Egoscoop — Jrg. 16 (juli 2012) Nr. 4

Thema: AANDACHT

2 Colofon

3 Voorwoord

Geert Bors (eindredacteur Egoscoop)

4 De vraag die ik me altijd wil stellen: “Raak ik de kern?”
APENKOOI
Wilma van Esch & Anne van Hees
Zelfs een kind dat niet van gym houdt, wordt blij van apenkooi: alle klimrekken en toestellen uit de kast en spelen maar! Voor de openingsrubriek Apenkooi tikten Anne van Hees en Wilma van Esch dit keer vrolijk heen en weer. De rode draad vormt het thema ‘Aandacht’, maar om het daarover te hebben, spraken ze ook over deodorant, cameratoezicht, intrinsieke motivatie en… je bord leegeten.


6 ‘Niet wat jij, maar wat ik kan doen’
ANTILLIAANS DAGBOEK
Roland Schut

Met collega Marcel van Herpen bezocht Roland Schut de zes basisscholen op Sint Maarten die vallen onder de stichting E.G.O. Antillen. Hij kwam om scholen te begeleiden, maar wie leerde er nou het meest? Voor Egoscoop hield Roland een dagboek bij.

7 Mag ik onder je vergrootglas uit?
COLUMN
Wilma van Esch

8 Het ideaal van deze tijd is chaotisch gerommel / Multitasker doet niets goed
Marjoleine de Vos
De wereld probeert ons er op zeer vindingrijke wijze steeds heviger van te overtuigen dat het paradijs op aarde aanbreekt als we alles tegelijk overal kunnen doen. Wat een ramp van een ideologie. Iedereen weet dat de enige manier om iets gedaan te krijgen, is om er aandacht aan te besteden. De volle aandacht.

12 Aandachtstekort of anders aandachtig? / Een nieuwe, open kijk op aandacht
Anne van Hees
Mijn partner heeft ADHD. daarvoor was in zijn jeugd nog geen naam. Na jaren van terechtwijzingen (‘zit stil’, ‘let op’) en zelfkwelling, leerde hij van de nood een deugd maken. Niet alleen ging hij zijn kwaliteiten zien, maar zijn jeugdervaringen werden de inzet om kinderen van nu te begeleiden. En zo werden we ook zakelijke partners – ik als onderwijskundige, hij als psycholoog. Onze visie? Benadruk de ‘A’ van aandacht in ADHD en zie wat er allemaal kan.

14 Welgemeende aandacht is het toverstafje
Ellen Emonds
Verslag van een bezoek aan praktijkschool De Einder in de buurt Transvaal in Den Haag, een wijk waar weinig positieve verhalen over verschijnen in de media. De leerlingen zijn 12 tot 18 jaar, hebben moeite met leren en vaak een schrijnende thuissituatie.

17 De essentie van een vogel / Aandacht voor kunst
Silvia Kooman
Terwijl de wind door de blaadjes speelt, hoor ik nog net de snelweg. In huis vermengt de geur van gestreken was zich met die van versgebakken cake. Een vroege najaarszon verwarmt mijn koude ochtendgezicht. Aandacht voor je omgeving, voor het seizoen, voor kriebels in je buik, voor geluiden om je heen, voor geuren, voor veranderingen en daar uitdrukking aan kunnen geven… dat is wat de mens al eeuwen doet. Kunst bekijken en kunst cre‘ren speelt daar een belangrijke rol in.

23 Kees Both: “Ik zie liefdevolle aandacht als een grondhouding”
INTERVIEW
Annemarie van den Broek
Kees Both is Jenaplandeskundige en natuurpedagoog. Hij combineert een passie voor natuur met zijn grote betrokkenheid bij de ontwikkeling van kinderen. De redactie van Egoscoop leerde Kees vorig jaar van dichtbij kennen, als gasthoofdredacteur voor het themanummer ‘Buiten’. Onlangs publiceerde hij een aantal stevige artikelen over aandacht in het onderwijs. Een goede aanleiding om hem te bevragen over zijn visie op het thema van deze Egoscoop.

26 Mindfulness: de dingen zien zoals ze zijn
Ingrid van Reede van Oudshoorn
Kinderen willen graag aandacht van hun juf of meester. Net zoals ze die van hun ouders willen. Leerkrachten geven graag aandacht aan hun kinderen. Maar van welke kwaliteit is die aandacht?

29 Aandacht verdient aandacht, want aandacht verdiept het leerproces
Anne van Hees
Aandacht is hip. Er is veel vraag naar mindfulness- en aandachtstrainingen en ook nieuwe stromingen binnen de onderwijskunde, psychologie en organisatiekunde benadrukken het belang van aandacht. Waar we gewend zijn ‘hoe-‘ en ‘wat’-vragen te stellen, is aandacht het antwoord op de diepere vraag ‘van waaruit’ we iets doen. In deze persoonlijke overdenking koppelt Anne van Hees theorie aan praktijk: “Brams opmerking had me goed wakker geschud.”

32 “Wat ik zeker weet? Dat we als school scherper geworden zijn”. Marianne Rongen over haar aandachtsonderzoek op Wittering.nl
Geert Bors
Hoe is het om met een wetenschappelijke bril je eigen school te bestuderen? Hoe scherp durf je te kijken? Hoe kwetsbaar maak je jezelf en je team dan? “Kwetsbaar? Helemaal niet”, zegt Marianne Rongen, regisseur op Wittering (http://wittering.nl), die binnenkort de master ‘Leren en Innoveren’ afrondt: “We zijn er beter van geworden.” Ze begon bij de gedeelde constatering dat de kinderen met de jaren minder aandachtig leken. En trok uiteindelijk conclusies over wat de leerkrachten beter zouden kunnen doen.

36 Leiders geven de toekomst samen vorm
GŽrard Zeegers
“Het vermogen tot anders waarnemen of denken is vele malen belangrijker dan de kennis die men vergaart.” David Bohm (1917-1992), kwantumfysicus en filosoof, wijdde zijn leven aan het formuleren van een theoretisch concept om de fragmentatie in fysica en samenleving te ‘helen’.

39 De heks en de wind voor vernieuwing
COLUMN
Wilma van Esch

40 Emile Roemer, fractieleider Tweede Kamerfractie SP
MIJN ONVERGETELIJKE LERAAR
Emile Roemer vertelt over zijn onvergetelijke geschiedenisleraar.