Pedagogische Studië‘n — Jrg. 88 (mei 2011) Nr. 3

Thema: SOCIALE VERGELIJKING IN HET ONDERWIJS

137 Sociale vergelijking in het onderwijs
INLEIDING
M.P.C. van der Werf
In dit themanummer is een viertal artikelen opgenomen die zijn gebaseerd op het onderzoek dat is verricht in het kader van het NWO-aandachtsgebied ‘Psychologische determinanten van onderwijsresultaten’, dat is uitgevoerd gedurende de periode 2001 tot en met 2006, alsmede op het NWO-Aspasiaproject dat heeft gelopen van 2003 tot begin 2008.

146 De rol van vergelijkingsmotieven in de relatie tussen persoonlijkheid en het gekomen vergelijkingsniveau
THEMA
L. Eggens, A.A.J. Hendriks, R.J. Bosker & M.P.C. van der Werf
In dit artikel is onderzocht of de motieven voor het vergelijken van cijfers met die van anderen een medi‘rende rol spelen in de relatie tussen de Big Five-persoonlijkheidskenmerken en het gekozen vergelijkingsniveau. Het onderzoek is uitgevoerd onder ruim 1.500 studenten in het hoger onderwijs. Van de vijf persoonlijkheidsfactoren Extraversie, Mildheid, Ordelijkheid, Emotionele stabiliteit en Autonomie bleek alleen ‘Ordelijkheid’ samen te hangen met de keuze van het vergelijkingsniveau. Ordelijke studenten vergeleken hun cijfers vaker met de cijfers van medestudenten die ongeveer gelijk presteren (laterale vergelijking) dan met die van studenten die het beter doen (opwaartse vergelijking). Daarnaast bleken ordelijke studenten hun cijfers vooral te vergelijken om hun prestaties te evalueren of te verbeteren. Milde, emotioneel stabiele en autonome studenten vergeleken hun cijfers minder vaak om zichzelf beter te voelen. Het evalueren van de eigen prestaties als motief voor sociale vergelijking bleek samen te hangen met laterale vergelijking, en sociale vergelijking met als doel het verbeteren van de prestaties bleek samen te hangen met opwaartse vergelijking. Er werd echter geen bewijs gevonden voor een medi‘rende rol van de motieven voor vergelijking in de relatie tussen persoonlijkheid en keuze van het vergelijkingsniveau.

161 Sociale vergelijking van prestaties in de klas – wie vergelijkt zich met vrienden en wie doet dat niet?
THEMA
M.J.Lubbers, H. Kuyper & M.P.C. van der Werf
Uit eerder onderzoek is gebleken dat leerlingen in het voortgezet onderwijs hun cijfers voornamelijk vergelijken met die van vrienden in de klas en dat vergelijking met vrienden minder strategisch is dan met niet-vrienden. Vergelijking met niet-vrienden heeft positieve effecten op de eigen schoolresultaten, omdat het doorgaans geassocieerd is met de keuze van een hoger vergelijkingsniveau, dat op zich een gunstig effect op prestaties heeft. In dit artikel wordt onderzocht wat leerlingen die hun cijfers met vrienden vergelijken onderscheidt van leerlingen die hun cijfers met niet-vrienden vergelijken.

180 Vergelijkingsvoorkeuren na het behalen van een voldoende of onvoldoende
THEMA
M.J.P. Wehrens, H. Kuyper, A.P.Buunk & M.P.C. van der Werf
Het halen van een onvoldoende kan bedreigend zijn voor de eigenwaarde van leerlingen. Mogelijk fungeert het kiezen van een lager vergelijkingsniveau in dergelijke situaties als een zelfbeschermende strategie. In deze studie werd onderzocht of leerlingen op de middelbare school een lager absoluut vergelijkingsniveau kozen na het inbeelden van een onvoldoende op een toets dan na het inbeelden van een voldoende op een toets.

190 De invloed van sociale vergelijking en persoonlijkheid op de onderwijspositie na drie jaar voortgezet onderwijs
THEMA
L.M. Rekers Mombarg & M.P.C. van der Werf
In dit artikel zijn de effecten onderzocht van twee aspecten van sociale vergelijking op de bereikte onderwijspositie na drie jaar voortgezet onderwijs. Tevens is de rol van persoonlijkheid hierbij bestudeerd.

204 Sociale vergelijking in de Nederlandse klas. Een discussie en conclusie
THEMA
P. Dijkstra, D.P.H. Berelds & H. Kuyper
In de context van een schoolklas wordt door leerlingen veel gebruik gemaakt van sociale vergelijkingen, zeker als het gaat om de eigen schoolprestaties. Deze sociale vergelijkingen kunnen zowel positieve als negatieve effecten hebben. In deze bijdrage worden de resultaten uit vier studies samengevat en bediscussieerd.

214 Naar duurzame onderwijswetenschappen
DISCUSSIE
Th. Wubbels & J.G. van Merrinboer
Reactie op het rapport Nationaal Plan Onderwijs-Leerwetenschappen van de Comissie de Graaf.

221 Hop, skip and jump. The fit between secondary school and university
BOEKBESPREKING
Prof. dr. Sabine Severiens
Proefschrift over de aansluiting tussen het voortgezet onderwijs (vo) en het hoger onderwijs(ho). Auteur: Marjolein Torenbeek; Groningen: Rijksuniversiteit Groningen, 2011.