Egoscoop — Jrg. 16 (november 2011) Nr. 1

Thema: SPEL

3 Op een zonnige oktoberdag op de Canadese toendra ….

VOORWOORD

Wilma van Esch (eindredacteur)

4 Carnaval in het schoolse leren
THEMA
Ellen Emonds
Dit artikel is een samenvatting van de rede “Carnaval in de kennisfabriek” door Bert van Oers (uitgesproken op 27 april 2005) over het belang van spel bij het betekenis geven aan maatschappelijk belangrijk geachte kennis en vaardigheden.

10 Kijken Žn meedoen
THEMA
Diny van der Aalsvoort
Spelen heeft een universele betekenis, in elke cultuur bestaat spel. Maar wat er onder spel verstaan wordt, verschilt per cultuur. GšncŸ, Abel en Boshans2010) bevelen onder andere aan dat de professional meespeelt met het kind. Het gaat dan om praten met het kind in de context van het spel, want hoe beter je de cultuur begrijpt waarin het kind opgroeit, hoe beter je zijn spelgedrag kan duiden. Hoe beter je dan ook kan bepalen hoe je het gevoel van competentie bij het kind kan bevorderen omdat dit immers ook cultuurgebonden ontwikkelt. Toch is dat gemakkelijker gezegd dan gedaan: samen spelen met het kind, praten met het kind in de context van spel… Een continuŸm van spel wellicht?

15 Als je wilt dat ze leren, laat ze dan spelen
COLUMN
Marcel van Herpen

16 Spelen met de werkelijkheid
THEMA / PROJECT GLOBALAND VOOR VMBO-ERS
Clemens Geenen
‘Open je boek op bladzijde 35 en lees de tekst over Burundi. Beantwoord daarna de vragen over dit armste land ter wereld.’ Het klinkt als een normale openingszin voor een lesje aardrijkskunde of maatschappijleer in het VMBO. De kans dat de leerlingen opveren van hun stoel en met veel enthousiasme, betrokkenheid en nieuwsgierigheid de problematiek van Burundi gaan doorspitten, is echter nihil.

18 The Ultimatie Blockparty een inspirerend initiatief
THEMA
Diny van der Aalsvoort
Toen de burgemeester van New York besloot dat de bouwblokken moesten verdwijnen uit de eerste groepen van de basisschool omdat het zonde van de tijd was als de kinderen speelden terwijl ze juist moesten leren lezen en schrijven, was de maat vol voor professor Kathy Hirsh-Patek (Temple University, Philadelphia) en professor Roberta Golinkoff (Delawere University)…

19 Een echte heks en een boze buurman
COLUMN
Wilma van Esch

20 Mijn naam is Verstraaten
COLUMN
Clemens Geenen

21 Een worsteling op de speelplaats
THEMA
Marieke Jansen-Kellendonk
Iedere leerkracht herkent het wel, kinderen die lopen te ravotten, te duwen en te trekken aan elkaar op de speelplaats. Onder het mom van “dadelijk doen jullie elkaar pijn en is het huilen geblazen” of “het geeft onrust” wordt zo’n stoeipartij door de meeste leerkrachten met een intu•tieve actie acuut in de kiem gesmoord. “Geen discussie, stoppen ermee, we blijven van elkaar af!” Maar is dit de beste interventie?

24 Wat je speelt ben je zelf!
POSTER

29 Gaatjes in het plafond / Interventies in spelbegeleiding
THEMA
Ingrid van Reede van Oudtshoorn
Floor van Loo heeft in samenwerking met Marleen Busstra, en Diny van Aalsvoort, lector van het Lectoraat Spel van de Hogeschool Utrecht, onderzoek gedaan naar de interacties in de spelbegeleiding. In het onderzoek van ŽŽn sessie spelbegeleiding stond de volgende vraag centraal: ‘Wat gebeurt er precies tussen een begeleider en een kind?’ Floor: ‘Het gaat in begeleidingssituaties om de chemie, de match tussen begeleider en kind. Daar valt of staat de begeleiding mee. We proberen “chemie” een klein stukje te verklaren.’

32 Gamen: ervaar het onervaarbare / ‘Laat ze ook digitaal spelenderwijs leren’
THEMA
Herm Kisjes & Erno Mijland
Spel en spelen zijn belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Daar is iedere pedagoog het wel over eens. Maar geldt dat ook voor het spelen van games? En zo ja, met welke games zou je – in het kader van onderwijs – een krachtig en positief effect kunnen bereiken?

34 Het is maar een spelletje…
COLUMN
Ellen Emonds

35 Ruimte voor spel
THEMA
Wilma van Esch
Als kind woonde ik ver van de bewoonde wereld aan een zandweggetje. Op loopafstand van de buren. Wij speelden in het zand, met de modder, klommen in de bomen van onze kersenboomgaard, maakten doolhoven in de koren- en ma•svelden en beleefden spannende avonturen bij het varkensbedrijf vlakbij. Als het regende bouwden we hutten op zolder en vermaakten ons binnen. Voor een enkel kind in Nederland zal dit nog de dagelijkse realiteit zijn, maar hoe is dat voor het overgrote deel van onze kinderen, vandaag de dag?

38 De gans eet het brood van de eenden op / Spel(en) in tijden van oorlog
THEMA
GŽrard Zeegers
In haar boek “De gans eet het brood van de eenden op” neemt Anne-Ruth Wertheim kinderen en volwassenen mee langs ingrijpende gebeurtenissen uit haar kinderleven. Ze doet dat als de volwassene van nu die af en toe weer het kind wordt van toen. In een sobere stijl omschrijft ze de vindingrijkheid en veerkracht van kinderen en volwassenen die pogingen doen een oorlog te overleven. Wertheims moeder deed in het Jappenkamp intu•tief de juiste dingen en loodste haar gezin zo door een crisis.

42 “Wat laat spel veel zien van een kind” / Drie opleidingen over hun aanbod van spel aan studenten
THEMA
Esther Poos
Spel is een belangrijk onderdeel van de dagelijkse onderwijspraktijk. Hoe worden studenten begeleid zodat zij spel integreren in hun aanbod? Op welke manier leren zij hun organisatie aan te passen, zodat spel een rol krijgt in de dagelijkse praktijk? Hoe leren zij een rol in te nemen tijdens het spel van kinderen? Sara Diederen (Hogeschool de Kempel), Ellen de Haan (Marnix academie) en Wilna van den Heuvel (Hogeschool Utrecht) vertellen over het aanbod spel binnen hun opleiding.

44 Speels
COLUMN
Clemens Geenen

46 Kinderen zijn geen kikkers met een veer en een zuignap / Over spel en veerkracht
THEMA
Marcel van Herpen
Spel is een vanzelfsprekendheid. Kinderen spelen in interactie met anderen en hun omgeving. Spel is voorwaarde om greep te krijgen op ‘wat er op je af komt’. Maar spel is ook een criterium op grond waarvan je de kwaliteit van leven kunt meten.