Kleuters en ik — Jrg. 28 (juni / juli / augustus 2012) Nr. 4

Dossier: BUITENSPEL

1 Modderig
!
Redactioneel
Bart Declerq

2 Zoete broodjes bakken…

PRAKTIJKVERHAAL: BAKKER
Nathalie Van Hoecke & Annick SchandenŽ
Onze school is gelegen in hartje Sint-Jans-Molenbeek. Onze eerste kleuterklas is dan ook letterlijk een klas met veel kleur. Elke dag verwelkomen we 23 driejarigen. Dat zijn, met uitzondering van ŽŽn kleuter, allemaal kinderen van allochtone afkomst. Heel wat van die kinderen spreken thuis Frans, Arabisch of nog een andere taal. Nederlands is vaak pas de derde taal. Niet evident voor die ukkies. We besteden dan ook veel aandacht aan het Nederlands.
Je zou voor minder de moed verliezen… Toch sta ik nog dagelijks versteld van wat m’n driejarigen allemaal in huis hebben. Door te observeren, zelfvertrouwen te geven en veel bagage mee te geven. Niet via boeken, maar via stappenplannen en veel concreet materiaal besef ik steeds meer wat m’n driejarigen aan talenten al in zich hebben. Zo is er Hanane. Zij gaat elke week met haar mama, broer en zus naar de bibliotheek. Hanane brengt regelmatig boekjes mee naar de klas. Enkele weken geleden bracht ze een kookboek mee: “Kids aan het bakken” van Sara Lewis. Ze wilde graag nog eens iets bakken in de klas. Van het ŽŽn kwam het ander en algauw waren heel wat kleuters enthousiast om een thema uit te werken rond “de bakker”.

7 Genderklik in de kleuterklas
GENDER
Katlijn Demuynck
Hoezo gender in de kleuterklas? Mogen jongens dan geen jongens meer zijn en meisjes geen meisjes? Toch wel, maar eigenlijk willen we gewoon dat iedereen zichzelf kan zijn. Maar hoe doe je dat in een wereld waar stereotypen over meisjes en jongens zo alomtegenwoordig zijn? De VZW Genderatwork trok naar de kleuterscholen om te leren van de praktijk en werkte een praktische brochure uit met voorbeelden en tips om op school en in de klas de genderklik te maken: bewust leren omgaan met genderverschillen om stereotypering tegen te gaan.

10 Opvoeden… meesterlijk!
BEGELEIDINGSSTIJL
Wilma van Esch
Toen de Amerikaanse psychotherapeut Wayne Dyer (1940) in de keuken wafels stond te bakken, ving hij een gesprek op tussen twee tienerkinderen. “Als jij geen voeten had, zou je dan schoenen aantrekken?” Waarop de ander verstoord reageert: “Wat is dat nu voor een stomme vraag, als ik geen voeten had…. Natuurlijk zou ik dan geen schoenen aantrekken!” “Maar waarom draag je dan een bh?” Een dialoog die elke ouder met tienerkinderen kan herkennen. Vlijmscherp, gevat, vol humor en kwetsend. Wat doe je op zo’n moment als ouder?


13 Van wilde landjes tot Forest Schools
BUITENSPEL
Als kinderen het voor het zeggen zouden hebben, zouden in hun woonomgeving ‘wilde’ landjes te vinden zijn: braakliggende, ‘ongeplande’ terreinen, waar zij vrij kunnen spelen. In de Engelse context hebben ze deze idee‘n ook voor kleuters vertaald en zijn er heel wat mensen fanatiek bezig met ‘Forest Schools’. Een aanpak waarbij men kleuters bewust in ongestructureerde omgevingen oftewel wilde landjes spelervaringen laat opdoen. Wat zoeken kinderen daar?

15 Kunst in de natuur
DOEKATERN

Sarah Coorevits & Kirsten Marit
Op zoek naar kunst in de natuur met kleuters? Wie er oog voor heeft, vindt in een bos, park, weide, speelplaats,… heel wat mogelijkheden om met kleuters aan de slag te gaan met ‘de schatten’ van de natuur. Het bevordert bij kinderen de interesse voor de natuur en alles wat ermee samenhangt. In deze doekatern krijg je een aantal spelidee‘n aangereikt om de natuur met alle zintuigen te ervaren.
– Stapsgewijs kunst zien
– Ik zie, wat jij niet ziet!
– De natuurfotograaf
– Natuurpo
‘zie
– Het landschap als tekenpapier
– Beelden ontdekken
– Frottage
– Vliegende bladeren
– Kleurenpatronen
– Een Japanse tuin
– Reli
‘f en structuur
– Vergankelijke standbeelden


19 Joepie, we gaan naar buiten!
BUITENSPEL
Bart Declerq
Wat herinner jij je nog als kind? Wat speelde je zoal? Wat is je daarvan bijgebleven? EŽn van mijn eerste herinneringen speelt zich af aan de zee… diepe kuilen graven, een kasteel aan de vloedlijn bouwen, een grachtje er rond graven en dan zien hoe de zee erop inbeukt. Ook later in de kleuterklas herinner ik me vooral de zandbak en het spel met water tijdens de opvang op woensdagnamiddag: eten maken, of met autobanden door de zandbak racen. Krachtige ervaringen met een enorm leerpotentieel. Op het CEGO zijn we daar 100% van overtuigd, getuige de vele artikels rond buitenspel die reeds in Kleuters & ik verschenen zijn. Vorig schooljaar hebben we dan ook samen met Learning Through Landscapes een actie-onderzoek opgezet in Engelse preschoolsettings (voor kleuters tussen 3 en 5 jaar) in de graafschappen Oxford en Surrey om buitenspel verder te promoten. Het eindresultaat was verbluffend en leidde tot een heel wat inzichten. We schrijven ze in dit artikel neer.

24 Engelse buitenspeelplaatsen
BUITENSPEL
Bart Declerq & Mieke Daems
CEGO heeft een lange en vruchtbare samenwerking met veel Britse kleuterscholen. Bij een bezoek aan die scholen valt ons steeds de praktijk van ‘free flow’ op. Kleuters kunnen – als het enigszins mogelijk is – steeds zowel binnen als buiten terecht. Het gevolg is dat de buitenruimte vaak vol spelprikkels zit. We geven ter inspiratie een foto-impressie met haalbare spelidee‘n voor een Vlaamse buitenspeelplaats.


26 Het grootste risico is… risico’s vermijden
BUITENSPEL
Bart Declerq
Ietwat provocerend zou je je de vraag kunnen stellen: wat is gevaarlijker? Een kind in een hoge klimboom? Of een kleuter die onderuitgezakt met een zakje chips voor tv zit? Welke risico’s kun je kleuters laten nemen om ze een gezonde ontwikkeling te laten doormaken? Wat zijn essenti‘le (maar misschien ook potentieel risicovolle) ervaringen die we kinderen kunnen aanbieden? Immers, kinderen leren de wereld kennen via hun zintuigen en eigen lijf.


30 Buitenspel stapsgewijs
BUITENSPEL
Bart Declerq & Mieke Daems
Een stappenplan om tot een uitdagende buitenruimte te komen kan helpen om echt werk te maken van het buitenspel. Hieronder krijg je zestien stappen aangereikt om tot actie over te gaan. Succes!

32 Een wervelwind in de klas
PEUTERPAGINA
An Van Meerbeek
Ella wil graag buitenspelen.