SpeZiaal — Jrg. 3 (april 2008) Nr. 2

Thema: VAKBEKWAAMHEID PROFESSIONALS

3 Geef de leraar zijn vak terug
DE REDACTIE / THEMA

4 Passend onderwijs: uitdagingen voor de zorgprofessionals
THEMA
Drs. Luc F. Greven & drs. Alfons Timmerhuis
Onlangs heeft het ministerie van OCW het beleid rondom passend onderwijs nader ingevuld. Passend onderwijs zet alle scholen nog eens aan tot het heroverwegen van het onderwijs en de zorg voor leerlingen met speciale onderwijsbehoeften. Dit gebeurt vanuit het veel gehanteerde motto ‘Wat regulier kan, moet regulier en als het speciaal moet, kan het speciaal’.

7 Omgaan met verschillen is puur vakmanschap
THEMA
Kinderen zijn allemaal verschillend en daar moet je mee leren omgaan. Als leerkracht moet je dus goed naar ze kijken en bedenken wat die leerlingen moeten kunnen en kennen. De leerkracht ‘bemiddelt’ daarin en maakt in alle verschillende situaties een puzzel. En steeds weer dat puzzeltje maken, is de kern van het beroep en volgens teamleider Anneke van der Linde een prachtige uitdaging. ‘My problem is not the way I look, it’s how you see me’

9 Komkommer
COLUMN
Peter Boer

10 Directeur ouderorganisatie: “Moeten leraren weer op huisbezoek?”
De inmiddels ex-onderwijswethouder van Amsterdam, Hennah Buyne, heeft extra geld vrijgemaakt om leraren weer in staat te stellen op huisbezoek te gaan. Ze wil graag dat er in de onderbouw van de basisschool mee begonnen wordt. Werner van Katwijk, directeur van ŽŽn van de vier ouderorganisaties in het land, is voorstander van huisbezoeken. “Dat was en is een goed instrument.” In zijn bijdrage aan dit blad pleit hij ook voor zo drempelloos mogelijk onderwijs. “Onderwijs moet kosteloos zijn”, stelt Van Katwijk met nadruk, “dat is een investering van de samenleving in zichzelf.” Hij is een warm pleitbezorger van gratis schoolboeken.

12 Minder aandacht voor de overheid
‘T VERHAAL VAN / THEMA
“De aandacht van overheid en samenleving is toch vooral gericht op producten, op het resultaat, maar resultaten vormen de uitkomsten van processen. In het onderwijs worden processen bepaald door leraren en hun leerlingen. de relatie tussen beiden is bepalend. Maar juist voor dat aspect van het onderwijs bestaat vrijwel geen aandacht. Het is eigenlijk niet juist om de overheid tot zo’n belangrijke gesprekspartner te maken. Natuurlijk is het de overheid die de condities schept, de voorwaarden vervult. Maar het is toch een zaak van het onderwijs zelf om het onderwijs vorm te geven.” Aan het woord in deze bijdrage is prof. dr. Luc Stevens. Voor velen in het primair onderwijs is hij een oude bekende. Ondanks soms negatieve beelden in de media en samenleving over het onderwijs, is Stevens vol optimisme. “Als je de media moet geloven, is er sprake van ŽŽn grote sof. Dat hele beeld is zo retro, zo door belangen bepaald. Ik hoop dat die donkere wolk gauw voorbij trekt en dat duidelijk wordt hoe inspirerend de praktijk van het onderwijs in feite is.”

14 Op zoek naar een goede aansluiting / Samenwerking intern begeleider (IB) en preventieve ambulante begeleiding (PAB)
Marianne van Malenstein
Dit artikel biedt een 6-stappenplan voor een optimaal proces van ambulante begeleiding. De rol van de preventieve ambulante begeleiding/begeleider (pab) in het ondersteunen van de intern begeleider (ib) wordt toegelicht. De rol van leerkrachten wordt in dit artikel niet besproken, hoewel het 6-stappenplan ook voor hen van toepassing is.

16 Zorgprofessionals kweken
In het gehele land worden nulmetingen gehouden: hoe is de stand van zaken op dit moment met betrekking tot [assend onderwijs? In het regulier en speciaal onderwijs is inmiddels een beeld ontstaan wat passend onderwijs zou moeten zijn en hoe dat er uit gaat zien. Maar niet overal is dit beeld gelijk. De missie en visie die geformuleerd worden, verraden het uitgangspunt: ‘getallen en cijfers’ of ‘kinderen en leerkrachten’.

18 Leeroutes bij Fontys OSO – Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg / Master SEN
HBO-Master Special Educational Needs (MSEN): met de invoering van de Bachelor-Master-structuur (BaMa) is het nu mogelijk om na de hbo-bachelor een hbo-mastergraad te verwerven. De opleidingsinstellingen behorend tot het Werkverband Opleidingen Speciale Onderwijszorg (WOSO) zijn geaccrediteerd om de masteropleiding Special Educational Needs (Master SEN) aan te bieden. Een opleiding die leidt tot de titel MSEN. Dit is een mastertitel die verstrekt kan worden door hbo-instellingen, die moeten voldoen aan scherpe criteria. De accreditatie om de opleiding te mogen uitvoeren, wordt toegekend na een lang proces van (zelf)evaluatie en bewijsvoering ten overstaan van het Nederlands Vlaams Accreditatie Orgaan (NVAO).

19 Professionaliseren moet je doen!
DOEN

Tips voor de praktijk

25 Handelingsgericht werken als mogelijkheid

Omgaan met verschillen? Passend onderwijs? Hoe dan? In scholen zijn leraren de aangewezen personen om een passend onderwijsaanbod en afgestemde begeleiding te bieden aan alle leerlingen in de groep. Dat doet een groot appl op omgaan met het afstemmen van verschillen. Veel leraren vragen zich af: ‘Hoe kan ik dat in de dagelijkse praktijk organiseren en realiseren, hoe pak ik dat aan?’

28 ZAT’s in het voortgezet onderwijs
THEMA
In het voortgezet onderwijs hebben Zorg- en adviesteams (ZAT’s) al een lange traditie. Ruim 90% van de vo-scholen heeft inmiddels een ZAT. Het maatschappelijke belang ervan is groot. In de vormgeving door de school van het juiste pedagogisch-didactisch klimaat, dat nodig is om te komen tot welbevinden van de leerling, tot optimale onderwijsprestaties en tot voorkomen van uitval, speelt leerlingenzorg – en daarbij het ZAT – een belangrijke rol. De ‘a’ van advies in ZAT staat ——k voor ‘activering’ en ‘afstemming’.

31 Martijn’s grote stap van cluster-4 school naar gymnasium
‘Sociaal gezien is het gymnasium voor Martijn een goede keuze’. Martijns vader en moeder, Paul en Sandra die met hun vier kinderen in Schalkhaar bij Deventer wonen, hebben een workshop bijgewoond van Colette de Bruin, die zelf moeder is van vijf autistische pleegkinderen en opgevoed is door een vader met het syndroom van Asperger. Een ervaringsdeskundige dus, die haar in de praktijk opgedane kennis heeft beschreven in een boek ‘Geef me de 5’. Hierin heeft zij de hulpvraag van het autistische kind onder woorden gebracht en er een praktische werkwijze voor ouders en begeleiders aan gekoppeld.

34 Verbeteren schrijfvaardigheid leerlingen bovenbouw
Alger van Hagen
Zowel leerkrachten als ouders constateren dat de leesbaarheid van het handschrift van kinderen in de bovenbouw van de basisschool langzamerhand minder wordt. Met het oog op het voortgezet onderwijs maken zij zich daar zorgen over. De vraag is of en hoe de leesbaarheid bij bovenbouwleerlingen verbeterd kan worden.

36 Ervaringen met een voltijdschakelklas op de Margarethaschool in Arnhem
Harald Weessies (Stichting PAS Arnhem)
Op de Margarethaschool in Arnhem is vanaf dit schooljaar een voltijdschakelklas ingericht. Een schakeljaar tussen groep 2 en 4. Schakelklassen zijn in het leven geroepen om de 10 procent van de doelgroepleerlingen die niet met andere maatregelen bereikt worden, te helpen om hun taalachterstand te verkleinen. Het onderwijs in de schakelklas heeft primair tot doel leerlingen taalvaardiger te maken. Leerkracht DŽsiree licht toe wat de schakelklas op de Margarethaschool betekent en schetst het dilemma: is de schakelklas een groep 2 of een groep 3?

38 Onderwijs loopt leeg
Boudy Pilgram (Works ’n Spirit), Leonie Verweij & Elise Luiten (DocentTalent)
Zowel in letterlijke zin, toename van het lerarentekort, als in figuurlijke zin, kwaliteitsverlies, een ‘braindrain’, is deze titel waar. De instroom van ‘verse’ leerkrachten houdt geen gelijke tred met de uitstroom van de ‘oude’, pensioengerechtigden. Tel daarbij op dat van de eerste groep ook nog eens 35% het binnen twee jaar voor gezien houdt (Ministerie van OCW, 2007) en het toenemende probleem zal duidelijk zijn.

41
GESPOT
Lees, doe of kijk:
– Ass-leerlingen en open opdrachten in het voortgezet onderwijs
– Begeleid naar een toekomst – bouwen aan transitieonderwijs
– Professionele ontwikkeling in lerende scholen

42 Colofon

43 Afkortingen

JARGON