Egoscoop — Jrg. 18 (oktober 2014) Nr. 3 — laatste nummer/gestopt

3  Tot slot…
VOORWOORD
Ellen Emonds

4  Leiders geven samen de toekomst vorm
Gérard Zeegers
‘Het vermogen tot anders waarnemen of denken is vele malen belangrijker dan de kennis die men vergaart.’ David Bohm (1917-1992), kwantumfysicus en filosoof, wijdde zijn leven aan het formuleren van een theoretisch concept om de fragmentatie in fysica en samenleving te ‘helen’. We schrijven het begin van de jaren tachtig van de vorige eeuw. Joseph Jaworski, verkocht zijn succesvolle advocatenpraktijk en ging op zoek naar het antwoord op de vraag waarom dingen in het leven gaan zoals ze gaan. En juist op het moment dat Joworski zocht naar zingeving, kwamen Bohm en diverse andere visionaire denkers op zijn pad. Toeval? Intrigerend! Welke rol, zo vroeg Jaworski zich af, speelt toeval in het leven? Hij schreef er de veelgeprezen bestseller ‘Synchroniciteit’ over. Omdat de focus in zijn boek continu gericht is op leiderschap, verdient de ondertitel nadrukkelijk chocoladeletters: ‘De innerlijke weg naar leiderschap’. In een tijdsgewricht waarin er veel geschreven en gesproken wordt over gedeeld leiderschap’. In een tijdsgewricht waarin er veel geschreven en gesproken wordt over gedeeld leiderschap, wijst Jaworski ons de weg.

10  Ode aan de oermoeder
COLUMN
Marieke Jansen-Kellendonk

12  Werken met portfolio’s
Esther Poos
In dat lijf zit een mens dat denkt en voelt: De bovenste zeven centimeter van de mens zijn interessant. Maar hou je ook rekening met de genen, darmen, verlangens, vooroordelen, herinneringen, talenten, trauma’s, maagsappen, rouwprocessen, voorbeelden, witte bloedcellen, mislukkingen, boosmakers, blijmakers, capaciteiten, zweetklieren, voorkeuren, gevoeligheden, droomveroorzakers, zenuwtrekken, behoeften en neurotransmitters? (van Herpen, n.d.)

19  Verbonden met Buiten
Annemarie van den Broek
Waar kun je kinderen in hun meest natuurlijk uitingsvorm tegenkomen? Daar waar ze vrij mogen bewegen, zelf hun geluidsvolume mogen bepalen, niet bang zijn dat ze iets omstoten of kapot maken, daar waar de omgeving uitdaagt tot ontdekken en spel. Als je kijkt naar kinderen die buiten spelen, dan zie je kinderen in hun natuurlijke leefwereld. Van een speelplein maken ze de wereld van een tekenfilm of computerspel. Van het bos maken ze een spannend doolhof waar je verstoppertje kan spelen. Buiten kunnen kinderen zichzelf zijn, zijn ze verbonden met zichzelf, de ander en de omgeving. Deze waarde van de schoolomgeving is groot en kan nog meer benut worden in het onderwijs.

23  De diagnose houdt kinderen op achterstand
Marcel van Herpen
Moeten we het nog hebben over het percentage spijbelaars en vroegtijdige schoolverlaters, over het aantal recidieven bij jeugddelinquenten, over de invloeden van agressie en porno via internet, over de problemen van allochtone jongeren, of weten we het wel en is er geen redden meer om te onderzoeken en te registreren alléén, maar moeten we iets gaan doen, hét gaan doen… doen wat we weten dat we moeten doen: Duurzaam opvoeden en ontwikkelen! (Van Herpen 2008). In het onderwijs spreken we over competenties, talentontwikkeling, aansluiten op de belevingswereld en het kennisniveau van de kinderen, maar intussen zijn sturing, controle, accreditatie, uniformering, resultaat- en productgerichtheid de heersende parameters. We hebben constructen ontworpen en in stand gehouden, om menselijk gedrag meetbaar af te rekenen. Letterlijk. Al vanaf Descartes (1596-1650) (Cogito ergo sum; ik denk, dus ik ben) wordt de geest van het lichaam gescheiden en is de aandacht voor constructen als het IQ onontkoombaar. Kinderen worden ontkoppeld van zichzelf en de omgeving. En de verantwoording wordt gezocht in het fenomeen dat het versterkt en in stand houdt: de diagnose.

29  Scheten doen wonderen!
Advertorial

34  Ruimte voor kinderen
Wilma van Esch
ErvaringsGericht werken in een ‘open framework’ benadering

41  Wat als de school de opvoeding moet overnemen?
Gérard Zeegers i.s.m. Geert Bos
Soms gaan er al intuïtieve alarmbellen af tijdens de eerste ontmoeting met een ouder. Tijdens een intakegesprek liet een moeder Gérard Zeegers weten dat ze het zo lasting vond dat haar peuterdochter vaak pas tijdens ‘Goede Tijden Slechte Tijden’ op de bank in slaap viel. Met een kwinkslag greep schoolleider Zeegers in. Maar vanaf het moment dat het meisje op school kwam, kregen de problemen thuis een steeds dramatischer karakter: het kind kwam vanaf het begin soms vervuild en met honger op school. Haar moeder bleek het ouderschap niet aan te kunnen. Voor het meisje werd de Bonckert een veilige haven. Voor alle instanties die het gezin begeleiden, was de school het zenuwcentrum. Met grote zorg zag dit team van hulpverleners de zomervakantie tegemoet: dit meisje kón niet zes weken uit beeld zijn.

46  Aandacht verdient aandacht
Anne van Hees
Aandacht is hip. Er is veel vraag naar mindfulness- en aandachtstrainingen en ook nieuwe stromingen binnen de onderwijskunde, psychologie en organisatiekunde benadrukken het belang van aandacht. Waar we gewend zijn ‘hoe-‘ en ‘wat’- vragen te stellen, is aandacht het antwoord op de diepere vraag ‘van waaruit’ we iets doen. In deze persoonlijke overdenking koppelt Anne van Hees theorie aan praktijk: ‘Brams opmerking had me goed wakker geschud.’

51  Joost wil niet meer naar school. Nooit meer.
Ellen Emonds

55  Spelend rekenen met jonge kinderen
Monique van der Heijden en Esther Poos
Jonge kinderen zijn spelenderwijs al vaak bezig met rekenen. ‘Die grote pop past niet in de kinderwagen!’ Zijn er genoeg bekers voor iedereen? Welke dag is het vandaag?’ Ook tijdens het opruimen zijn kinderen met rekenen (ordenen en meten) bezig. Recent Amerikaans onderzoek toont aan dat de vaardigheid met getallen bij jonge kinderen hun latere schoolprestaties in rekenen en lezen het beste voorspelt (Duncan e.a., 2007). Een pleidooi dus om je als begeleider van jonge kinderen ook vaak sterk te richten op het stimuleren van de reken-wiskundeontwikkeling. In dit artikel beschrijven we aan de hand van praktijkvoorbeelden uit groep 1-2 van Esther Poos hoe je aan de hand van rekenroutines de rekenwiskundeontwikkeling spelenderwijs kunt stimuleren en de rol  van de leerkracht hierbij.