Toon Speziaal — Jrg. 1 (april 2006) Nr. 2

5 Overgang kan beter
DE REDACTIE


4 Wie zaait, zal oogsten
We praten veel over leerlingen, maar heel weinig met ze. Dat hoeft ook niet. Als volwassenen weten we namelijk heel goed wat kinderen nodig hebben. Of toch niet? Bureau Wesp vraagt kinderen en jongeren vaak naar hun mening over onderwijs, hulp en zorg. Wat vinden ze bijvoorbeeld van het aanbod van scholen? Wat kan er anders of beter? En wat moet er volgens hen gebeuren bij de overgang van primair naar voortgezet onderwijs? Dat beschrijft Peter Granberg in dit artikel.

6 Bonhoeffercollege professionaliseert leerlingenzorg
Als er iets ‘mis’ was met een kind, dan werd het vroeger naar een speciale school gestuurd. Tegenwoordig gaat het er voor veel kinderen anders aan toe. In het kader van Weer Samen Naar School (WSNS Plus) krijgen zij extra zorg en aandacht zodat ze toch naar de reguliere basisschool kunnen. Een school in hun eigen buurt. Over het algemeen gaat dit prima. De overgang naar het voortgezet onderwijs echter, wil nog wel eens problemen geven. Want die scholen zijn lang niet allemaal ingericht om zorgleerlingen te begeleiden. Of het nu om reguliere of om ge•ndiceerde leerlingen gaat.

7 Brrr, veranderen!
COLUMN
Peter Boer

8 Schakelfunctionaris voor overgang van basis- naar voortgezet onderwijs
Voor de meeste leerlingen die van de basisschool naar het voortgezet onderwijs gaan, is een globale, schriftelijke overdracht van gegevens voldoende. Voor 20 procent is het echter noodzakelijk persoonlijke kennis en ervaring van leraar tot leraar over te dragen. Henk Keesenberg pleit voor het aanstellen van een schakelfunctionaris, om de overgang beter te laten verlopen.

10 Sluitende aanpak in Amsterdam
Een gesprek met Frits Otto, cošrdinator van het samenwerkingsverband voortgezet onderwijs in Amsterdam.

12 Afstand tussen culturen overbruggen
LŽon Winkels is al jaren cošrdinator van het samenwerkingsverband primair onderwijs in De Liemers. Hij kent het klappen van de zweep. In samenwerkingsverband De Liemers zijn de procedures voor de overgang van leerlingen van het basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs goed geregeld. “Maar dan heb ik het nog niet over de ervaring van mensen. Zaken kunnen op papier wel goed geregeld zijn, procedures kunnen kloppen, maar leraren in de praktijk kunnen dat toch anders ervaren.”

13 Overgangsproblemen openbaren zich n‡ de brugklas
Voor elk kind is het een grote stap van groep 8 naar klas 1. Stond het kind op de basisschool bovenaan de sociale pikorde, op de middelbare school staat het plotseling onderaan. De sociale structuur binnen de klas is ook al helemaal anders. De onderlinge machtsverhoudingen moeten zich nog uitkristalliseren. Tegen de tijd dat het kind naar de tweede klas gaat, zijn de verhoudingen duidelijk. Pas dan manifesteren zich vaak de moeilijkheden.

14 Praktijkonderwijs: de mooiste vorm van onderwijs
‘T VERHAAL VAN
Zorgcošrdinator Ans Baart van de afdeling praktijkonderwijs van het Koningin Wilhelmina College (KWC) in Culemborg is er duidelijk over: “Wij hebben eigenlijk de mooiste vorm van onderwijs. We hebben heel veel goeds te bieden.”

16 Succesvolle aanpak project retour
De organisaties van Parkstad Limburg hebben de handen in elkaar geslagen. In dit artikel beschrijft Martin Franken, van projectgroep vmbo en praktijkonderwijs, het project Retour en hij spreekt met Frans Bollen van Arcus College over de succesvolle aanpak.

18 Een goedlopende structuur gaat verloren
De bezuinigingen en veranderingen in het onderwijsachterstandenbeleid gaan per 1 augustus van dit jaar in. Toch is het voor veel gemeenten en scholen nog niet helemaal duidelijk wat er in de nabije toekomst gaat gebeuren. Voor Eindhoven staat in ieder geval vast dat de rol van gemeente veel kleiner wordt. Daar is GOA/VVE-cošrdinator Harry Janssen in Eindhoven niet blij mee: “Een goede, stabiele structuur gaat verdwijnen en dat is doodzonde.”

20 Vmbo: een zeer dynamische onderwijsvorm
Binnen het vmbo wordt hard aan de weg getimmerd als het gaat om zorg voor de leerling, goede begeleiding en doorlopende zorg- en leerlijnen. In dit artikel wordt de stand van zaken beschreven en komen thema’s rond de aansluiting vmbo-mbo aan de orde.

23 Tips voor de praktijk
DOEN
Leren kan leuker en effectiever met mindmappen.

27 Eerste hulp bij Overgangen
WSNS Plus lanceert handreiking voor ouders en scholen.

28 Voor scholen in ontwikkeling: lerende organisaties
Handreiking Schoolbreed Taalbeleid.

30 Onderwijsachterstandsbeleid en de provincie
Steeds meer provinciale besturen raken betrokken bij onderwijs en zorg. De Provincie Groningen werkt samen met gemeenten en schoolbesturen actief aan het verbeteren van ontwikkelingskansen voor kinderen. Gedeputeerde Ineke Mulder maakt zich er hard voor dat onderwijs en zorg elkaar zo goed mogelijk aanvullen.

32 Preventief aanbod in de multiculturele wijk
De toekomst van de jeugd in Bos en Lommer.

34
GESPOT
– L
ees: ‘Ekki pikt het niet’ en ‘Doorlopende leer- en zorglijnen vmbo-mbo’
– WWW: overgangprovo.nl
– Win: Gratis exemplaar van ‘Ekki pikt het niet’
– Doe: Rebound 2006: Bouwstenen voor effectieve programma’s

36 Tien jaar onderwijsachterstandenbeleid en nu?
Op 1 augustus 2006 gaat de nieuwe GOA-wet in: de GOA-gelden gaan voortaan rechtstreeks naar de schoolbesturen en gemeenten houden hun regiefunctie alleen voor VVE en de schakelklas. Brandende vraag is wat dat betekent voor het onderwijsachterstandenbeleid.

39 Van po naar vo: termen die je tegenkomt
JARGON
TIG


40 Tijdens de bouw gaat de verkoop door
Al jaren wordt gepoogd om leerlingen met een handicap zo dicht mogelijk bij huis op een school te plaatsen. Weer Samen Naar School (WSNS) en de Leerlinggebonden Financiering (LGF) werden uitgevonden. Daarmee kon de school de zorg (lees: het onderwijs) bieden waar elk kind recht op heeft, en dan wel in de eigen stad of in het eigen dorp. Veel leerlingen die anders aangewezen waren op een speciale vorm van onderwijs, worden nu op een verantwoorde manier geplaatst in het reguliere onderwijs en veelal met succes. De overgang naar de brugklas blijkt echter een breekpunt te zijn.

42 Critical Friends praten met pabo’s over zorgkinderen
EŽn op de vijf kinderen op de basisschool heeft extra zorg of begeleiding nodig, omdat deze moeite met leren of gedragsproblemen heeft. De huidige leerkracht moet deze kinderen kunnen opvangen. Maar hoe reageren de opleidingen, de pabo’s, op deze ‘nieuwe’ leraar?

44 Beelddenken, de voorloper van dyslexie?
In de jaren vijftig gebruikte de logopediste Maria J. Krabbe als eerste de term beelddenken. Zij constateerde dat een aantal kinderen op een andere manier communiceerde en een discrepantie vertoonde tussen taalvaardigheid en vaardigheden op andere terreinen. Na observatie merkte zij op dat deze kinderen op een andere manier met informatie omgingen. Deze kinderen denken in beelden en gebeurtenissen en niet in taal, woorden en begrippen. Tegenwoordig zitten er minimaal ŽŽn ˆ twee beelddenkers in de klas, maar helaas blijven die tot nu toe bijna onopgemerkt.

45 Leren in veiligheid
De vmbo-brugklassers van het CSG Jan Arentsz in Alkmaar, hebben veel aan de duidelijke structuur op school. Het traject ‘Leren in Veiligheid’ dat de school ingevoerd heeft, biedt een prettige structuur voor leerlingen en docenten.

46 Colofon