Toon — Jrg. 8 (mei/juni 2005) Nr. 5/6

3 Veiligheid centraal
REDACTIONEEL
Boudewijn Hogeboom

6 Van pesten via sms tot agressieve ouders
Reiny de Fijter
Wie de kreet ‘de veilige school’ hoort, denkt wellicht aan geweldadige incidenten. Maar veiligheid is meer dan het tegengaan van geweld; ook het voorkomen van pesten en discriminatie zijn daar voorbeelden van. Projectleider Visser van het Centrum voor School en Veiligheid stipt de hot issues aan.

8 ‘HŽ, heb je geen les?’
Elleke Poortvliet
De leerlingen van het Calvijn met Junior College, een vmbo in Amsterdam-West, staan volop in de schijnwerpers. In het boek Onzichtbare ouders, wordt beschreven in welke, vaak enorm ge•soleerde gezinnen tieners van deze school opgroeien. Hoe gaat deze school om met het thema (on)veiligheid?

12 ‘Neveninstromers leren verrassend snel’
Loes de Vries
In Alphen aan den Rijn krijgen neveninstromers in het basisonderwijs drie maanden lang elke week drie kwartier individuele les en persoonlijke begeleiding. Met succes: “Meestal zijn kinderen zo ver gevorderd, dat ze voorzichtig mee gaan doen met de lessen in de Nederlandse taal”.

14 Herstelrecht: een andere kijk op conflicten
Jan Ruigrok
Hoe kunnen scholen goed omgaan met conflicten en ervoor zorgen dat de kans op herhaling afneemt? Herstelrecht geeft een andere kijk op conflicten: dader en slachtoffer brengen beide hun gevoelens onder woorden. En de dader krijgt de kans zijn fout recht te zetten.

18 ‘Allochtone leerlingen betrekken bij de samenleving’
Wil van Nunen
“Als we jongeren uitsluiten, degraderen, is het niet vreemd, dat ze buiten de samenleving komen te staan”, vindt Veenman, hoogleraar Economische Sociologie aan de Erasmusuniversiteit. Hij geeft zijn visie op zwarte scholen, de ontwikkeling van de onderwijskansen voor allochtone leerlingen en de politieke waan van alledag.

20 Gemeente verantwoordelijk voor veiligheid op school?
Gerard van de Burgwal
De Amsterdamse wethouder Aboutaleb vindt dat hij geen verantwoordelijke rol kan spelen in de aanpak van het geweld in scholen. Daartegenover lijkt het plan van aanpak in Den Haag te staan. Gemeentebestuur, bewoners en maatschappelijk veld zetten daar samen de schouders eronder. Hoe verschillend ervaren de scholen dit?

28 Taal leren tijdens het tekenen
Reiny de Fijter
Taalontwikkeling in de vakles zonder dat leerlingen het idee hebben dat ze met taal bezig zijn. Docenten Beeldende Vorming Jan van Dalen en Wilco van der Kolk zien in hun lespraktijk dat het kan. Hoe je dat doet voor vmbo-leerlingen, vertellen ze TooN.

31 Tips voor de praktijk
DOEN
Werken aan (sociale) veiligheid is een must. Want het is niet op iedere school veilig leren en werken. Wat kunnen scholen doen? In deze DOEN een kennismaking met facetten van schoolveiligheidsbeleid door het Centrum School en Veiligheid.

36 Beter boos dan grenzeloos
Henk Galenkamp en Aaf Lauwers
Wat is het fenomeen ‘boosheid’, zowel in zijn functionele als zijn disfunctionele vorm, en hoe is deze te hanteren in school- en klassensituaties. Met name kinderen die van huis uit weinig besef van grenzen hebben meegekregen, zijn gebaat bij leraren die boosheid als een kracht gebruiken. Alles over angermanagement.

42 Geen oude schoenen weggooien bij Nieuwe Leren
AnneMarie Kusters
Jos Letschert vertelt in TooN april over de mogelijkheden van het nieuwe leren op achterstandsscholen. Het roer zou juist daar om moeten. Kusters, onderwijsadviseur, is al jaren betrokken bij het onderwijs aan leerlingen met achterstanden. Ze deelt de analyse van Letschert, maar komt tot een andere conclusie.

44 ‘Leef het voor met je team!’
Elleke Poortvliet
Basisschool ’t Zonnewiel in Almere gebruikt geen anti-pestprotocol of rigide strafmaatregelen om leerlingen in het gareel te houden. Toch blijft de sfeer prettig en positief. De zorg voor elkaar en de saamhorigheid onderling brengen de sociale veiligheid op school veel goeds. Een verhaal uit de alledaagse praktijk.

48 Digitale ankers doen intrede in peuterspeelzaal
Loes de Vries
Het projectonderdeel ICT en taalontwikkeling bij peuters werkt met zogenaamde digitale ankers: elementen ui de leefomgeving van de peuters worden digitaal vastgelegd, overgezet op een computer en komen in de groep weer tot leven. Het biedt ‘onbegrensde’ mogelijkheden, denkt Schonewille van Sardes.

50 Werken aan veiligheid
Karin van Breugel
Op veel plekken in het land wordt hard gewerkt aan het verbeteren van de veiligheid op basisscholen en vo scholen. Scholen zetten hier zŽlf hun schouders onder. Wij laten een aantal aardige voorbeelden de revue passeren, in de hoop dat het u inspireert om te blijven investeren in veilig onderwijs.

58 Extra aanpak Žn Piramide vergroten woordkennis
Loes de Vries
Eefje van de Zalm lijkt een aanpak te hebben gevonden om de effecten van Piramide te vergroten op het gebied van woordkennis. Ze onderzocht of de combinatie van de aanpak Met woorden in de Weer met Piramide leidt tot een betere en diepere woordkennis bij kleuters.

Rubrieken

17 Een hele wijk om een kind op te voeden
kriens

24
BOEKENZO
– Combifuncties in onderwijs en welzijn
– Doelen smart formuleren
– Omgaan met ouders
– B van Baantjer
– Pesten op school
– Waarden in opvoeding
– Pubergidsen
– Instrument taalbeleid geactualiseerd
– Dagarrangement in brede school
– Kinderen van Crailo
– De buurt van Mohammed B.
– Taalontwikkeling jonge kinderen
– Taalproblemen screenen
– Leesplezier in de brede school
– Kwaliteit op in de brede school

35 Lang leve de maatschappelijke stage
ZEEPKIST
Frank Brouwer, cošrdinator Steunpunt voor Vrijwilligerswerk.

37 Een sluitende aanpak?
de jonge onderzoeker
Rosa Eversteijn

40 GAAN
– Boeiender taalonderwijs
– Po‘ziewedstrijd voor kinderen
– Taakgericht taalonderwijs
– Werken vanuit een visie
– Cursus over Janusz Korczak
– Kindgevoel
– Onderwijs en huiselijk geweld

54 KORT NIEUWS
– Geld voor vroegtijdige achterstandenaanpak
– Website jeugd en veiligheid
– Leesplezier is het belangrijkst
– Scholen positief over onderwijskansen
– Nieuwe School of education
– Vraagbaak lokaal integratiebeleid
– ‘Zwarte school urgent probleem’
– Variatie in schakelklassen
– Segregatie in Amsterdam
– Leerwerktraject voor ongemotiveerden
– Nieuwe kerndoelen
– Meer duidelijkheid over leerplusarrangement
– Opstap in Bos en Lommer effectief
– Directie werken en leren

61 WATERdicht (zie onderaan)

64 Veilig op school: wat zeggen jongeren?
3-OVER
Remco, Lous en Marijke aan het woord.

— Deze maand in WATERdicht:

De eend zwemt in het water
De eend pakt de vissen
Hij is bang voor mensen
Hij vliegt naar warme landen

— Irena, 12 jaar, vml. Joegoslavi‘.