.

26 Pestkopjes in de dop? Wees alert op de signalen
Margo Henderson
Je maakt het misschien niet iedere dag mee, maar ook peuters en kleuters kunnen in de opvang gedrag vertonen dat later gemakkelijk kan overgaan in elkaar pesten of gepest worden. Het is bij deze jonge kinderen niet altijd duidelijk of het gaat om een voorstadium van pesten. En de bewuste of onbewuste signalen die zij afgeven zijn ook lang niet altijd even opvallend. Margo Henderson, trainer Omgaan met Pesten, legt uit hoe belangrijk het is om hier alert op te zijn.

EN VERDER:

4 Uit het werkveld
Wendy De Weyer, Evelien de Lange
- Gemeenten willen regie over peuteropvang
- Bekroning kinderopvangprojecten
- Combineer je werk en studie
- Pak het muzikaal aan
- Tijd om buiten te spelen
- KIDDO-tips voor het Jaar van het Voorlezen
- Wet Meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling aangenomen
- Bepaalde tv vermindert agressie kleuter
- Vlaamse week van de opvoeding; 16 tot 23 mei

9 Binnengluren bij: Bart Heikoop
Mandy Pijl
Pedagogisch medewerker Bart Heikoop van de voor, tussen en naschoolse opvang. Kinderen een thuis bieden vindt hij belangrijk. KIDDO kijkt een dagje mee.

14 Watermeloen of pompoen? Het is om de muziek te doen!
OKIDDO (0-4 jaar)
Caroline Boudry
Inspiratie voor boeiende spelidee‘n kun je overal opdoen. Bedenk nieuwe idee‘n vanuit je observatie van de kinderen. Laat je hen bijvoorbeeld tekenen, ook als is het voor de honderdste keer, kijk dan met volle aandacht naar de mimiek van de kinderen, hun bewegingen, de focus van hun ogen, de tijd die ze aan bepaalde handelingen spenderen. Dat vraagt natuurlijk best wat creativiteit, maar wanneer je vertrekt vanuit de verwondering van kinderen, kun je – bijvoorbeeld door een ander soort tekenmateriaal aan te bieden – komen tot nieuwe, rijk ingevulde activiteiten.

20 Aanraken, een levensbehoefte (NL)
Marijke Sluijter
Kinderen hebben behoefte om aan te raken en aangeraakt te worden. Door onder meer de Amsterdamse zedenzaak komt op deze basisbehoefte onder druk te staan. IN de praktijk krijgen pedagogisch medewerkers te maken met een lastig ‘spagaat': kunnen zij in hun contact met kinderen professioneel en correct handelen, zonder dat de ontwikkeling en het welbevinden van de kinderen in gevaar komt? Dat kan echt anders, vindt Marijke Sluijter, auteur van het boek ‘Aanraken, een levensbehoefte’.

20 Vrije tijd in breedbeeld (BE)

28 Kinderboeken
Ellen Rutgeerts, Jessica Crezee

- Anti-pest-boek
- Hoe zit dat nu?
- Toet toet bellen
- Prinsen en prinsessen verzamelen
- Superslimme detectives
- Chinees sprookje

28 Winnaar KIDDO Leespluim

LEESPLUIM VAN DE MAAND
‘Het meisje met de gouden jurk’ van Jan Paul Schutten.

30 Onder moeders paraplu
OKIDDO (4-12 jaar)
Veerle Derave
De lente is al een eind op weg maar april doet wat ie wil. Ook in de regen spelen kinderen graag buiten. Misschien zelfs nog liever dan anders. Zolang ze in de plassen stampen, deert de regen hen niet. Zeker niet wanneer ze goed beschermd zijn. Regencapejes hoef je niet te kopen, je kunt ze met de kinderen zelf maken uit oude paraplu’s. En ook al hebben de kinderen een jas aan: met een capeje erboven wordt de jas niet doornat. Niets houdt jullie dan nog tegen om in de regen te dansen.

32 Kinderopvang met een vleugje humor
KINDERKWESTIES
Chrsitine Faure
We houden allemaal van lachen. Lachen werkt ontladend en ontspannend, het zorgt ervoor dat we meer plezier hebben in wat we doen en het is positief voor onze gezondheid. Maar wat betekent humor precies voor kinderen? Welke humor werkt op welke leeftijd? En vooral: hoe kun je wat meer humor brengen in je dagelijkse werk?

34 Samen oefenen met democratie
DE PEDAGOGIESCHE VISIE VAN
Ellen Rutgeerts, Mandy Pijl
De pedagogische visie van … John Dewey.

36 Oneindig veel mogelijkheden
FILOSOFEREN
Marja van Rossum
We noemen iets oneindig wanneer we ons niet kunnen voorstellen dat er een grens is, of als we die nog niet ontdekt hebben – zoals bij het heelal. Of wanneer iets eindeloos doorgaat, zoals eb en vloed. Een reis rond de wereld kun je oneindig noemen. Je zou almaar door kunnen reizen; net als bij een cirkel lijkt er geen begin of einde te zijn. En tot slotte noemen we iets oneindig wanneer er heel veel van is, zoals als die zandkorrels op het strand. Wanneer is iets oneindig?

38 FTOUT!
COLUMN
Maaike Schutten

39-46 GO! BIJLAGE VOOR GASTOUDERS (NL)
Speciaal voor jou brengt deze GO! mini extra informatie over jouw werk als gastouder. Lees hoe je het ideale gastouderbureau vindt, hoe jonge kinderen groot verdriet verwerken en blijf op de hoogte van het laatste nieuws. Veel leesplezier!

41 Verder met VVE
GO / ONTWIKKELING
Alie Dijkslag
Al eens overwogen om aan de slag te gaan met Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE)? Sinds kort zijn er twee methodes speciaal voor gastouders. De auteur van Kiki en Piramide voor gastouders dachten goed na over de kansen die je als gastouder hebt om spelenderwijs de ontwikkeling van kinderen te stimuleren.

44 Lentekriebels
GO / SAMEN SPELEN SAMEN LEREN
Heleen Abrahamse
Een nieuw seizoen is altijd een beetje wennen, maar als de lente eraan kom met wordt iedereen vanzelf vrolijk. Ga lekker naar buiten met de kinderen en geniet van de jonge dieren, de vogels die fluiten, de bloemen die bloeien…Bij een nieuw seizoen horen nieuwe activiteiten, dus daarom heel veel vrolijke voorjaarsidee‘n.

46 Experiment met VVE in gastouderopvang
GO / BIJBLIJVEN
Alie Dijkstra
Twaalf gastouders in Zoetermeer nemen bij wijze van experiment deel aan de VVE-training voor werkers in kinderopvang, peuterspeelzalen en op scholen.

Montessori Magazine — Jrg. 36 (april 2013) Nr. 3

Deze editie is als PDF beschikbaar

1 Van de redactie
Michael Rubinstein

2 Op zoek naar kwaliteit in de werktijd
THEMA
Paula Leideritz
Keuzewerktijd neemt in het montessori-onderwijs een belangrijke plaats in. Je kunt misschien zelfs zeggen dat montessori-onderwijs zonder keuzewerktijd niet mogelijk is Op het Montessori Lyceum Amsterdam (MLA), een erkende academische opleidingsschool, hebben Anique Terwelle (dcoent maatschappijleer en maatschappijwetenschappen), Noeke van Duijne (Nederlands) en Anke van den Tempel (geschiedenis) onderzoek gedaan naar de praktijk van werktijd. In onderstaand interview vertellen zij over de resultaten van het onderzoek en over de relatie tussen werktijd en montessori-onderwijs. De drie stemmen zijn in het interview samengevoegd.

5 Keuzewerktijd op Pantarijn: van klets- en wandeltijd naar een zinvollere invulling
THEMA
Ank Hendricks
Pantarijn, de school waar ik werk, is een school voor voortgezet montessori-onderwijs in Wageningen. Vanaf de invoering van het montessori-onderwijs in 1999 – eerst alleen in een deel van de onderbouw – discussi‘ren we over de invulling van keuzewerktijd (kwt). Uit die discussies kwamen vroeger de geluiden dat kwt stond voor ‘klets- en wandeltijd’ In eerste instantie waren er weinig tot geen kaders, nu is er veel meer structuur. De kwt-band van 40 minuten is van 11.05 tot 11.45 uur. De aanwezigheid van leerlingen wordt genoteerd op speciale formulieren, die dagelijks administratief verwerkt worden. Absentie bij kwt staat gelijk aan absentie bij een reguliere les (van 70 minuten).

6 Geef de vrijheid door
THEMA
Mirjam Stefels
In mijn auto op weg naar school luister ik naar een liedje en blijf in gedachten steken bij het woord ‘planning’. Heb ik een plannetje voor de start van deze ochtend? Natuurlijk heb ik een ‘to do list’, maar met welke opdracht aan mijzelf is het nu prettig starten vandaag? In gedachten loop ik het lijstje langs en maak een keuze. Ik kies de lastigste klus. De doorslag voor die keuze is vooral dat het ‘s morgens vroeg rustig is in school en de gedachten ‘dan is het lekker klaar’ stemt mij vrolijk. Dan is er tijd en ruimte in mijn hoofd voor leuke klussen. Die gaan tenslotte altijd sneller en je voelt je er goed bij.

8
Handelsgericht werken op de Alphense Montessorischool
Cindy den Engelsman
De Alpense Montessorischool, waar ik werk, zocht naar een preventieve aanpak in het dagelijks onderwijs, waardoor remedi‘ren minder nodig is. We verdiepten ons in handelingsgericht werken (HGW) met name de registratievorm van onderwijsbehoeften en de concrete vervolgstappen sprak ons erg aan. HGW werkt met informatie vanuit observaties, gesprekken met het kind en de ouders. Leerlijnen worden hierbij onder de loep genomen.

11 Voor de vrijheid van meningsverandering.
VAN DE VOORZITTER
Cor Hoffmans, voorzitter
Ik ben gek op Loesje… in het verre verleden heb ik nog meegeplakt. Mooie, kritische, soms romantische, ontroerende en meestal rake uitspraken van woordkunstenaars met gevoel. Ik ken er vele en gebruik ze vaak ook om mensen tijdens presentaties op een verkeerd been te zetten. Eventjes, soms teasing en relativerend over alle zogenaamde zekerheden en de dingen die maatschappelijk moeten.

12 Ontwerpen van een herontwerp
MONTESSORI KENNISCENTRUM
Mirjam Stefels
De opdracht om een voorstel te schrijven voor het herontwerp van de montessori opleiding basisonderwijs maakte dat ik mij afgelopen periode afvroeg wat een herontwerp nu precies inhoudt.

14 VMO naar MŸnchen
Tjomme Klop & Janneke Stam
De sectie voortgezet onderwijs organiseerde voor het eerst een buitenlandse studiereis. Begin maart ging een groep van negentien schoolleiders en docenten van acht vmo-scholen naar MŸnchen en bezocht daar een aantal scholen en de montessori lerarenopleiding. Tjomme Klop, docent filosofie aan het Haags Montessori Lyceum, en Janneke Stam, rector van het Montessori College Nijmegen-Groesbeek, doen vanuit hun eigen perspectief verslag van de reis. De foto’s zijn gemaakt door Gabri‘l Enkelaar.
- Stereotypes sneuvelen (Tjomme Klop)
Montessori in Beieren biedt moedig alternatief (Janneke Stam)

17 Iets te kiezen
COLUMN
Jules Jansen
Onlangs las ik een artikel van Piet van der Ploeg, lector daltononderwijs. Hij stelt kritische vragen over het daltononderwijs naar aanleiding van wetenschappelijk onderzoek. Nu schreef hij over een overtuiging waar het dalton-, maar ook het montessori-onderwijs, in gelooft: het positieve effect van keuzevrijheid. ‘Geef leerlingen enige vrijheid in wat ze doen en wanneer ze dat doen. Dat is goed voor motivatie en prestatie’. Onderzoeken tonen aan dat leerlingen eerder minder leren dan meer. Dat is schrikken.

18 Alles-in-1 – kosmisch onderwijs
MATERIAAL
Marc Schuurman
Mijn collega’s en ik liepen op onze montessorischool al enige jaren rond met een onvoldaan gevoel. We wilden meer creativiteit in de school en ook een grotere aandacht voor de kosmische vakken. Integratie van het taalonderwijs met de rest van het schoolwerk was ook wenselijk.

20 Prisoner’s dilemma in het voortgezet onderwijs
Maarten Delvaux
In zijn artikel betoogt Delvaux dat publicatie van scholenranglijstjes en de cijferlijsten van Dronkers een vertekend beeld geven van de prestaties van een school en maatschappelijk verkeerd uitpakken voor leerlingen.

22 Een leven na montessori: Lotte Vrij
Erica Dirven
Na een tip dat Lotte Vrij een mooi verhaal heeft voor ‘Een leven na montessori’ spreek ik met haar af in Amsterdam in het cafŽ van Eye, het nieuwe filmmuseum, prachtig gelegen aan het IJ. Ik ben een beetje vroeg en geniet van het uitzicht en het contrast tussen de koele rust van de ruimte en het gekrioel van boten op de verregende rivier. Daar komt Lotte aangelopen. Ik wil me door haar verhaal laten verrassen en open ons gesprek door te vragen hoe ze in het montessori onderwijs terecht is gekomen. Met haar antwoord neemt Lotte me mee op een tocht langs de recente geschiedenis van het Montessori onderwijs.

24 Kan een school zonder vrij werken/keuzewerktijd montessorischool zijn?
DE KWESTIE
Egbert de Jong, Els Wasmann-Peters, Tessa Wessels & San Helfferich

26 ‘Het Montessorionderwijs in de 21e eeuw’ herzien
MONTESSORI KENNISCENTRUM
Voor de zomer van 2012 is een groep ge•nteresseerden na een oproep in de MM Nieuwsbrief bij elkaar gekomen om het herzien van het NMV visiestuk te bespreken. Aanleiding tot deze bijeenkomst was het verzoek vanuit verschillende secties dat het stuk toe was aan een update. Deels is nodig dat vanwege andere wetenschappelijke inzichten, deels vanwege de veranderde (onderwijs)wereld om ons heen en deels vanwege de taal waarin het stuk geschreven is. Het Montessori Kenniscentrum heeft de regie genomen bij deze operatie.

27 Fusion
COLUMN
B@S
Fusion restaurant en modern montessori-onderwijs.

28 Colofon

Psycholoog — Jrg. 48 (april 2013) Nr. 4

ARTIKELEN

10 Over de kleren van keizer Neuro

In een jong gebied als de neuropsychologie van adolescentie is te veel onzeker om populaire voorlichting op te baseren, stelt universiteitshoogleraar Willem Koops. Hij is niet enthousiast over de populairwetenschappelijke boeken van ontwikkelingspsychologe Eveline Crone. ‘Ze geeft een nogal overspannen indruk van de “nieuwe inzichten” die de neuropsychologie van de adolescentie zou hebben opgeleverd.’

38 Het neurobiologisch fundament van taal

Het Nijmeegse Donders Centrum is internationaal gerenommeerd. Directeur/oprichter Peter Hagoort behoort tot de absolute top van zijn vakgebied, maar is desalniettemin een nuchter mens. ‘Ik kom uit een boerenfamilie. Als we een koe kochten, was het eenmaal, andermaal, verkocht.’

48 Emotie is invloed

Over het nut van emoties is lang verschillend gedacht. Kersvers hoogleraar Gerben van Kleef zoekt de essentie van emoties vooral in hun sociale functies. Zonder emoties weten we niet wat anderen beweegt, wat zij van ons verwachten en hoe wij daarop moeten inspelen.’

4 Nieuws

9 Column: Carsten de Dreu

21 Boeken en media

27 Inspiratie: Soms is er geen oplossing

28 Forum: Psychologie als wedstrijd

45 In spe: Janna Steinbusch

46 Tuchtrecht: Van je fouten kun je leren

58 Bijeenkomst: Kleur bekennen

Kinderopvang — Jrg. 23 (april 2013) Nr. 4

3 Gastvrijheid
VOORWOORD
Marike Vroom (hoofdredacteur)

4 KORT & KRACHTIG
Marianne Velsink
- De Week van het Jonge Kind
- Koningsspelen Kinderopvang: doe mee!
- Deze maand in Management Kinderopvang
- De smaak te pakken
- Wij doen zuinig!
- Activiteitentip van de maand
-
Dit zijn wij

8
Estro traint elke pedagogisch medewerker tot gastvrouw/gastheer / Gedrag zoals het zou moeten
Carla Overduin
De klant moet zich welkom voelen. Dat is nog nooit zo belangrijk geweest als nu, ook in de kinderopvang. Daarom heeft Estro, goed voor bijna 600 kinderopvanglocaties in Nederland, het project Hostmanship gelanceerd. De pedagogisch medewerker (pm’er) wordt met training gestimuleerd om zich te gedragen als een echte gastvrouw of gastheer. Er blaast een positieve wind door de kinderopvang.

12 Werken zonder thema… hoe doe je dat?
BEGRIJPEN MET JE HANDEN (5)
Annet Weterings & Sabine Plamper
Annet Weterings en Sabine Plamper maakten een inspirerend boek over hoe kinderen ontdekken, onderzoeken, proberen, cre‘ren en leren. In vijf afleveringen geven we je in tekst en beeld een voorproefje van dit boek. Dit is de laatste aflevering.

15 Sofie
COLUMN
Volg de komische, soms droevige, soms spannende belevenissen van een pedagogisch medewerker op een klein kinderdagverblijf in een provinciestad.

16 Deze bso’s zijn genomineerd!
BSO VAN HET JAAR 2013
Marike Vroom
Overzicht van de genomineerden voor Bso van het Jaar 2013.

19
Spotlight op….. Sinne Peuterspeelzalen
PEUTERSPEELZALEN
Marianne Velsink
Uit tien onderwerpen koos manager Tettie Offenga van Sinne Peuterspeelzalen uit Leeuwarden voor de vijf thema’s: Innovatief, Favoriet, Samenwerking, Trots en Verandering.

20
KINDERBOEKEN
Mari‘lle van Bussel
- Buiten is het oorlog (vanaf 8 jaar)
- Otis (vanaf 3 jaar)
- Het pi
-pa-peuterboek (vanaf 2 jaar)
- Lampkapje
& De Wolf (vanaf 4 jaar)
- De kleur van de lucht (vanaf 4 jaar)
Thema:
Milieu
-
Jack in het regenwoud (vanaf 4 jaar)
- Superjuffie komt in actie (vanaf 6 jaar)

Zelf aan de slag

22 Signalen van seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen onderling / ‘Neem signalen serieus en onderzoek ze’
WET MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING (3)
Davita Dijkstra
In de loop van 2013 wordt de Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling van kracht, bestemd voor alle professionals in de kinderopvang. In deze meldcode zijn voor drie situaties routes beschreven die je kunt volgen. Bij een vermoeden van: huiselijk geweld en kindermishandeling, kindermishandeling door een beroepskracht, seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen onderling. Wat kun je als pedagogisch medewerker nu eigenlijk met deze meldcode?
Wat zijn je plichten en wat moet je doen als je vermoedt dat er iets met een kind uit je groep aan de hand is? Vakblad Kinderopvang geeft in een driedelige serie duidelijkheid over, in elke aflevering een andere situatie.
Deel
3: Kinderen die elkaar uitkleden om doktertje te spelen, een jongetje van vier dat graag voor het oof van andere kinderen zijn onderbroek naar beneden trekt. Een negenjarige die vieze moppen vertelt. Onschuldig plezier en nieuwsgierigheid, of is er meer aan de hand? Signalen van seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen onderling moet je serieus nemen en onderzoeken. Maar hoe pak je dat aan?

25
Gastoudernieuws
GASTOUDERSERVICE
Wat speelt er in de gastouderopvang
? Wat houdt gastouders bezig? Je leest het maandelijks in deze rubriek.

26
KINDEROPVANGJOURNAAL
Marianne Velsink
-
Bink geeft werkloze ouders korting
- ‘Maak oogcontact in de wandelwagen’
- ‘Kinderopvang beter linken aan vraag ouders’
- Wie wordt Bso van het Jaar?
- Koningskinderen start gouden en zilveren opvang
- Agenda

- In 51 gemeenten te weinig toezicht kinderopvang
- Reacties

- 2013: Jaar van Muziek met het Jonge Kind
- Vraag en antwoord over de VOG-aanvraag
- Veel faillissementen in Brabantse kinderopvang


32 Hoe werk je klantgericht? / Hart voor de klant
Femke van den Berg
Nu de wachtlijsten in de opvang verdampen, is het belangrijker dan ooit om je kwaliteit te laten zien en het klanten naar de zin te maken. Maar hoe doe je dat? Aggy Langedijk reageert op voorbeelden uit de praktijk.


36
KIDS ACTIEF
Carla Overduin
Thema:
Do-re-mi. Een week boordevol zingen, muziek en geluiden
-
Lekker vals (1 tot 3 jaar)
- Geluidenwandeling ( 2 tot 4 jaar)
- Levende notenbalk
(4 tot 6 jaar)
- Geluidentikkertje (2 tot 4 jaar)
- Lawaaimakers (2 tot 4 jaar)
- Activiteit van de maand:
Hoog en laag (4 tot 6 jaar)
- Trommelstokken en castagnetten (2 tot 4 jaar)
- Wat doet een schaar? (2 tot 4 jaar)

- WWWeetjes

38 Vakinformatie
VAKINFO
Marianne Velsink
-
De Vreedzame school voor peuters en kleuters
- Kussen en knuffel in ŽŽn
- Nee tegen pesten!
- Speciaal voor nieuwkomertjes
- Eerste boek over beelddenken
- Digitaal huisdier

39 ‘Eerherstel voor de peuterspeelzalen’
MIJN STOKPAARDJE
Carla Overduin
Het verhaal van Millie Verbauwen (55).

39 Colofon

PIP* pedagogiek in praktijk — Jrg. 19 (april 2013) Nr. 72

Thema: HET BELANG VAN DISCIPLINEREN

3 “Mag het misschien over de toekomst van de kinderen gaan?
Redactioneel / MET DE DEUR IN HUIS
Bas Levering (hoofdredacteur)

6 Kleine kinderen, kleine problemen, weinig geld
INTERVIEW
Bas Levering

Als inspecteur-generaal van het onderwijs maakte Kete Kervezee zich sterk voor de kwaliteit van het onderwijs. Bas Levering kon in een gesprek ter gelegenheid van haar afscheid als voorzitter van de PO-Raad constateren dat ze dat in de afgelopen jaren gewoon is blijven doen.

12 Het belang van disciplineren
OPINIE
Tom Kroon
Het is voor pedagogen niet vanzelfsprekend meer om de aandacht te bevestigen op de beschavende gevolgen van vroegtijdig disciplineren. Men is vooral op gericht het de burger naar de zin te maken. Vergeten wordt dat opvoeden ook pijn kan doen.

16 iPIP
NIEUWS & INFORMATIE
-
Prijs voor praatprikkels
- Mythes over onderwijs
-
Nederland Museumland
-
Juf in actie
- Opvoeden is een lastige klus
- PiPstrip

18 Het verwende kind-syndroom
DEBAT
Willem de Jong & Bas levering
Op 8/11/2012 ging Bas Levering in het radioprogramma ‘De Gids’ in debat met Willem de Jong over diens boek ‘Het verwende kind syndroom’. Het lukte debatleider Felix Meurders niet om de debaters dichter bij elkaar te brengen. Ze proberen het in PiP nog een keer.

25 Franje
COLUMN
Daphne Clement

26 WAAR HANGEN ZE UIT
Liesbeth Sluiter

28 Kinderen spelen de wereld in
PRAKTIJK
Isabelle Vingerhoets
Ontwikkelingsgericht Onderwijs is een onderwijspedagogische benadering waarbinnen spel- en onderzoeksactiviteiten van groot belang zijn. Leerkrachten zien deze activiteiten als het hart van het curriculum, waarbinnen alles te leren valt.

34 Taartenbakken als vorm van communicatie
COMMUNICEREN MET KINDEREN

Ben Baarda

35 Jonge tieners zijn sociale-mediajunkies
GENERATIE
Rubriek over kinderen en hun mediagedrag door Justine Pardoen, medeoprichter en hoofdredacteur van Ouders Online (www.ouders.nl) en de stichting Mijn Kind Online (www.mijnkindonline.nl). Ook is ze verantwoordelijk voor www.mediaopvoeding.nl

36 Nou zal je het beleven
ANALYSE
Tanja van Roosmalen, Eveline Meester, Gea Pasker & John Willemsen

Omgaan met een ziekte of een lichamelijke beperking is te vergelijken met een rouwproces.

41 Eigenheid
DOWN & OUT
Peter van der Doef

Over de manier waarop hulpverleners, ouders en kinderen naar problemen kijken en deze gezamenlijk oplossen.

42 Filosoferen in zorg, welzijn en onderwijs
WARM AANBEVOLEN

45 Pedagogen zijn grensrechters
MIEREN
Enig sportief jong volk uit Amsterdam-Sloten trapte begin december 2012 in Almere een grensrechter dood. Omstanders keken toe. De opgepakte verdachten – zes pubers en een vader – kregen meteen geen multicultureel omzwachtelde aanduiding meer. Z— zouden zij zich nooit gedragen op vakantie in Rabat of Casablanca, waar het opvoedingsklimaat immers straffer is.

51 Agenda, Volgende keer en Service

52 Status
ORBIS PICTUS
Marina Meeuwisse & Olger van Griensven

SpeZiaal — Jrg. 8 (april 2013) Nr. 1

Thema: DE JONGENS

3 Het dossier jongens
REDACTIONEEL / THEMA

6 Alert omgaan met verschillen
WETENSCHAP
Hoe gaat het met jongens in het onderwijs. Dat is de vraag die in deze bijdrage aan de orde komt. Is er reden voor bezorgdheid? Er wordt wel gesteld dat de toenemende feminiene cultuur in het onderwijs in de problematiek van jongens een rol speelt. Is er wel zoiets als jongensproblematiek of wordt dat zwaar overdreven? Natuurlijk zijn er biologische verschillen. Aan de hand van dr. Kees Vreugdenhil lopen we ze nog even langs. Maar ze zijn natuurlijk niet alles bepalend. We weten immers ook uit hersenonderzoek dat het brein zich ontwikkelt juist in interactie met de omgeving. Een nuchtere omgang met deze vraag, lezen we in deze bijdrage, kan tot de korte conclusie leiden dat het nu een keer een gegeven is, dat er steeds meer vrouwen in het onderwijs werkzaam zijn. Op korte termijn kun je niet veel meer doen, dan in het onderwijs zeer alert met verschillen om te gaan.


10 Jongens willen zich neerzetten
ONDERZOEK / THEMA
Een vraaggesprek met Martine Delfos is als een aangename douche van soms helende woorden en gedachten. Je kunt je goed voorstellen, dat ze mensen die in de knoop zitten, verder helpt, heelt. Ze heeft zich een levenlang in de diepste drijfveren van mensen verdiept. Jongens en meisjes zijn verschillend en ze zijn hetzelfde, is haar stelling. ”Het wil niet zeggen dat als je hetzelfde kunt, je dan ook hetzelfde kiest. De hersenen van mannen en vrouwen zijn georganiseerd op voorkeursgedrag en over dat voorkeursgedrag praten we. Jongens hebben als drive zich neer te zetten en een aangenaam gevoel te krijgen, alsdus Delfos. Meisjes willen zich verbinden en een onaangenaam gevoel vermijden. Ze legt uit waar die tendenties van jongens toe leiden en dat er in het onderwijs uit kan zien.

13 Oog voor verschillen
CULTUUR
Onlangs publiceerde kenniscentrum Rutgers WPF een studie naar de beleving van, en opvattingen over, seksualiteit onder laagopgeleide allochtone jongeren. Wat blijkt? Er zijn grote verschillen tussen de verschillende culturen, maar nog opvallender is dat deze jongeren zeer uiteenlopende, persoonlijke strategie‘n gebruiken om met seks om te gaan. Het onderwijs moet oog hebben voor deze verschillen.

15 Waartoe zijn wij op aarde
COLUMN
Peter Boer

16 De kracht van verschillen
VERSCHILLEN
Ivo Mijland
Nog niet zo lang geleden beschouwden we hier in Nederland homoseksualiteit als gestoord en misdadig. Ook nog niet zo lang geleden dachten we dat autisme het gevolg was van ijskoude moeders die hun kind zonder liefde opvoedden. En een klasse erger: nog niet zo lang geleden dachten hele hordes mensen dat het verstandig was om als de ander joods was, deze de dood in te jagen. We hebben blijkbaar de neiging om op zoek te gaan naar een manier om onszelf normaal te vinden, door anderen als abnormaal te bestempelen. Elke keer spreken we af dat dit niet langer kan, en toch vallenwe steeds terug in onze oude fout. Ook op school streven we naar een cultuur die de perfectie van gelijkheid benadert. Met goedbedoelde oneliners trekken we alle individuen binnen de eenheid van de groep.

20 Persoonlijke professionaliteit
ONDERWIJSRAAD
Frank Cornelissen
In zijn verkenning ‘Leraar zijn. Meer oog voor persoonlijke professionaliteit’ beschrijft de Onderwijsraad de dynamische, soms onvoorspelbare beroepspraktijk, die voor leraren van dag tot dag en van school tot school zelden hetzelfde is. Leraren moeten voortdurend omgaan met de verschillen in leerlingen en hun (zorg)behoeften, samenwerkingspartners, onderwijsdoelen en praktijksituaties. In dit artikel focussen we kort op vier belangrijke elementen van de persoonlijke professionaliteit die voor individuele leraren nodig zijn om in deze complexe beroepscontext goed, professioneel te handelen. Deze persoonlijke professionaliteit bepaalt in belangrijke mate de onderwijskwaliteit, maar is in de beroepspraktijk niet altijd vanzelfsprekend aanwezig.

23 Er is wel degelijk iets aan de hand
COLUMN

24 Lol in jongens
ONTWIKKELING
Lauk Woltering
”Verschillen tussen jongens en meisjes zijn er. Maar onderling zijn er grote verschillen, niet alle jongens zijn gelijk en niet alle meisjes zijn gelijk. Niet jij jongen, dus … of jij meisje, dus … Echter in de ontwikkeling van jongens en meisjes zijn opmerkelijke verschillen. En daarop inspelen, d‡t is eigenlijk de essentie van mijn werk.” Een gesprek met Lauk Woltring over jongens in balans.

29 Gamen en de vorming van stereotypen
BEELDVORMING
Mirjam Vosmeer
Meisjes en jongens spelen games op hun computer. Ze gamen evenveel, maar niet even lang. In deze bijdrage een gesprek met Mirjam Vosmeer, die onderzoek deed naar het gamen van meisjes. Het is de vraag welke beelden van meisjes de gamens bevatten en of dat op de spelers een grote invloed heeft. De soms overdreven aandacht voor vrouwelijk schoon stoort meisjes niet. Wat afschrikt, zijn games met moord, dood en bloed. ‘Dat doe je in het echte leven toch ook niet.’ Misschien is dat wel, wat jongens juist aantrekt. Dat gamen een rol speelt in het vormen of afbreken van stereotype beelden, lijkt duidelijk. Maar hoe het werkt, wordt ook uit dit onderzoek niet duidelijk.

31 Leer-Kracht
Jarenlang heeft de Onderwijsinspectie in het jaarlijkse Onderwijsverslag moeten vaststellen, dat het moeilijk voor leraren was om te gaan met de verschillen tussen kinderen. De kern van Passend Onderwijs ligt toch met name in de vaardigheid van leraren om recht te doen aan wat kinderen aan ondersteuning nodig hebben. In het project Leer-Kracht wordt in het bijzonder de aandacht gericht op kinderen met druk en opvallend gedrag en op kinderen die juist stil zijn en weinig opvallen.

32 Seks en sekse verschillen
COLUMN
Lou Repetur
Daar valt veel over te zeggen. De objectieve verschillen zijn de meesten wel bekend. Ik wil mij dit keer focussen op de subjectieve verschillen. De verschillen die niet meteen verklaard kunnen worden door het lichamelijk anders zijn van de seksen. Verschillen die afhankelijk van iemands cultuur, religie, kennis, leeftijd (en meer) anders worden verklaard. De genderverschillen.

34 Het onwrikbare van rots en het soepele water
PRAKTIJK
Nick van Deudekom
‘Rots en Water is een training die kinderen leert over zelfvertrouwen, zelfbeheersing, communicatie en grenzen. Het programma heeft een fysieke invalshoek. Hierdoor ontstaan betekenisvolle situaties waarin iedereen zich herkent. Zo ontstaat een optimaal leerklimaat waar jonge mensen leren samen werken, samen spelen en samen leven vanuit hun eigen kracht’, lezen we op de website van Ruwe Pit. In een gesprek met Nick van Deudekom, ŽŽn van de Master Instructors van het Rots en Water instituut in Nederland, gaan we er dieper op in.

37 Ouderverenigingen aan het woord: VOO
OUDERS
Michiel Jongewaard & Marieke Boon
In de decemberuitgave van SpeZiaal over Ouders en School ontbrak de VOO. Hierbij een herkansing: Een school kan bijna niet zonder actieve betrokkenheid van ouders. Gelukkig zijn er veel ouders die een actieve rol spelen op de school. Die rol kan heel divers zijn. Er zijn ouders die meehelpen bij activiteiten, bij lezen, overblijven, of het organiseren van feesten. Andere ouders denken liever mee in de ouderraad of medezeggenschapsraad. De Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) helpt bij het verbeteren van de positie en inspraak van ouders in het onderwijs. Veel ouderraden en medezeggenschapsraden zijn aangesloten bij de VOO en nemen deel aan ouderavonden, informatiebijeenkomsten en cursussen.

38 Individualisme en collectivisme op school
ACHTERGROND
Louis Lazaroms
Verschillen in waarden, die verband houden met de dimensies individualisme en collectivisme spelen binnen opvoeding en onderwijs een grote rol. Verschillen binnen deze dimensies zijn vaak verantwoordelijk voor misverstanden bij ontmoetingen tussen diverse culturen op school. Louis Lazaroms van Gedragspunt Castricum legt uit waar het allemaal om draait.

40 Kinderen willen niet anders zijn, maar zichzelf
PRAKTIJK
JosŽ Harmsen
Human Dynamics, de nieuwste trend uit Amerika, is een methode om communicatieproblemen op te lossen en mensen in staat te stellen zichzelf en anderen beter te begrijpen. ‘Ieder mens is een compleet ‘systeem’, dat is opgebouwd uit drie bouwstenen, principes: mentaal, emotioneel en fysiek. Iedereen heeft die principes in zich, maar iedereen heeft een andere combinatie. De mate waarin elk principe aanwezig is en de wijze waarop de principes met elkaar samenwerken, bepaalt hoe een mens functioneert.

42 Finland
COLUMN
Meester Jan

43 Colofon

Balans Magazine — Jrg. 26 (april 2013) Nr. 4

  3  X-factor
VOORWOORD
Yolande Best

  4  Nieuws en actualiteit
Vereniging Balans

Actuele berichten en praktische tips
– Algemene Ledenvergadering
– Nieuwsbrief voor professionals
– Balans symposiumfilm
– Nationale Onderwijsweek
– Juridisch Steunpunt
– NIEUW: Blogs van een ouder, deskundigen en de redactie plus boekrecensies op www.balansdigitaal.nl
– Vijfduizend noodkreten
– Gelinkt: elke maand de leukste berichtjes op internet
STRIP: Opvoeden www.aspergerinbeeld.nl

6  De nieuwe Jeugdwet
BALANS IN ‘T LAND
Anouk van Westerloo
Het lijkt nog zo ver weg. De nieuwe Jeugdwet die als het aan het kabinet ligt op 1 januari 2015 moet ingaan. Vanaf dat moment wordt alle zorg voor uw kind door de gemeente waarin u woont georganiseerd en betaald. Tegelijkertijd moet er fors bezuinigd worden. Gemeenten bereiden zich nu al voor op deze megaoperatie. En hoe zit dat met u? Wat gaat er voor u en uw kind veranderen?

8  Lui en dom, of toch dyslexie?
DYSLEXIE
Arga Patternotte
De geschiedenis van 30 jaar dyslexiezorg.

13  O, basisschool
COLUMN
Anouk van Westerloo

14  Je kind uit de bocht
AD(H)D
Miriam de Heer
7 vragen over de kinderrechter.

19  Bas!
HET TALENT VAN…

21  Hoe word je weerbaar?
AD(H)DASS
Een weerbaar kind is beter bestand tegen pesterijen, maakt makkelijker vrienden, straalt zelfvertrouwen uit en kan tegen een stootje. Maar hoe word je weerbaar? Over wat werkt. En wat niet.

25  Een echte omdraaier
COLUMN
Marisca Milikowski

26  Grijpen naar pillen of beter opvoeden?
OPINIE
Arga Paternotte
Verhalen genoeg over ADHD. Vrijwel elke dag valt er wel iets over te melden in de media. En ook de politiek laat zich niet onbetuigd. Daar wordt tegenwoordig beweerd dat ouders te snel naar een dokter lopen met de gedragsproblemen van hun kind, en wordt er aangedrongen op een ‘de-medicaliseringsbeleid': we zouden onze kinderen veel te makkelijk gevaarlijke pillen geven in plaats van ze goed op te voeden. Wat moeten we hiermee als ouders? Het ons ernstig aantrekken, of alert blijven en desnoods maar weer de barricaden op?

31  Hoera, een juridisch steunpunt!
JURIDISCH ADVIES
Katinka Slump

32  Begeleidingshond in de klas
REPORTAGE
Joli Luijckx
Als leesmaatje en nog veel meer.

36  Praat mee op school!
PASSEND ONDERWIJS
Jessica Westerweel en Floor Kaspers
Als ouder van een kind dat speciale ondersteuning nodig heeft, weet u maar al te goed tegen welke drempels ouders aanlopen bij het zoeken naar een passende school en de juiste hulp en begeleiding op school. Gebruik uw kennis als ervaringsdeskundige en praat op school mee over Passend Onderwijs!

40  ‘Bij ons is niets vanzelfsprekend!’
BIJ ONS THUIS
Maria Van Amerongen
Hoe ze het redt weet ze af en toe zelf niet. Toch blijft Mirjam (44) pal overeind met haar kinderen. Thymen (15, ADHD, MCDD en Asperger) en Steyn (13, ADD, dyslexie). Want: ”Het zijn lieve schatten en ze hebben een hoog knuffelgehalte.”

45  BALANSMAIL

46  Heeft elke stoornis een vaste plek in je brein?
ADHD
Beatrice Keunen
Nieuwe bevindingen in het brein, ze zijn niet meer weg te denken uit de media. Met name in relatie tot psychische en psychiatrische aandoeningen. Biopsycholoog en hoogleraar ontwikkelingsstoornissen Sarah Durston geeft antwoord op de vraag of je ontwikkelingsstoornissen ook daadwerkelijk kunt zien in de hersenen. Met behulp van mri-scans brengt ze aan de Universiteit Utrecht het brein in kaart, om de behandeling voor ADHD te verbeteren. 8 vragen & antwoorden.

50  Proefschrift van de maand / Wie krijgt dyslexie?
WETENSCHAP
Arga Paternotte
Toen we vele eeuwen geleden als mensheid nog niet konden lezen, had er niemand dyslexie. Dat is in onze geletterde samenleving wel anders. Daar is het belangrijk dat een kind tenminste kan lezen om zich in de maatschappij te kunnen redden. Dat leesniveau bereikt een kind met een AVI E6 (voorheen AVI 9).

52  Het beste uit alle therapie‘n
UIT DE PRAKTIJK VAN
Maria Van Amerongen
Max (12, ADD, dyslexie en kenmerken van PDD-NOS) heeft eindelijk vriendjes op school, fleur (7, Asperger) piekert nauwelijks meer. Dankzij de hulp van integratief kinder- en jeugdtherapeut Stacha Hornix uit Vught. ”Ik gebruik het beste uit verschillende soorten therapie.”

54  ‘Is hij gewelddadig? Of  gewoon creatief?’
IN VERTROUWEN - Een verhaal dat je bijna niet durft te vertellen…
Haar zoon (PDD-NOS, ODD) is gefascineerd door wapens en alles wat daarmee te maken heeft. Gelukkig gaat het niet om echte, maar om zelfgemaakte. Maar wat moet ze ervan denken? Is hij nou gewoon creatief, of misschien heel gewelddadig?

57  Balans in ‘t land
Overzicht van activiteiten in de regionale afdelingen van Balans.

63  Balans service

64  Colofon

Vrije Opvoedkunst — Jrg. 76 (april 2013) Nr. 1/2

2 Beste lezer
REDACTIONEEL
Rob Tuk

3 Het kruis – Een paasbeschouwing

W.F. Veltman
Het kruis is een alledaagse teken, maar evenzeer een aanduiding van een onverbiddelijk kwaad, bijvoorbeeld in de uitdrukking ‘je moet je kruis leren dragen’. Het is het teken van de dood, maar ook van het allerheiligste dat goddelijke kracht in zich draagt. Hoe gemakkelijk zetten we, zonder daarbij aan iets zinnigs te denken, een kruisje ergens v˜˜r of achter, zuiver en alleen als merkteken, dus zonder enige eigen inhoud. Het gebaar van ‘zich bekruisen’ kan zich losmaken van de zin waarom je het doet, wanneer het gewoonte wordt.

8 In het land van de draak – Vrijescholen in China
Nana Gšbel – vertaling: Katja Kaiser
Sinds het allereerste begin in 1994 heeft de Waldorfpedagogie zich binnen het Chinese taalgebied razendsnel uitgebreid. De Waldorfpedagogie werd in Taiwan voor de eerste keer in het openbaar gebracht via een nationale conferentie over kleuteronderwijs. Dit artikel is overgenomen uit de ‘Rundbrief’, herfst 2011.

10 Kleuters in de knel… Kleuters uit de knel
Ewald Vervaet
Sedert de invoering van de basisschool (1985) zitten de Nederlandse kleuters in de knel. Door Elly de Wildt en Leonieke de Wildt is het zwartboek ‘Kleuters in de knel!’ samengesteld. De verhalen spreken boekdelen. Er is een deel 2 op komst, maar deel 1 is al op internet te lezen.

13 BOEKEN
Katja Kaiser
Beelden in je hoofd. Handleiding voor Beelddenkers. Auteur: Lot Blom

14 KINDERENBOEKEN
Anke Wagemaker
-
Mijn eerste buitenboek
- Het slecht weer boek
- Groene stapjes
- Mijn eerste tuinboek
- Mijn eerste moestuin
- Tijdreis in je eigen tuin
- Een zaadje in de wind
- The sun seed

18 BOEKEN
Frans Lutters
Maria Magdalena, vrouw naast Jezus. Een zoektocht naar het verborgen Christendom. Auteur: Danielle van Dijk

20 Passend onderwijs, pubers en pesten
LIEFDE VOOR HET LEVEN
Geraldina Metselaar
”Het zal je maar gebeuren”, benadrukt een duidelijk ge‘motioneerde Sas Boot-Ton tijdens de presentatie van haar boek ‘Willen wij als ouders te veel?’ ”Het zal je maar gebeuren dat je absoluut niet snapt waar de juf of meester of wie dan ook het over heeft.” Het was de nachtmerrie van twee van vier van haar kinderen tijdens hun schooljaren en stages. Misschien wel een nachtmerrie van ons allemaal. Alleen voor kinderen met ontwikkelingsstoornissen bij leren en/of gedrag, is het de dagelijkse werkelijkheid.

22 De multiculturele maatschappij – Een uitdaging voor de Waldorfpedagogie
Albert Schmelzer – vertaling: Katja Kaiser
Tegenwoordig hebben scholen te maken met leerlingen afkomstig uit allerlei verschillende culturen. Hoe vrijescholen daarmee omgaan en in de toekomst misschien zouden moeten omgaan, wordt beschreven in het volgende artikel uit ‘Erziehungskunst’ (juli/augustus 2012). Er wordt daarin natuurlijk uitgegaan van de situatie in de Duitse vrijescholen (Waldorfscholen), maar die verschilt niet veel van de situatie in ons eigen land.

25
BOEKEN
Lo•s Eijgenraam
-
De kringloop van het jaar als weg tot de etherische Christus. Auteur: Sergej O. Prokofieff

26 De Waterdragers voor Afrika in actie!
OVER DE GRENZEN
Ria Edelman
Vanaf september 2012 beginnen Erik en Annemieke een fietstocht vanaf Kaapstad terug naar Leiden. Via deze monsterrit hopen zij veel aandacht te krijgen voor de watertekorten die er zijn in de wereld. Ook willen ze het belang van goede sanitaire voorzieningen laten zien. Daarnaast hopen zij mensen te laten nadenken over hun eigen invloed op de watertekorten door de producten die zij kopen.

29
BOEKEN
Rob Tuk
- Oma ontsnapt
- Stemmingen: meskundig beschouwd

30 ”Hugo, ben je geworden wie je bent?”
GEWORDEN WIE JE BENT… ?
Jan Alfrink

33
BOEKEN
Katja Kaiser
Het slecht weer boek. Ontdek wat je allemaal kunt doen in regen, wind en sneeuw. Auteurs: Jo Schofield en Fiona Banks

34 Knutselidee‘n voor de lente
Katja Kaiser
-
Levensboomhanger
- Handbeschilderd porselein
-
Paashazenspel (ten minste 4 personen)
- Eiermemory

38 Sociaal-emotionele ontwikkeling
Lo•s Eijgenraam
In de kranten lezen we de laatste tijd over pesten, kinderen die anders lijken te zijn dan anderen (een niet nader omschreven of bekende norm) en ‘buiten de boot vallen’ in de klas of op de schoolgemeenschap. Ook lezen we in de kranten dat de vraag klinkt: moeten scholen niet iets gaan doen voor al die kinderen van wie de ouders gaan scheiden of al gescheiden zijn? Hebben kinderen in deze tijd meer persoonlijke aandacht nodig voor hun ‘binnenwereld’, voor het groeien en rijpen van hun emotionele leven? Is de buitenwereld dusdanig veranderd voor de kinderen dat zij, om zich veilig en verbonden te voelen met deze buitenwereld, extra aandacht en ondersteuning nodig hebben? Het antwoord lijkt ‘ja’ te zijn. We worden steeds individualistischer als mens, we schrijven meer en meer onze eigen unieke biografie en dat gaat gepaard met vragen, zoeken, tasten hoe dit te doen.

42 Palmpasen en Pasen vieren met kinderen
JAARFEESTEN
Lo•s Eijgenraam
Ouders die de jaarfeesten in hun gezin willen vieren, geven vaak aan het paasfeest een ‘lastig’ feest te vinden. Dood, opstanding… Hoe geef ik dit vorm met mijn kinderen als ik het feest zelf al niet kan begrijpen? Ieder jaar op de Academie voor Ouders is dit feest een onderwerp van gesprek. In dit artikel gaan we in op het palmpaasfeest en paasfeest.

44 Antroposofie en neurobiologie door ŽŽn deur
Jannie Mšller
Beweegbaar speelgoed. Doen!

45 BOEKEN
Lo•s Eijgenraam
De Wriemeltenen. Auteur: Jeanne Meijs

BBMP — (2013) nr. 04

8 De strategie van de overlever

Is er nog toekomst na de afbraak van de kinderopvang? Ja, natuurlijk. Een slimme ondernemer denkt vooruit, schuift zijn stukken ver vooruit en steekt de overwinning in zijn zak voordat het echte spel begint.

Aart Verschuur

16 Gideonsbende: het kan goedkoper

Uit het rekenmodel van Yermo Wever en Peter van Zijl volgt dat als ouders genoeg hebben aan minder uren opvang per dag, weliswaar tegen een hogere uurprijs, de kosten per saldo lager worden voor ouders en overheid

Wilma Schepers

32 Het paard van Troje

In Denemarken woedt een discussie over de doelstellingen van de voorschoolse opvoeding en educatie. Deze worden stilaan meer en meer gedefinieerd in termen van economische investering in socialisatie en het leren van jonge kinderen. Een kijkje over de grenzen.

Niels Kruger

4 Kinderopvang Kort > Wat u moet weten over kinderopvang

7 Bij het nieuws > JosŽ Reijntjes: Wegdrijven

15 De Rekenmeester > Ed Buitenhek: Goed nieuws…

22 NVTK > Lida Schepers: Een papieren tijger

24 Werkveld > Wilma Schepers: de stokpaardjes van Liesbeth Schreuder

26 Onderzoek > Maria Jongsma: De kinderopvang kent haar code

30 Out of the box > Fred Verhees: Waarom geen ouderenopvang?

36 Klachten > Florence Brons: Is twee maanden wel of niet redelijk?

38 Op de koffie bij > …de borreltijger: Goede zaken

Tijdschrift voor Remedial Teaching — Jrg. 21 (april 2013) Nr. 2

3 Back to the future
REDACTIONEEL
Melanie Modderman, hoofdredacteur


6 Spellingstoetsen Cito: ja of nee?
ONDERZOEK
Anna Bosman, JosŽ Schraven, Saskia van Berkel, Marieke Tomesen, Jos Keuning & Astrid Mols
Cito kwam in 2006 met een geheel nieuwe wijze waarop de spelling van leerlingen in het primaironderwijs wordt getoetst. Deze manier van toetsen leidt tot op de dag van vandaag tot veel kritiek. Vooral rondom de keuze voor meerkeuzevragen. Anna Bosman en JosŽ Schraven dringen er bij Cito op aan om deze toetsen volledig af te schaffen. Cito daarentegen heeft een andere mening.

12 Grip op leesbegrip / Beter toetsen en evalueren van lezen met begrip
LEERMIDDELEN
Karin van de Mortel
Onderwijsprofessionals die zicht hebben op de ontwikkeling van de leesvaardigheid van hun leerlingen zijn minder afhankelijk van de formele toetsen. Toetsresultaten geven inzicht over waar leerlingen zijn in hun leesontwikkeling, maar niet hoe ze daar gekomen zijn. Door na te gaan wat leerlingen leren, hoe ze leren en of ze daadwerkelijk leren, kunnen de resultaten geoptimaliseerd worden.

16 Protocol ERWD 3 voor het mbo biedt geen oplossing!
INTERVIEW
Melanie Modderman
Het protocol Ernstige Reken Wiskundeproblemen en Dyscalculie 3 voor het mbo is al even gereed. Dit protocol biedt een leidraad waarmee men in het mbo kan werken om iedere student goed rekenonderwijs te geven. De focus ligt daarbij op de rekenzwakke studenten. Maar is dit ook zo? Uit een ingezonden brief naar aanleiding van de conferentie Alledaags Rekenen die in november werd gehouden, blijken er vanuit het werkveld nogal wat vragen te zijn. Wij namen contact op met de schrijver van deze brief: Ron van Rijn, remedial teacher in het VO. Naar aanleiding van zijn brief stelden we Mieke van Groenestijn, co-auteur van het ERWD 3 voor mbo, 7 vragen.

19 Noodkreet

COLUMN

Feite Hofman

20 Concept mapping met kleuters / Leren communiceren op papier
LEERMIDDELEN
Ilja Hoogenberg-Engbers
Het gebruik van concept mappen in de kleuterbouw van de basisschool is nog vrij onbekend. Remedial teacher en orthopedagoog Ilja Hoogenberg-Engbers legt in dit artikel uit dat er juist met deze jonge kinderen effectief te werken is met concept mapping. Omdat kleuters over het algemeen nog niet kunnen lezen en schrijven kunnen ze via foto’s, tekeningen en objecten toch op unieke wijze informatie met elkaar delen.
24 Onderzoek naar het rekengesprek: open en oplossingsgerichte vragen favoriet
ONDERZOEK
Jos Kienhuis, Dianne Roerdink & Sui Lin Goei
Welke vragen stel je tijdens een rekengesprek. Uit onderzoek van Jos Kienhuis, Dianne Roerdink, Sui Lin Goei van het lectoraat Onderwijszorg en samenwerking binnen de keten van de Christelijke Hogeschool Windesheim in Zwolle blijkt dat participanten die meededen aan de interventie de voorkeur geven aan open en oplossingsgerichte vragen. Op die manier kunnen ze beter aansluiten bij de competenties en onderwijsbehoeften van de leerlingen.

28 Remedi‘ring van comorbide leesproblemen: als leren lezen dubbel moeilijkt lijkt!U
UIT DE PRAKTIJK
HŽlne Dieteren
Het kost veel tijd en moeite om speciale hulp bekostigd te krijgen voor kinderen met comorbide leesproblemen. Remedial teacher HŽlne Dieteren, werkzaam in het speciaal basisonderwijs, komt ze helaas steeds vaker tegen. Zij wacht niet op externe hulp en gaat met deze leerlingen aan de slag. Aan de hand van de 10-jarige Pieter die PDD-NOS heeft, laat ze zien hoe zij hem aan het lezen kreeg.

31 Recensies
BOEKEN, CD-ROMS EN MATERIALEN
Frank Mansoer
- Op het internet: beterrekenen.nl, nubeterengels.nl, kennisring.nl
- Niet het zoveelste boek over dyslexie
- Hoe past een ASS-kind zich aan op school?
- Met kleuren ontleden werkt!
- Op de Tobiasschool wordt elke kind een glanzende diamant

34 Hoogbegaafdheid
RT IN DE REGIO
Erica Jansen
Door het hele land worden regelmatig bijeenkomsten georganiseerd onder de vlag van de 16 regiobesturen die de Landelijke Beroepsvereniging Remedial Teachers rijk is. Elke keer pikt de redactie er ŽŽn bijeenkomst uit en doet daar verslag van. Ditmaal ging redacteur Erica Jansen op 13 maart 2013 naar de lezing ‘Hoogbegaafdheid: oorzaken van onderpresteren van hoogbegaafde leerlingen op de basisschool in Zoetermeer’.

32 Gesignaleerd
R
T
- What’s App? Een paar favoriete onderwijsapps
- Onderpresteren op de basisschool
- Puzzel mee!
- Pesten past niet!
- Rekendiagnostiek in de praktijk
- Rijmkampioen
- Agenda
- Kijk eens in de spiegel
- Recitificatie
- Rekenen is leuk!
- Marions s-p-e-l-l-i-n-g-h-o-e-k-j-e
- Meldcode kindermishandeling

38-42 LBRT info
Van de bestuurstafel, beleidsberichten,
producten LBRT, regioprogramma’s, adressen en beeldmerk.

TOKK — Jrg. 38 (april-juni 2013) Nr. 2

50 Kinderpsychiatrie in evolutie binnen een maatschappij in evolutie – deel 2: 2000-2010
Marc Willems 

62 Taalbegrip als struikelblok. Een onderzoek naar receptieve en expressieve taalvaardigheden bij kinderen met een autismespectrumstoornis en een verstandelijke beperking
Jarymke Maljaars, Ilse Noens, Evert Scholte, Ina van Berckelaer-Onnes

75 Motorische ontwikkeling bij kinderen en jongeren met een psychiatrische stoornis
Johan Simons, Barbara Verscheure, Inez Vandenbussche, Peter Adriaenssens, Hanne Delbroek

84 Mededelingen

86 Summaries

Bij de Les — Jrg. 9 (april 2013) Nr. 4

Thema: WAT DOEN WE MET DE SOCIALE MEDIA?

2 Verhalenwedstrijd 2013
Thema: ‘Nooit gedacht!’ Inzending voor 15 september 2013

5 Colofon

5 REDACTIONEEL
Emmy Viezee-Fock (hoofdredacteur)

6 Sociale media: de school opvoeden
THEMA
Martenjan Poortinga
Waar ligt de verantwoordelijkheid voor de digitale opvoeding? En hoe gaan we er binnen de school mee om?

10 KORT NIEUWS
Fleur Winnen & Emmy Viezee-Fock
- Politie lanceert online vriendentest
- School mag leerling schorsen voor bangalijst
- Astronaut technisch ambassadeur
- Open dagen in ŽŽn app
- Terug van laptop
- Leraren naar G20
- Zomerscholen tegen zittenblijven
- Zittenblijven is tijdverspilling
- Alcoholcontroles in de klas
- Oproep deelname onderzoek
- Afrikaanse tieners Facebookmoe
- ‘Als een ramp de school treft’
- Tijdelijke banen voor nieuwe aanwas

11 ‘Begeleiders mogen met hun leerlingen vrienden op facebook worden’
STELLING VAN DE MAAND

12 Goed voorbereid het examen tegemoet
Marieke Snippe
Digitale examentraining is steeds vaker een voorbereiding op het CSE. Redacteur Marieke Snippe bekeek twee voorbeelden.

14 Sociale media verbeteren loopbaanleren
THEMA
Wilma Roijackers & Edith Visser
Loopbaanreflectiegesprekken kunnen goed aansluiten bij de ervaringen die leerlingen op een sociale netwerksite plaatsen.

17 Studio T MBO Business-school in Tilburg
OPLEIDINGEN
Emmy Viezee-Fock
Bij de Les besteedt maandelijks aandacht aan een opmerkelijke of gewijzigde opleiding. Steeds van een verschillend niveau en uit verschillende regio’s. Zinvol om nieuwe idee‘n op te doen, bij te blijven en vooral om uw leerlingen op de goede weg te krijgen.

18 Persoonlijk communiceren met een kaartje
Inge Verstraete
Leerlingen met autisme hebben ieder op hun eigen manier moeite met communiceren. Een persoonlijk communicatieprofiel zorgt voor de juiste aanpak.

21 Gamen: waar ligt de grens?
LOOPBAANONTWIKKELINGEN
Mariken MŸller & Mari‘t Hamer
Jongeren spelen graag games, maar soms kan dat flink uit de hand lopen.

24 Beelddenkers in de klas
Lot Blom
Sommige leerlingen hebben snelle, associatieve manier van denken. Lot Blom bespreekt de zogenoemde ‘beelddenkers’.

27 #Facebook
COLUMN
Gita Moehadjir
Spelenderwijs leren leerlingen zich voor te bereiden op het voor hen zo belangrijke intake-gesprek.

28 Meerstand? Meeveren?
Ivo Mijland & Stijn van Merendonk
Mentoren voeren heel wat succesvolle begeleidingsgesprekken. Maar wat als er weerstand op het begeleidingspad komt?

30 Meidenvenijn naar een next level
THEMA
Anke Visser
De ene dag zijn ze BFF en de volgende noemen ze elkaar ‘B..ch‘. Meisjes gaan ook op internet voor de subtiele strijd.

32 De Klassenraad brengt rust
Ellen Reehorst, Geert-Jan van den Heuvel, Evelien van Nunen
Als een klas niet goed functioneert, betekent dat veel extra werk. Zet daarom de klas zelf aan het werk.

34 Lastig? Begin bij jezelf
Marien Lokerse
Niemand gaat het onderwijs in met de verwachting in aanraking te komen met agressief en lastig gedrag. De bescherming die de status van het beroep ooit bood is niet meer voldoende. De docent is teruggeworpen op zijn eigen resources. Maar je beschikt als leraar wel degelijk over een te be•nvloeden factor: je eigen voorbeeldig gedrag.

35 “Sorry, jongens dat ik te l…..”
CARTOON
Leen Baars

37 Het glazen huis (2)
ENERGIZER
Ivo Mijland

38 OM NAAR UIT TE ZIEN
Conferenties, cursussen & studiedagen
- Diversiteit en interculturele communicatie
- Denk samen groter over LOB
- Pesten en gepest worden; een schreeuw om verbinding
- Congres Docenten en integriteit
- De mentor als spil
- Gezag in het geding
- Loopbaanbegeleiding in het mbo
- Positieve groepsvorming: een onderschatte noodzaak

TKM — Jrg. 6 – TKM over Onderwijs

Het tijdschrift is volledig online beschikbaar via de website: TKM

INHOUD

Persoonlijk – Vader Peter werd gemeld bij het AMK

Achtergrond - ‘Kinderen zien op hun 9e voor het eerst online porno’

Actueel - Jules Milder, De Waag en voorzitter Meldpunt Kinderporno

Onderzoek - Signaleren, melden en twijfelen

12 vragen van kinderen over… - familiedrama’s

Interview - Juriste Ludia Janssen ontwikkelde de Wet Meldcode

Advies – Vraag het ons Expertpanel

EN VERDER…

Ben jij al Meldcodeproof?

Hoe zit het met…

Boeken- en filmtips

In de volgende TKM

Didactief — Jrg. 43 (maart 2013) Nr. 3

3 Neem jezelf als maatstaf
VAN DE REDACTIE
Monique Marreveld
Ze willen onderwijsonderzoek? Muziek in mijn oren natuurlijk.

6 Inbox,
didactiefonline.nl, brieven, winnaar & poll
- Nederlandse rekenprestaties verkeerd ingeschat

7 Rotterdam, Schiedamsesingel 155
WANDELEN MET…
Sjoerd Karsten
De afgewezen leerling maakt nu carrire in de VS

8 Schoolbestuurder Ingrid Verheggen: ‘Het gaat om heel de mens’.
INTERVIEW
Monique Marreveld

‘Het kan in Almere’. Onderwijsvernieuwing was jarenlang het credo in de Flevostad, pioniers kregen er de ruimte. Tot er zo’n vijf jaar geleden een andere wind ging waaien. De inspectie wijzigde het toezicht en veel Almeerse scholen kregen een zwak arrangement. Ingrid Verheggen vertelt hoe dat voelde en wat Almere doet om er bovenop te komen. ‘Het gaat om heel de mens.’

12 Nieuws
D TO KNOW
Monique Marreveld, Truus Groenewegen
- 3 vragen aan Svenja Harten-Buttner
- Jongensgedrag
- Obama Summit in Amsterdam
- Voor altijd bevoegd?

13 Het precariaat
COLUMN
Jo Kloprogge

14 D to know
Jessie van den Broek, Paulien de Jong
- Inhaalslag
- Leerling profiteert van goed bestuur
- Kinderen in Syri‘
- 40.000
- Digitale geletterdheid: topprioriteit of luchtballon?

16 Als het noodlot toeslaat
RAMPSCENARIO
Jessie van den Broek
Het zal maar echt gebeuren: de school brandt af, een leerling pleegt zelfmoord, een steekpartij op het plein. Hoe ga je met zulke gebeurtenissen om? En wat doe je als de cameraploegen bij het hek van de school staan?

23 NIEUW: Dode pedagogen: Kees Boeke (1884-1966)
DODE PEDAGOGEN
Anne Burgers
Hoewel hij bekendstaat als onderwijsvernieuwer, zag Boeke scholing vooral als middel voor een hoger doel: de stichting van een geweldloze, eerlijker maatschappij.

24 Praten in de klas over pluspunten
PRAKTIJKONDERZOEK
Truus Groenewegen

Hoe kan een leraar opstandig gedrag van leerlingen verminderen? Die vraag wilde pabo-studente Liza Goos beantwoorden in haar praktijkonderzoek. Ze werd begeleid volgens de ‘creative actie methodologie’.

25 Beter kiezen / Klaslokaal als flexwerkplek voor ouders
PRATIJKNIEUWS
Peter Zunneberg
- Leerlingen die hun talent optimaal ontwikkelen.
- De Heijenoordschool in Arnhem stelt een leeg lokaal als flexwerkplek bechikbaar voor ouders.

26 Gebruik filmpjes in de Pedagogische Proefpraktijk als reflectie-middel
ONDERZOEK/PRAKTIJK
Jacqueline Bulterman
Stagiaires van de Christelijke Hogeschool Ede brachten hem eigenlijk op het idee. Regelmatig zag Kees Visser, bovenschools directeur va de tien CNS-basisscholen in Putten, hoe ze filmopnames gebruikten om te reflecteren op hun eigen handelen.

28 Praten in de klas
ONDERZOEK
Wouter Pols, Frans Spierings
Komt talent tot bloei door de wisselwerking tussen aanleg en omgeving? Of door heel veel oefenen? Een onderzoek op drie scholen laat zien hoe je met praten in de klas talenten van leerlingen kunt ontdekken.

30 Montessori basisschool Arcade in Leidse Rijn, Utrecht
DE SCHOOLREIS
Stef Verhoeven
U landt met een futuristisch ruimteschip midden in een archeologisch Romeins park. In dit schip kunt u met eigen ogen zien hoe de kinderen van de Homo Vinex een moderne van van montessorionderwijs krijgen.

32 Groei & bloei
BEELDSPRAAK
Er bloeit iets moois in het groene onderwijs… Fotograaf AndrŽ Ruigrok snuffelt een paar keer per jaar met veel plezier rond bij het agrarisch onderwijs…

34 Kwestie van vertrouwen
I-D
Peter Zunneberg
Hoe zorg je dat wiskundeleraren vaker de computer gebruiken tijdens hun lessen? Onderzoeker Paul Drijvers van het Freudenthal instituut ontwikkelde een professionaliseringstraject, ondersteund door Kennisnet. Twaalf leraren gingen aan de slag.

35 Onderzoek kort
ONDERZOEK
Luutje Niemandsverdriet
- Econoom Ron Diris: ‘Meer lestijd heeft verzadigingspunt’
- Lezen op vmbo rammelt
- Kort & goed
- Een goed ontbijt is het halve werk
- Meet uw ouderbetrokkenheid
- Kiezen terwijl je dat nog niet goed kunt

39 Onderzoek nieuw
ONDERZOEK
- Passend onderwijs
- Begrijpend lezen
- ADHD

40 Legaal gebruik van voorkennis
ONDERZOEK
Linda Geerlings
Schrijven leerlingen met voorkennis betere teksten en ervaren ze dat het beter gaat? Een klein onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen toont aan van wel.

41 Nieuw wiskunde-examen kan nog beter
ONDERZOEK
Luutje Niemandsverdriet
Relevanter, meer samenhangend en minder overladen: pilotscholen hebben de nieuwe examenprogramma’s wiskunde voor havo en vwo getest. Ze moeten in 2015 de lucht in, maar dan moet wiskunde-B wel eerst beter.

42 Goed op weg met de BLOS-klas (BLijven Op School)
PASSEND ONDERWIJS
Margaretha Vergeer
Veel leraren zeggen moeite te hebben met lastige leerlingen. Op de middelbare school is een time-out voorziening niks bijzonders meer. In het basisonderwijs is het een relatief nieuw fenomeen. Een pilot met 5 BLOS-klassen bevalt goed.

44 Frank & Eppo / De favoriete leraar van Eppo van Nispen tot Sevenaer
INTERVIEW
Bea Ros
CPNB-directeur Eppo van Nispen tot Sevenaer beleefde in 1975 op de Haagse Nijenrodeschool in klas 6 bij meester Frank van der Schoot gouden tijden. Een jaar later verkaste de laatste naar de buurschool, Instituut Wolters, waar hij tot eind 2012 directeur was en waar Eppo’s kinderen naartoe gingen.

46 D to Go / Onderwijsmuseum
- App van de maand
- Toekomstvisie
- Keuzegame
- Plakboek
- Chemie met chemie
- Agenda
- Social media van groep 1 tot 8
- Sos alfa

48 Boeken
Bea Ros, Monique Marreveld
- Alles voor Romeo
- Het vmbo van dichtbij
- Zeg nee tegen pesten
- Opnieuw de gelukkige klas
- Leraar jij maakt het verschil
- Wereldburger

50 Laten we het niet vergeten
COLUMN
Frank Jongbloed
Over krantenwijkjuffen, stencilveteranen en vakmensen in het onderwijs

50 Colofon & Volgende maand
- Wij zijn Willem!
- Kan het beter?
- 150 jaar economie
- Teach like a champion

BBMP — (2013) nr. 03

8 Verwachtingen van Asscher

Onze bewindslieden hebben meermalen blijk gegeven van een uitgesproken visie op de ontwikkeling van jonge (achterstands-)kinderen. De verwachtingen zijn dan ook hooggespannen.

Aart Verschuur

16 Kinderen vr‡gen om ICT

Denkend aan Internet zien we lusteloze kinderen die zich laten paaien door snelle opwinding. We hebben het mis. Een weldenkend kind laat zich niet afschepen met zinloos geneuzel. Het wil uitgedaagd worden, cre‘ren, produceren.

JosŽ Reijntjens

32 Terug naar vaste groepen

Hoe treurig de situatie anno 2013 ook is: er is nu wel een ideale situatie voor de overgang naar de vaste groep. Al klinkt dit misschien als een stem uit het verleden, het is bedoeld als een nieuw perspectief voor de toekomst.

Liesbeth Schreuder

4 Kinderopvang Kort > Wat u moet weten over kinderopvang

7 Bij het nieuws > JosŽ Reijntjes: Social mediamama

15 De Rekenmeester > Ed Buitenhek: Over welke basisvoorziening hebben we het eigenlijk?

20 NVTK > Lida Schepers: Vertrouwen is een werkwoord

23 Ruimte voor kinderen > Ine van Liempd: Kinderen bewegen te weinig

24 Werkveld > Wilma Schepers: Onder stoom en kokend water

28 Out of the Box > Fred Verhees: Ouders als pedagogisch medewerkers

36 Klachten > Florence Brons: Opzegging en echtscheiding

38 Op de koffie bij > …mijn Zweedse buurman: Het K…BI-systeem

Balans Magazine — Jrg. 26 (maart 2013) Nr. 3

3 Tien minuten ellende
VOORWOORD
Yolande Best

4 Nieuws en actualiteit
Vereniging Balans

Actuele berichten en praktische tips
– Steunpunt medezeggenschap Passend Onderwijs www.medezeggenschap-passendonderwijs.nl
– Balans symposiumfilm
– PGB voor begeleiding
– Mama Vita www.stichtingmamavita.nl
– Onterecht label dyslexie
– Gelinkt: elke maand de leukste berichtjes op internet
STRIP: Opvoeden www.aspergerinbeeld.nl

6 Steunpunt Passend Onderwijs / ‘De driehoek moet weer in evenwicht komen: leerling, school en ouders’
BALANS IN ‘T LAND
Anouk van Westerloo
De positie van ouders in het (speciaal) onderwijs was al niet sterk, maar door de nieuwe wet Passend Onderwijs wordt die zo mogelijk alleen maar wankeler. Ouders die dreigen vast te lopen met de school van hun kind, hebben vaak het gevoel geen kant op te kunnen. Bij Balans kunnen deze ouders sinds deze maand terecht voor juridisch-advies-op-maat (AIL).

8 Negen tips voor betere 10-minutengesprekken
ONDERWIJS
Anouk van Westerloo
We kennen bijna allemaal dat gevoel. Met lood in je schoenen sleep je je naar het zoveelste tienminutengesprek. Voorbereid op een lading commentaar, onbegrip of gebrek aan medewerking. Soms zijn gesprekken op school een ware nachtmerrie. Maar het kan ook anders. En dat zit hem niet alleen in een gedegen voorbereiding, maar vooral ook in een andere houding.

11 Dierenliefde
COLUMN
Anouk van Westerloo

12 Hard werken om erbij te horen / ADHD bij meisjes vaak niet herkend
ADHD
Maria van Amerongen
Te veel en te snel kletsen, heel lang met huiswerk bezig zijn. Dai is een gezellige meid die hard werkt, denken de meeste ouders. Prima toch? Toch zouden het signalen kunnen zijn die op ADHD wijzen. Om grote problemen in de puberteit en op latere leeftijd te voorkomen, onderzoekt psychiater en manager zorg Patricia van Wijngaarden waarom de diagnose ADHD bij meisjes vaker over het hoofd wordt gezien. “Meisjes met ADHD zijn nou eenmaal bijna nooit hyperactief”.

17 Roy wordt gepest
JURIDISCH ADVIES
Onderwijsjurist Katinka Slump

18 Jezelf zijn met een onhandige motoriek / Cursus voor kinderen met DCD
DCD
Het doet emotioneel wat met je DCD-kind als hij met gym minder goed presteert dan de rest van de klas. Zijn knutselwerkjes er keer op keer net wat minder mooi uitzien. En dat felbegeerde zwemdiploma halen veel langer duurt dan normaal. Tijdens de cursus ‘Ik ben mezelf’ leren kinderen met een onhandige motoriek dat ze er toe doen en gewoon zichzelf mogen zijn.

23 Bram!
HET TALENT VAN…
Bram (10) heeft een autistische stoornis. Gelukkkig heeft hij ŽŽn geweldig talent: hij kan ongelooflijk goed met dieren omgaan.
Heeft jouw kind ook een bijzonder talent? Stuur dan een scherpe, kenmerkende foto (minimaal 1 MB groot) met een tekstje over je kind en zijn/haar talent naar redactie@balansdigitaal.nl

24 Een hardnekkige taalstoornis / Wat kun je als ouder doen?
TAAL & SPRAAK
Yolande de Best & Anouk van Westerloo
Of je het nu ernstige spraak-/taalmoeilijkheden, Specific Language Impairment of OntwikkelingsDysfasie noemt, OD is een complexe en hardnekkige taalverwervingsstoornis die het leven van kinderen en volwassenen behoorlijk kan beperken. Twee bevlogen Belgische deskundigen schreven er een boek over.

28 ‘Bram heeft nooit vakantie’ / Portret van een echt Balans-gezin
BIJ ONS THUIS
Lonneke (41) vindt het een enorme klus om haar Bram (10), die faalangst heeft en een ernstige vorm van dyslexie, door zijn schooltijd heen te loodsen. Maar ze is blij dat hij de hulp krijgt die hij nodig heeft. ”We lezen om beurten de ondertiteling op tv voor.”

32 Je kind zit goed in deze klas!
ONDERWIJS
Maria van Amerongen
Als een kind met autisme slim genoeg is voor havo-vwo-niveau, maar aan een uurtje extra begeleiding per week niet genoeg heeft, zijn er in en om Utrecht-stad niet veel mogelijkheden. Drie moeders – Suzanne Boomsma, Bianca Spoelstra en Sander Muller- zijn een actie gestart om dit te veranderen: ”Wij zoeken zo veel mogelijk ouders die ook in deze situatiezitten.”

37 Tweede taal
COLUMN
Marisca Milikowiski

38 Snel laten voorlezen? Een ‘robot’ helpt
PRODUCTTEST EN GADGETS
Maria van Amerongen
Boeken snel laten voorlezen, op een eenvoudige manier? Dat moet kunnen met robotekst.nl, een gloednieuwe service voor mensen met dyslexie of een visuele beperking. Door zijn snelheid en eenvoudige toepassing is Robotekst een goede aanvulling op de bestaande voorleessoftwareprogramma’s.

40 Jouw kind op zomerkamp (of niet)
REPORTAGE
Joli Luijckx
Laten we eerlijk zijn. Het is nogal wat. De zorg voor je ‘speciale’ kind een paar dagen uit handen geven. Toch kiezen veel ouders ervoor hun extra-zorg-kind naar een vakantiekamp te laten gaan. Voor het kind of voor hun eigen rust. Zelfs als ze dat uit eigen zak moeten betalen. Een ander durft het na lang wikken en wegen toch niet aan. Wat zijn hun overwegingen?

44 Is mijn kind welkom? Tips voor ouders
PASSEND ONDERWIJS
Jessica Westerweel & Floor Kaspers
Elke school stelt bij Passend Onderwijs een ondersteuningsprofiel op waarin staat welke ondersteuning de school kan bieden en hoe dat wordt georganiseerd. Dat profiel maakt duidelijk of de school zich bijvoorbeeld wil specialiseren in een bepaald type ondersteuning of dat ze juist een school wil zijn waar alle kinderen met beperkingen een plek hebben.

46 Lappen tekst leren wordt een makkie!
UIT DE PRAKTIJK VAN
Dyslexiecoach Wim Bouman
Antoine (10, dyslexie) haalt nu tienen voor zijn topo, Ferry (14, dyslexie) kan eindelijk lappen tekst leren. Dyslexiecoach Wim Bouman gebruikt de sterk beeldende kant van zijn cli‘ntjes, waardoor ze makkelijker lezen, spellen en rekenen. “Een kind met dyslexie leert nou eenmaal anders dan de school hem voorschrijft.”

48 Fundamentele muizen
WETENSCHAP
Arga Paternotte
Dat er een relatie is tussen genen en gedrag weten we. Ook dat er in sommige families vaker leer- en/ of gedragsproblemen voorkomen dan in andere families. Dat het een lange weg is tussen genen en gedrag met heel veel tussenstations in de hersenen wordt meer en meer duidelijk. Het proefschrift ‘Unrafeling the molecular and cellular mechanismen of neurological dysfunction in tuberous scleros complex’ van Susan Goorden belicht door Arga Paternotte.

50 Samen boeken scannen voor je kind
DYSLEXIE
Monique de Mol
Niet alle lesboeken zijn in digitale vorm beschikbaar. Daarom komen ouders van dyslectische kinderen soms in actie en scannen en bewerken ze zelf lesboeken van hun kind(eren). Een grote klus, maar samen eraan werken maakt het een stuk leuker. Een verslag.

54 ‘De buitenwereld snapte er niets van’
IN VERTROUWEN – Een verhaal dat je bijna niet durft te vertellen…
Anouk Westerloo
Toen Niels 3 jaar oud was, werd tegen zijn ouders gezegd dat hij beter naar een tehuis kon. De druk op het gezin met in totaal zes kinderen zou te groot worden. Maar Sarah en haar man hebben dat nooit ook maar een moment overwogen. Sarah: ”Altijd hebben we hem volgestopt met liefde. Het is zo teleurstellend dat hij dat nu zelf allemaal ontkent.”

57 Balans in ‘t land
Overzicht van activiteiten in de regionale afdelingen van Balans

63 Balans service

64 Colofon

Podium — Extra editie: Bouwen aan goed onderwijs voor ieder kind

8 Verbindende pionier bracht samenhang in versnipperde sector

Schoolbestuurders in het primair onderwijs vinden dat de PO-Raad zichzelf in vijf jaar tijd goed op de kaart heeft gezet. podium sprak met Hans Kelderman, Jos Berens, Huub van Blijswijk en Hennie Biemond: `Kete wist de kikkers in de kruiwagen te krijgen en te houden’.

16 ‘Kete slaat bruggen en kijkt ver vooruit’

Passend onderwijs is ook bedoeld voor kinderen die bovengemiddeld presteren. Het belangrijkste is dat leerkrachten beter naar het kind kijken en de lesprogramma’s aanpassen.

20 ‘Samen optrekken is van onschatbaar belang’

Het primair- en voortgezet onderwijs vormen een tandem. Samen zijn ze het funderend onderwijs; de plek waar een belangrijke basis wordt gelegd voor het verdere leven. Het belang hiervan werd, zeker vijf jaar geleden, lang niet op waarde geschat, zegt Sjoerd Slagter, voorzitter van de VO-raad: `Dat kwam mede doordat beide sectoren te onafhankelijk van elkaar functioneerden.’

22 ‘Kete handelt vanuit inhoudelijke gedrevenheid en sociale betrokkenheid’

Marijke Vos is sinds anderhalf jaar voorzitter van de MOgroep, de branchevereniging voor welzijn en maatschappelijke dienstverlening. Ze trok geregeld op met Kete Kervezee: `Een plezierig contact. We zetten ons allebei in voor de kinderen die een extra steuntje in de rug kunnen gebruiken.’

24 ‘De PO-Raad m—est er komen, de sector was z— verdeeld’

De AVS heeft zich zeer ingespannen voor de oprichting van de PO-Raad, vertelt Ton Duif, voorzitter van de Algemene Vereniging van Schoolleiders. `De sector was z— verdeeld als het gaat om lobby en belangenbehartiging. Dat moest echt veranderen.’ Hij vindt dat er inmiddels op dit terrein vooruitgang is geboekt.

28 ‘Interessante discussies, inhoudelijke gesprekken’

Paul Schnabel, directeur van het Sociaal Cultureel Planbureau, kende Kete Kervezee al tijdens haar inspectiejaren. Na haar overstap naar de PO-Raad werden de onderwijsrapporten van het SCP belangrijke aanknopingspunten voor het onderlinge contact.

30 ‘We moeten het belang van het po niet onderschatten’

Sijbolt Noorda, oud-voorzitter van de Stichting voor het Onderwijs en de VSNU, komt Kete Kervezee al zo’n 25 jaar regelmatig tegen. Ze hoorden beiden bij de oprichters van de Stichting van het Onderwijs. Samen beijverden ze zich ervoor om meer verantwoordelijkheid voor het onderwijs over te hevelen van de politiek naar ouders, leraren en scholen.

34 ‘Het belang van de kinderen stond altijd voorop’

Door de oprichting van de PO-Raad kon de po-sector een belangrijke stap maken in de richting van werkgeverschap, zegt AndrŽ de Jong, directeur-generaal primair en voortgezet onderwijs bij OCW. `Met als uiteindelijk doel om daadwerkelijk onderhandelingen te gaan voeren op het terrein van de cao. En om als werkgevers te gaan opereren met elkaar.’ Hij heeft vanuit verschillende banen met Kete Kervezee samengewerkt.

Podium — Nummer 3 maart 2013

6 Een pestprotocol is niet genoeg

Pesten kan iemands leven grondig vergallen. Pesten tegengaan werkt ‘t beste wanneer de aanpak wordt gedragen door school Žn ouders. Deskundigen vertellen hoe je een goede sociale veiligheid cre‘ert op school, en een directeur verhaalt over de haken en ogen.

14 Meer halen uit excellente leerlingen

Passend onderwijs is ook bedoeld voor kinderen die bovengemiddeld presteren. Het belangrijkste is dat leerkrachten beter naar het kind kijken en de lesprogramma’s aanpassen.

22 Waardengedreven leiderschap

Wat willen schoolbestuurders: centen en leerlingen tellen en de Citoscores vergelijken? Of meer visionair sturing geven aan de organisatie, met de blik naar buiten en uitgaande van zelfgeformuleerde waarden?

28 Het fundament is gelegd

Na vijf jaar voorzitterschap vertrekt Kete Kervezee. Met haar brede blik en doelgerichte werkstijl legde zij samen met het bestuur het fundament voor de PO-Raad. Zij kijkt terug op de verworvenheden, verwoordt wat ze als de grootste uitdagingen ziet en vertelt waar naar haar idee de kracht en kansen liggen voor het primair onderwijs.