Mensenkinderen — Jrg. 35 (april 2020) nr. 168

Deze editie is als PDF beschikbaar

Thema: Stilte – Verinnerlijking als basisactiviteit

Bij elke jenaplanschoolleider die nieuwe ouders rondleidt, rollen ze er meteen uit: de vier basisactiviteiten ‘gesprek, spel, werk, viering’ – vaak benoemd met het woord ‘samen’ erbij: samen spreken, samen spelen… Maar Peter Petersen onderscheidde naast die vier sociale ‘oervormen’ ook een verstilde, innerlijke – een persoonlijke verwerking van stof, van ervaringen, van situaties. Die twee clusters zijn bij Petersen in constante dynamiek, willen onderwijs en opvoeding betekenisvol worden en beklijven. In dit nummer onderzoeken wij: de stilte.

Voorwoord: En toen stond de wereld stil

Kees opent: spreken met de liniaalstem
Kees Groos beziet stilte als pedagogisch fenomeen: “Stilte is geen heerlijk gebrek aan prikkels, maar het is gelegenheid om je eigen prikkels te ervaren.”

Het Grote Interview: Een drukke juf ontdekt de stilte
Hilde Paulsens meesterstuk werd de verhalenbundel ‘En ik zag dat ze stilte nodig hadden’

Boekfragment: Bad Boy Bas
Bas is de leider in zijn groep, tegen wil en dank. Als er een onzekere invaller in de klas komt, moet hij kiezen: klieren of helpen? Uit Hilde Paulsens bundel.

Opslaan als juweeltjes: Sven, de jongen met ‘een naam’
Voor een leraar openbaart zich de doorwerking van je inspanningen vaak pas later. Na dertig stille jaren bijvoorbeeld, zo laat Remko Fijbes zien.

Column: Stil in mij
Judith Knapp is moeder en stamgroepleider op dezelfde school – een leven tussen hollen en stilstaan: “Als we nu hard doortrappen, redden we het net.”

Verantwoording: Stilte als ‘innerlijke basisactiviteit’?
Hoofdredacteur Geert Bors schreef een korte overdenking over de zin en onzin van de betiteling van ‘stilte’ als innerlijke of zelfs vijfde basisactiviteit.

Interview: Joop Berding tussen geduld en ongeduld
Pedagoog Joop Berding schreef een prachtboek voor onze verhitte én verstilde tijd. Over geduld als deugd.

Voorbij alle overbodige woorden, de liefde
Onderwijsdier Sandra van Kolfschoten schreef een mijmering over het schrappen van woorden, totdat het zinnige overblijft.

Judith mijmert: over Peter Petersen en de stilte
Stamgroepleider zijn is… vanuit rust kinderen scheppend bezig laten zijn.

Berna’s Boeken: Het heerlijke geheim van de stilte
Boekenredacteur Berna van der Linden koos drie titels. Over een zwijgende paalzitster. Een boek zonder woorden. En het boek zonder verhaal.

Jenaplanklassieker: Kees Both zoekt de stilte in school
Klassieker over Petersens ideaal van ‘de school van zwijgen en stilte’. Nu– in een stilgevallen wereld vanwege covid-19 – krijgt het een actuele gelaagdheid.

De filosofiekring: In het oog van de storm
Hoe vind je de weg naar binnen, vraagt filosofe Sabine Wassenberg zich af met een klas kinderen. En: als je stilte ervaart, hoe geef je daar dan woorden aan?

Arjen Achterop: Als een zwembad zonder water
Arjen Tabak herinnert zich hoe zijn vader – ook leraar – zijn kinderen wel eens mee nam naar school op een stille zaterdagochtend.