SpeZiaal — Jrg. 9 (juni 2014) Nr. 2

03  Redactioneel

06  Passend onderwijs en moeilijk gedrag
PASSEND ONDERWIJS
Onderzoek onder leerkrachten in regulier en voortgezet onderwijs laat zien, dat in de praktijk van alledag met grote regelmaat een handelingsverlegenheid wordt ervaren.

09  Ondersteuning in de klas
LEER-KRACHT
Vanaf het proces van Weer Samen Naar School dat in 1992 van start ging in het primair onderwijs is de aandacht gegroeid voor de verschillen die zich in de ontwikkeling, in de aandacht, intelligentie van kinderen kunnen voordoen. Die verschillen werden gaandeweg van achtergrondkennis voorzien en kregen stap voor stap een vertaling in het handelen van leraren. Handelingsgericht werken kreeg meer en meer aandacht en moest erin voorzien dat meer en meer onderwijs op maat kon worden geboden. Ondanks een scala van ondersteuningsmiddelen en mogelijkheden die vaak op metaniveau werden aangeboden, bleven leraren in hun groepen kampen met vormen van handelingsverlegenheid. Vertaling van de ondersteuning moest toch vaak komen van intern begeleiders, ambulant begeleiders in eigen dienst of in dienst van het speciale onderwijs.

12  Leerkrachten aan het woord, ondersteuningsbehoeften bij gedragsvraagstukken
ONDERZOEK
Alle reden om de blik te richten op de praktijk in het onderwijs zelf en op leerkrachten in het bijzonder.

16  Laten we afscheid nemen van de leerkracht
COLUMN

17  Kinderpostzegels ondersteunt Leer-Kracht
PROJECT
De kinderpostzegels horen bij ons land als zegels op een brief. Al sinds 1948 lopen de oudste basisschoolkinderen eind september langs de deuren om kaarten en postzegels te verkopen. Stichting Kinderpostzegels Nederland ondersteunt met de opbrengsten projecten voor kinderen, zowel in het binnen- als het buitenland. De Stichting heeft vier afdelingen, waarbij de afdeling Projecten en Programma’s verantwoordelijk is voor de besteding van de opbrengsten. Er werken 35 mensen op het kantoor in Leiden en de jaarlijkse opbrengst bedraagt meer dan 11 miljoen euro.

18  Pedagogisch klassenmanagement
KLASSENMANAGEMENT
Met de ontwikkeling naar (meer) passend onderwijs worden er hogere eisen gesteld aan het vermogen van leerkrachten om tegemoet te komen aan verschillen tussen leerlingen. Dat betekent dat zij uit moeten gaan van uiteenlopende leer- en ondersteuningsbehoeften en complexer gedrag van de kinderen in hun groep. Dat bereiken leerkrachten niet door ad hoc reageren op steeds wisselende situaties, vragen en gedragingen. De basis daarvoor ligt in een goed pedagogisch klassenmanagement. Daarbij verstaan we onder klassenmanagement: ‘Het samenhangende geheel aan maatregelen en inspanningen van leerkrachten en leerlingen om een positieve leeromgeving te creëren, waarin de leerkracht succesvol kan werken en de leerlingen succesvol kunnen leren en gedragsproblemen zo veel mogelijk voorkomen worden.’

20  Collega’s in de praktijk verder helpen
PRAKTIJK
In het samenwerkingsverband Sine Limite in Deventer wordt in het project Leer-Kracht, dat door Kinderpostzegels wordt mogelijk gemaakt, gewerkt aan een gerichte ondersteuning van leraren in hun omgang met zeer drukke kinderen. De meest directe route is het werken aan de vaardigheid van leraren in eigen klas, de praktijk van alle dag. Soms als de nood hoog is, gaat een deskundige collega op pad om in de betreffende klas mee te kijken en met praktijkcollega’s samen naar oplossingen, naar een aanpak te zoeken.

23  Dorothé’s pleidooi
COLUMN
Peter Boer

24  De veranderende rol van de intern begeleider
DE ROL VAN DE IB’ER
Vaker zien we dat er steeds meer wordt gevraagd van intern begeleiders, maar dat het aantal uren en de facilitering juist minder worden.

26  Ouders vinden steun bij elkaar
OUDERS
Nog lang werd er in de gangen in groepjes nagepraat. Een ouder schreef op het evaluatieformulier dat de avond te kort was. Ook uit de reacties van de andere ouders kan worden opgemaakt dat de avond over ‘Druk gedrag’ geslaagd genoemd kan worden. De combinatie van basale kennisoverdracht en ervaringsuitwisseling, bleek in een behoeft te voorzien. De oudergeleding van Sine Limite in Deventer, tekent voor een vervolg. Leer-Kracht ziet hierin een kans om ouders een rol te geven bij het welslagen van Passend Onderwijs. Arga Paternotte was aanwezig en maakte voor SpeZiaal het volgende verslag.

28  Opbrengstgericht je les vormgeven
OPBRENGSTGERICHT
Wat wil jij je leerlingen leren met je tekenles? Hoe geef je je tekenles vorm om dat te bereiken? En je geschiedenisles? In dit artikel gaan Marijke Bertu, Martine Amsing en Marleen de Haan op zoek naar de antwoorden ‘Doelen staan zichtbaar op het bord en standaard is de vraag: wat gaan we vandaag leren? Ik stel me bij elke lesvoorbereiding dan ook eerst de vraag: Wat gaan ze leren? Vervolgens kijk ik wat de kinderen uit de methode moeten maken, dit geeft ruimte om dingen weg te laten. De les zit dan beter in elkaar, je pakt de leerlingen meer. Kinderen zijn meer betrokken en de les loopt soepeler.’

31  App Leer-Kracht
APPLICATIE
Schoorvoetend sluit ook het onderwijs zich bij het gebruik en de toepassing van digitale media in het onderwijs. In het project Leer-Kracht wordt gewerkt aan een speciale app voor leraren. Die app moet er mede aan bijdragen, dat de grote hoeveelheid beschikbare praktijkkennis in het onderwijs beter wordt gedeeld. Binnenkort is het zover en krijgen de deelnemers aan het landelijk project Leer-Kracht de beschikking over deze speciaal voor het onderwijs ontwikkelde digitale tool.

33  Een landelijke primeur, over cyberpesten
CYBERPESTEN
Cyberpesten is het zoveelste probleem waarmee de onderwijswereld en zijn leerkrachten worden geconfronteerd. Het probleem blijft niet beperkt tot het onderwijs, maar is een breed maatschappelijk probleem. Trieste aanjager van het thema is de tragedie rond de dood en afscheidsbrief van Tim Ribberink en de dood van Fleur Bloemen. Al snel daarna bleek dat met name cyberpesten (waarbij je je afvraagt of chantage een extreme uiting van pestgedrag is) een specifiek probleem is dat aparte aanpak vraagt. Steeds weer halen trieste voorbeelden de pers. Zoals recentelijk het bericht dat een Nederlander een tiener uit Vancouver door chantage tot zelfmoord dreef. Momenteel pakken tal van instanties het thema op. En omdat de school een belangrijke vindplaats van problemen is en scholen vanaf 2015 een pestprotocol moeten hanteren, starten een aantal bekende en minder bekende instellingen met het bestrijden van dat (cyber)pesten. Er zijn inmiddels een zeventigtal anti-pestprogramma’s ontwikkeld. Een commissie van onafhankelijke deskundigen gaat die nu beoordelen. In deze SpeZiaal bijdrage een opmerkelijk voorbeeld, waarbij ‘het mes aan twee kanten snijdt’.

37  Professionele leergemeenschap
BEGELEIDING
Goed nieuws voor interne begeleiders: Relatief ‘zwakke’ leraren kunnen even goed presteren als hun gemiddelde colleaga’s, mits zij continu reflecteren en in gesprek zijn over hun taak en over het leren van kinderen. Leraren trekken zich op aan elkaar en leerlingen profiteren daarvan. Intern begeleiders spelen hierbij een cruciale rol.

39  Meester
COLUMN
Meester Jan

39  Colofon

40  Stopper