Ouderschapskennis — Jrg. 17 (2014) nr. 2

Thema: Ouderschapsgroei binnen opvoedingsondersteuning

Inleiding op het thema
Rita Blaak, Ad de Gouw en Edith Raap (themaredactie)
De kortste en wellicht ook de meest statische omschrijving van het begrip ‘ouderschap’ leest u vermoedelijk in het digitale woordenboek Online Encyclopedie: ‘Het vader of moeder zijn’, of: ‘De moeder of vader van een kind’. Maar ouderschap is niet statisch. Dat over dit onderwerp veel meer te zeggen valt, blijkt ook uit de opsomming van verschillende ouderschapsvormen op Wikipedia. Het is niet voor niets, zo lijkt het, dat we daar een directe link aantreffen naar de term ‘verantwoord ouderschap.’ Via die link komt u bij de tekst: “Verantwoord ouderschap is een term die aangeeft dat ouders hun kinderen voldoende te bieden hebben, zodat de kinderen de kans krijgen om veilig en gezond op te groeien.” Wat met ‘voldoende te bieden hebben’ bedoeld wordt, komt niet aan de orde en evenmin wat dat van ouders vraagt en hoe zij daarvoor kunnen of moeten zorgen.

Alledaags ouderschap – Genieten van je ouderschap
Parel van Panama
‘Oh, wat is hij nog klein.’ De oudere man buigt zich over Tjeerd die in een draagdoek op mijn borst ligt te slapen. We wachten voor een rood voetgangerslicht. Auto’s, fietsers en scooters razen voorbij. ‘Geniet er wel van, mevrouw, want voor je het weet is het voorbij.’ Ik glimlach naar de onbekende, al wat oudere heer. ‘Ja’, knikt hij me vriendelijk toe, ‘kleine kinderen kleine zorgen, grote kinderen grote.’ De uitdrukking in zijn ogen verandert. Hij zegt het niet, maar ik weet dat hij uit ervaring spreekt. Het stoplicht springt op groen en ieder vervolgt zijn weg. Verbaasd steek ik het zebrapad over. Dit is niet de eerste keer na de bevalling dat ik word aangesproken. Bij ouderschap horen blijkbaar gesprekjes met volslagen onbekenden, die opa of oma kunnen zijn en alle seizoenen van het ouderschap hebben beleefd. Naast bewondering geeft een enkeling een tip en deze meneer zelfs een opdracht: geniet van het ouderschap! En dan die toelichting over zorgen om het grotere kind. Wrevelig schud ik mijn hoofd. Ik ben nu bezig met het zorgen voor dit kleintje en daar heb ik mijn handen vol aan. Het is méér dan een dagtaak: om de drie uur voeden, verschonen, troosten, in slaap krijgen, en nu komt daar bovenop ‘verplicht genieten’. En als ik niet geniet, ben ik dan een slechte moeder?

Normaliseren, dat kunnen we leren
Marjan Möhle
Samenvatting ‘Waarom staat pas aan het einde van de inleidende tekst van de nieuwe Jeugdwet dat het uitgangspunt is dat de verantwoordelijkheid voor het gezond en veilig opgroeien van jeugdigen allereerst bij de ouders en de jeugdige zelf ligt? Dat moet toch vooraan staan? Zo voel je je als ouder nog niet serieus genomen’ (een moeder tijdens een groepsgesprek over de transitie in de jeugdzorg).

OPAd draait om de ouder
Sonja Ehlers
Op de vraag of OPAd (Oudergericht Pedagogisch Adviseren) bijdraagt aan ouderschapsgroei zeg ik, als een van de ontwikkelaars van deze methodiek: ‘Natuurlijk!’ De theorie van Van der Pas, waarin ouderschapsgroei een van de centrale begrippen is, vormt de basis van deze methode. In een poging dit te laten zien, sluit ik aan bij twee van de centrale kenmerken van ouderschapsgroei zoals die zijn verwoord in de inleiding op dit thema: – Ouderschapsgroei betekent groei in het gevoel er als ouder echt toe te doen. – Ouderschapsgroei heeft betrekking op een toename van het zelfvertrouwen om ouder-schapstaken goed uit te kunnen voeren. Ik voeg eraan toe dat ouderschapsgroei naar mijn mening ook ‘gewoon’ betekent: datje als ouder nieuwe dingen leert over je kind en in de omgang met je kind en datje als ouder interne ‘hindernissen’, vaak uitje eigen opvoeding, ‘opruimt’ om beter bij je kind aan te sluiten.

Ouders in beeld
José Koster
Documentaire: ‘Nieuwe start in de opvoeding’ Recensies van documentaires met ouders in beeld. Een rubriek van José Koster Aflevering van het tv-programma Schatjes: ‘Nieuwe start in de opvoeding’ www.eo.nl/archief/tv/schatjes Presentatie: Carla van Weelie Psycholoog: Tischa Neve Productie: René Stokvis Producties in opdracht van de EO Deze aflevering van Schatjes is uitgezonden door de EO op 17 juli 2008.

Ouders in hun kracht met Stevig Ouderschap
Merian Bouwmeester
Een kind krijgen is één van de meest bijzondere gebeurtenissen in je leven. Een nieuw mens komt op de wereld en maakt jou tot moeder of vader. Het leven zoals je dat tot dan toe kende zal nooit meer hetzelfde zijn. Je ontdekt dat je tot dingen in staat bent die je vooraf nooit voor mogelijk had gehouden. Gevoelens en ervaringen zijn intenser dan ooit en voortdurend ben je je bewust van het feit dat je verantwoordelijk bent voor het welzijn van een ander mens, voor het mens-worden van dat mensje. Je eigen achtergrond speelt onvermijdelijk een rol in je ouderschap, in positieve of in negatieve zin. Je kunt door de komst van je kind in je ouderschap groeien, maar door de bagage die je meedraagt kan die groei ook stagneren.

Ouderschapsgroei
Ad de Gouw
‘Wat ben je al groot!’ Als kind irriteerde het me wanneer een familielid, vriend of kennis van mijn ouders me zo begroette. Hadden ze verwacht dat ik klein zou blijven? Die ergernis nam toe wanneer die persoon zich vervolgens tot mijn ouders richtte met de uitspraak: ‘Wat gaat de tijd toch snel

Over vaderschap en vaderschapsgroei
Louis Pronk
In mijn werk als adviseur/trainer kom ik regelmatig vaders tegen. Soms in groepsverband, maar ook individueel. Ik zie en spreek veel gemotiveerde vaders die betrokken zijn bij het grootbrengen van hun kinderen en daar hun aandeel aan willen leveren. Velen van hen willen een steun zijn voor de moeder en samen met haar opvoeden. Ik merk dat vaders net als moeders keuzes maken. Zij vragen zich af op welke wijze zij de invulling van hun vaderschap willen en kunnen vormgeven.

Triple P en ouderschapsgroei
Geraldien Blokland
Triple P staat voor Positive Parenting Program, een uit Australië afkomstig programma voor opvoedings- en gezinsondersteuning, dat in Nederland breed is verspreid. In het Engelse woord ‘parenting’ vallen ouderschap en opvoeden mooi samen. Bij de vertaling moest worden beslist of het programma ‘positief ouderschap’ of’positief opvoeden’ zou gaan heten. De keus viel op de laatste optie om medeopvoeders niet uit te sluiten. Het doel van Triple P is het voorkomen en verminderen van ernstige emotionele en gedragsproblemen bij kinderen door het bevorderen van zelfvertrouwen, kennis en vaardigheden van ouders en opvoeders. Ouders zijn de primaire doelgroep van het programma vanwege hun belangrijke rol in de ontwikkeling van kinderen. Of zoals Matt Sanders, de grondlegger van Triple P stelt: ‘Opvoedingsondersteuning aan ouders is een van de meest krachtige en kostenbesparende interventies om de gezondheid en het welbevinden van kinderen te bevorderen.’ Betekent deze stellingname dat Triple P bijdraagt aan het bevorderen van ouderschapsgroei? Of zijn ouders vooral intermediair om wenselijk gedrag van kinderen te beïnvloeden?

Vaderschapsgroei: wens of werkelijkheid
Marnix Viëtor en Rita Blaak
Vaders staan tegenwoordig volop in de belangstelling. Zij lijken met een inhaalslag, of zelfs zowaar een tegenoffensief, bezig te zijn. De traditionele dominantie van moeders in de opvoeding lijkt de laatste jaren iets te verschuiven. Bekende vaders zoeken de media om verslag te doen van hun ervaringen als vader. Op tv zien wij een bekende pappa als Ali B. zijn zoontje via zijn mobiel toezingen voor het slapengaan. Boeken over ‘het nieuwe vaderen’ van Kluun, Bastiaan Ragas of Beau van Erven Dorens zijn populair, met veelzeggende titels als ‘Help ik heb mijn vrouw zwanger gemaakt’, ‘Maar je krijgt er wel heel veel voor terug’ of’Handboek voor vaders. Hoe te overleven in de jungle van het vaderschap’. De rol van vaders wordt momenteel zowel in het wetenschappelijk als in het maatschappelijk debat volop belicht. Maar over welke vaders hebben we het hier eigenlijk? Welk onderzoek is er naar vaders gedaan? Waar ligt hun kracht in de opvoeding? Hoe voeden ze op? Hoe beleven zij het vader-zijn? In dit verkennende artikel, waar we een grote diversiteit aan vaders zullen aantreffen, gaan we op zoek naar de antwoorden op deze vragen. Ook onderzoeken we de vraag of vaders ondersteuning wensen bij de opvoeding en of de huidige methoden en initiatieven om het vaderschap te versterken hiervoor bruikbaar zijn. Hoe zou een effectieve vaderbegeleiding eruit moeten zien? We beëindigen deze betreding van het nieuwe ‘vaderland’ met een aantal aanbevelingen en met de vraag of er sprake is van vaderschapsgroei, en zo ja, in welk opzicht.