PO Management — Jrg. 1 (oktober 2013) Nr. 1

Eindelijk praten we weer eens over onderwijs

Jarenlang reisde hij niet naar Europa en nog nooit trad hij op in Nederland. Wie de Amerikaanse onderzoeker, trainer en auteur Robert Marzano persoonlijk wilde spreken, moest zelf de Atlantische Oceaan oversteken. Maar begin oktober kwam de onderwijsdeskundige dan toch naar Amsterdam. Als spreker op het internationale onderwijscongres Making Shift Happen, en voor de presentatie van de Nederlandse vertaling van zijn laatste boek Becoming a reflective teacher (De reflectieve leraar).

Afrekenen met hinderlijke toiletgeur

Als gebouwenbeheerder namens Stichting Promes heeft Willem Prins het onderwijs gedurende een periode van tientallen jaren van dichtbij zien veranderen. Van klassikaal onderwijs naar individueel onderwijs; van kleine zelfstandige scholen naar grote schoolgemeenschappen. Medio juli 2013 neemt hij samen met de leerlingen van groep 8 afscheid van Stichting Promes. Na een werkzaam leven van 49 jaar breekt een periode aan voor zaken die niets met school te maken hebben. Prins kijkt echter met genoegen achterom: ‘Ze kunnen me ook na 1 juli 2013 altijd bellen. Het beheren van gebouwen in combinatie met veel interactie met leerlingen en docenten blijft dienstbaar werk met veel voldoening.’

Aanpak scholing van medewerkers

Scholing. Vooral: teamscholing, bij voorkeur tijdens schooltijd. Het is in Nederland een bekend fenomeen. Meesters, juffen en docenten volgen cursussen en workshops om bij te leren en bij te blijven. Maar de vraag rijst: hoe effectief is ons scholingsbeleid? Biedt het ons de structurele kwaliteitsverbetering die wij ervan verwachten? Doen we de goede dingen? En doen we ze op de goede manier? Wat zou een mogelijke route zijn naar een veel volwassener benaderingswijze van het thema scholing en ontwikkeling in onderwijsorganisaties?

Zoek het uit!

Ouders willen juffen en meesters die het maximale uit hun kinderen halen, die hun kinderen nieuwsgierig maken en die minstens zo goed thuis zijn in de nieuwe media als hun zoon of dochter. Waar vind je zulke leerkrachten? Onder meer op De Fontein en Het Moza•ek in Alphen aan den Rijn. Daar werken Lydia Vonk en Joyce van der Hoorn, de winnaars van Onderwijs Pioniers 2013.

Uitbesteden tso ontlast team

Uitbesteden tso ontlast team In de multiculturele wijk West in Utrecht staat de Villa Novaschool. Een klein jaar geleden droeg de school de tussenschoolse opvang (tso) over aan Stichting Lunchen op School (LoS). Gerard Peelen, schoolleider, vertelt over zijn keuze en zijn ervaringen. En over zijn belangrijkste leermoment. ‘Mijn team wordt ontlast van een tijdrovende taak’.

Managen, gidsen en coachen

Managen, gidsen en coachen Schoolleiders hebben het niet makkelijk. Wat moet een goede schoolleider weten, doen Žn laten? Enerzijds zien ze de kosten stijgen, en de inkomsten dalen, anderzijds zien ze de vraag naar meer onderwijsopbrengsten toenemen. Theo Wildeboer kent het klappen van de zweep. Al meer dan 25 jaar volgt hij deze ontwikkelingen op de voet en ondersteunt hij schoolleiders bij de ‘waan van de dag en de visie van morgen’.

Scholen met moeite uit rode cijfers

Ook het primair onderwijs heeft het financieel zwaar, terwijl OCW benadrukt dat er juist mŽŽr geld naar de scholen gaat. Wat is er aan de hand? En houden schoolbesturen zich staande? Steeds meer schoolbesturen in het primair onderwijs onder financieel toezicht van de onderwijsinspectie, inmiddels staat de teller op 19 (van de 1100). ‘Het probleem is groter dan die 19, eigenlijk hebben alle po-scholen het financieel lastig’, vertelt Reinier Goedhart, beleidsmedewerker financi‘n bij de PO-raad.

Contextrekenen in opmars

Rekenen met koekjes uit de supermarkt en kastanjes die uit de boom vallen. De overheid zegt dat kinderen sommen uit een context moeten kunnen halen. Maar daar is in het onderwijs nu onvoldoende aandacht voor volgens onderwijsadviesbureau CED-groep. Het bureau ontwikkelde daarom het aanvullende lesmateriaal Nieuwsrekenen waarbij leerlingen op een motiverende manier leren rekenen aan de hand van de actualiteit.

De tering naar de nering zetten

Nederland gaat gebukt onder een hardnekkige economische crisis. De effecten ervan zijn ook in het basisonderwijs voelbaar. Diverse koepels kampen met financi‘le problemen. Zijn die onvermijdelijk of zijn ze te omzeilen? Rasoptimisten Niko Persoon (Zaan Primiar) en Jan Heijman (basisschool de Horn) denken van wel. Anticiperen op veranderingen voorkomt financi‘le problemen.

Kleurrijk en excellent tegelijk

Openbare basisschool De Straap is een normale basisschool. Althans als we de directeur, Marianne van Mierlo, moeten geloven. Maar zo normaal is deze school niet. De school herbergt meer dan dertig nationaliteiten, staat te boek als een ‘kleurrijke’ school en scoort al zes jaar op rij ver boven het landelijk gemiddelde op de cito-eindtoets. In 2012 werd de school uitgeroepen tot Excellente School. Wat is hun geheim?

Onderzoekend leren als bta-vonkje

Blijft een kaars met een gat drijven? ‘Onderzoekend leren’ is misschien wel de sleutel is tot belangstelling van kinderen voor de bta-vakken. Maar ook voor de leerkracht zelf. Het kabinet, bedrijfsleven en onderwijs sloten in mei 2013 het Nationaal Techniekpact 2020. Dit moet de afstemming van het onderwijs op de arbeidsmarkt verbeteren en daarmee het tekort aan technisch personeel terugdringen. Het pact stimuleert techniekonderwijs in de volle breedte, te beginnen in het basisonderwijs.

Leren zichtbaar maken

‘Als je wilt weten wat leerlingen leren van jouw onderwijs, moet je zichtbaar maken wat er precies gebeurt. Daarom de titel Visible Learning, aldus de Nieuw-Zeelandse onderwijsonderzoeker John Hattie. ‘Om goed les te kunnen geven is het essentieel dat je ziet wat de impact van onderwijs op je leerlingen is.’ In dit artikel wordt John Hattie’s aanpak voor excellent onderwijs middels Visible Learning beschreven. Uitgeverij Bazalt maakte van zijn boek een Nederlandse versie: Leren zichtbaar maken waarin zijn inzichten vertaald worden naar de Nederlandse situatie.

Scholen scherper op kwaliteit

Feedback ontvangen: veel mensen hebben er moeite mee. Laat staan dat ze erom vragen. Jammer. Wie openstaat voor feedback, boekt immers sneller vooruitgang. Onderwijsadviseur Jaap de Jonge bespeurt echter een trendbreuk. “Steeds meer basisscholen zien het nut van een audit in.”

Ivo de Wijs over taal en onderwijs

Ivo de Wijs over taal en onderwijs Ivo de Wijs. Dichter, schrijver, cabaretier, presentator en radiomaker. Taalkunstenaar pur sang. Ook heeft hij nog even voor de klas gestaan. ‘Ik heb maar op ŽŽn leuke school gestaan. Daar voelde ik me op m’n gemak, de leiding was leuk, gaf me vertrouwen en als je al een keer uit de bocht vloog dan werd dat op een vriendelijke manier glad gestreken.’

Muziek maakt kinderen slimmer

Iedereen lijkt het erover eens te zijn: muziekonderwijs is goed voor kinderen. Er verschijnen steeds meer (hersen)onderzoeken die dat bevestigen en ook de leerkrachten die muziekles geven, merken in de klas wat muziek met leerlingen doet: de leerlingen worden er rustiger van en socialer. Bovendien is de muziekles een lekkere uitlaatklep tussen de andere lessen door.

Leidinggeven aan duurzame veranderingen

‘Het Nederlandse onderwijs is geweldig in beweging. We willen graag dat alle kinderen betekenisvol onderwijs krijgen en zo het maximale uit zichzelf halen.’ Aan het woord is Gerard van den Hoven. Hij stond meer dan twintig jaar aan het hoofd van onderwijsadviesdienst APS. Veel goedbedoelde onderwijsverbeteringen heeft hij zien stranden. Hoe kan het beter? PO Management praat met hem over duurzaam veranderen.

Onze leerkrachten verdienen beter

Uit onderzoek blijkt dat de prestaties van leerlingen op school staan of vallen met het didactisch handelen van hun leerkracht. Daarvan zijn steeds meer bestuurders zich bewust. Honderden directeuren hebben de vaardigheden van hun leerkrachten dan ook in kaart gebracht met een jaarlijkse check. Eventuele ontwikkelpunten worden (gezamenlijk) aangepakt. Professionalisering van leerkracht, team en school staan hierbij centraal.

Help, ik heb dyslexie! Wie biedt goede hulp?

Een Nederlandse schoolklas waarin geen kind zit met dyslexie is bijna een zeldzaamheid geworden. Is de omvang van dyslexie echt zo enorm? En hoe zit het met begeleidingstrajecten, wat werkt wel en wat niet? De druk binnen de school om extern onderzoek en begeleiding aan te vragen is in ieder geval groot.

Zo leer je kinderen creatief denken!

Al jaren is David van der Kooij in de ban van creatief denken. Op zijn weblog Vindingrijk heeft hij tal van ’turbo-lessen’ gepubliceerd die je ‘razendsnel in de klas of daarbuiten kunt neerzetten’. Deze en andere lessen, aangevuld met veel nog niet eerder gepubliceerde en toegankelijke idee‘n, heeft hij nu gebundeld in een fraai boekwerk, Het Grote Vindingrijkboek genaamd. Zonder creativiteit, geen vooruitgang, is zijn motto. Een interview met een bevlogen pionier.

Continurooster als schijnoplossing

Steeds meer leerlingen blijven over op school. Een uurtje vrij om te eten en weer op te laden voor de rest van de dag. Hoe leidt u als schoolbestuur de overblijf in goede banen? Regelt u het zelf met bijvoorbeeld een continurooster of laat u professionals aan het werk?

Betrek de leerlingen bij hun leerproces

In het onderwijs wordt veel over, maar weinig mŽt de kinderen gesproken. De belangrijkste redenen daarvoor zijn een gebrek aan tijd Žn kennis. Dat zegt Annita Smit, Specialist Begaafdheid SE/ZOO¨ en auteur van het boek Luister en zie mij. In dit artikel beschrijft ze het stappenplan dat ze ontwikkeld heeft om met kinderen in gesprek te gaan.