PIP* pedagogiek in praktijk — Jrg. 16 (juni 2010) Nr. 55

Themaspecial: JONGE HERSENEN

3 “De onderwijsraad doet aan landjepik in haar advies onder de titel ‘Naar een nieuwe kleuterperiode in de nieuwe basisschool’. “
Redactioneel / MET DE DEUR IN HUIS
Bas Levering (hoofdredacteur)
Het stuk werd op 26 mei aan demissionair minister van onderwijs Rouvoet aangeboden. Hij kon zijn gebrek aan enthousiasme niet verbergen. Maar ik was al aardig van de inhoud op de hoogte.

6 Jonge hersenen
THEMASPECIAL
Onderzoek naar het functioneren van de hersenen kent een snelle groei. PIP vroeg drie opvoedkundigen – Dr. Bas Levering (wijsgerig en historisch pedagoog), Martine F. Delfos (biospycholoog) en Louis Tavecchio (bijzonder hoogleraar pedagogiek UvA) samen met Lauk Woltring (onderzoeker, adviseur, trainer, coach Werken met Jongens) – in hoeverre het mogelijk is om de fascinerende wetenschappelijke vondsten naar de pedagogische praktijk te vertalen: kunnen de uitkomsten uit het hersenonderzoek ons ook daadwerkelijk helpen om kinderen (en dan vooral jongens) beter te doen leren?

8 Hoed u voor de hersenhype
THEMASPECIAL
Bas Levering
Het gaat de laatste jaren alleen maar over de hersenen. De ontwikkelingen die de neuropsychologie heeft doorgemaakt zijn dan ook spectaculair. Aan pedagogische opleidingen moeten studenten ineens van alles leren over neuronen, dendrieten, amygdala en frontale cortex. Daar is weinig op tegen. Maar ze leren te weinig over de beperkte praktische betekenis van de nieuwe kennis over de psychische ontwikkeling. Als het al om nieuwe kennis gaat.

12 Jongens als zorgenkindjes?
THEMASPECIAL
Martine F. Delfos
‘Jongens, de zorgenkindjes van de toekomst schreef ik al in 1996. Deze toekomst lijkt ondertussen een beetje begonnen: jongens lijken de zorgenkindjes van het heden. De schoolresultaten van jongens blijven steeds duidelijker achter bij die van meisjes. het lijkt in de media of dit een nieuw verschijnsel is. Maar het is al zo oud als onderwijs is.

15 Samen werken aan de puzzel
THEMASPECIAL
Louis Tavecchio & Lauk Woltring
Hypes bestrijden? Prima! Onze invalshoek bij de recente ontdekkingen uit de neuro- en biopsychologie is vooral om te kijken wat we er wel en wat we er niet aan hebben. Inzicht in de ontwikkeling van het brein is op de eerste plaats relevant voor het vergroten van inzicht in de totstandkoming van verschillende ontwikkelingstrajecten zoals die van jongens en meisjes.

18 i-PIP
– Zwartwit
– Sociale uitsluiting
– De Bovenkamer
– Temperament disregulatie met disforie
– Crche flinke opgave voor jonge baby’s
– PIP presenteert pedagogiek in partijprogramma’s

20 Bang! / De behandeling van fobie‘n bij kinderen en pubers
PRAKTIJK
Paulien Fliek
Angst voor spinnen of de tandarts. Het is bij jonge kinderen redelijk gangbaar. Maar wat als een kind een fobie ontwikkelt?

24 Van zenuwachtig tot hyperactief: een andere kijk op ADHD
ONDERZOEK
Timo Bolt
‘ADHD is in de mode’, ‘ze spuiten die kinderen plat met medicijnen’, ‘als je ze daarmee stil krijgt, is het toch prima’. Iedereen heeft tegenwoordig wel zijn mening klaar over ADHD. Toch is er in dit debat ŽŽn partij opvallend in haar afwezigheid: de geschiedenis. Dat is merkwaardig omdat de bezorgdheid over hyperactief gedrag allesbehalve nieuw is. In dit stuk wordt onderzocht hoe de historische achtergrond van de aandachtstoornis MBD een spiegel kan vormen voor het hedendaagse ADHD-vraagstuk.

28 Waar hangen ze uit?
HANGPLEK
Liesbeth Sluiter
Onder bij het oude sluisje is per ongeluk een klein amphitheater ontstaan. Dat hebben Roos, Sanne, Lucas, Lizzie, SalomŽ, Govert en Teun heel goed gezien.

30 GENERATIE M
Justine Pardoen
Adverteerders die kinderen willen bereiken, kiezen steeds meer voor internet in plaats van televisie en tijdschriften. Op internet kun je allerlei regels omzeilen die elders wel gehanteerd worden; er is ook vrijwel niemand die ergens op let. Het gevolg is dat het steeds moeilijker wordt om reclame te herkennen. Hierdoor heeft de commercie vrij spel. Als het om kinderen gaat, moet dat veranderen.

32 Kinderspel (2)*
ACHTERGROND / KINDERSPEL
Wilna Meijer
De afkorting VVE (voor- en vroegschoolse educatie) is aan de orde van de dag. In de retoriek van het debat gebeuren opmerkelijke dingen met het begrip ‘spel’. In hun fantasiespel zijn kinderen volop bezig met de vorming en ontwikkeling van begrippen. ‘Pretend’, ‘doen alsof’ of ‘spelen dat’, is het sleutelwoord in het fantasiespel. Een nadere uitwerking van het onderzoek van Vivian Gussin Paley.
*Het vorige artikel hierover verscheen in PIP 54, pag. 32-36.

38 WARM AANBEVOLEN
Boeken, films, events, congressen, websites, voorstellingen, programma’s, uitzendingen, publicaties en veel meer
– Schoolpedagogiek. Opvoeding en onderwijs in de basisschool (boek)
– Fish Tank: dance for life (film)
Levensloopsociologie (boek)

42 Onderwijsvernieuwer ‘pour la vie, par la vie, par le travail’ / Biografie CŽlestin Freinet (1896-1966)
BIOGRAFIE
Bruno Vanobbergen
Freinet, de Reformpedagogiek en een nieuwe visie op het kind. Wie vandaag door het charmante Saint-Paul-de-Vence in de Alpes-Martitimes kuiert, merkt nauwelijks iets van de hevige schoolstrijd die CŽlestin Freinet hier in de jaren dertig van de twintigste eeuw voerde. Gezien de wijdverspreide aandacht voor het werk van Freinet is deze geringe aandacht opmerkelijk. De geschiedenis toont evenwel een duidelijk ambivalente verhouding tussen Freinet en zijn regio van herkomst.

46 Portugal
ESCH
Wilma van Esch

47 Het gewone leven
DOWN & OUT
Peter van der Doef
Over de manier waarop hulpverleners, ouders en kinderen naar problemen kijken en deze gezamenlijk leren oplossen.

48 Aanleg
ORBIS PICTUS
Marina Meeuwisse & Olger van Griensven

49 Klokkenluiders
MIEREN
We namen kennis van seksueel misbruik, in seminaries, katholieke weeshuizen, justiti‘le en blindeninrichtingen, sinds de jaren vijftig van de vorige eeuw. En van de reacties daarop. Zijn we al toe aan enkele conclusies?

51 Agenda, Volgende keer en Service