Egoscoop — Jrg. 14 (oktober 2009) Nr. 1

Thema: CONTRACTWERK

3 Dat doen we dus niet op school
VOORWOORD
Wilma van Esch (eindredacteur)

4 Contractwerk werkt! Argumenten om contractwerk zinvol te houden
THEMA
Ludo Heylen, Jurn van den Meerssche & Ellen Emonds
De afgelopen twintig jaar is contractwerk een vertrouwd gegeven geworden in de meeste basisscholen. Het biedt kansen tot variatie in het dagelijkse aanbod. Daar zijn we blij mee. Toch willen we onmiddellijk waarschuwen voor te veel optimisme. Contractwerk op zich is geen garantie voor beter onderwijs. Geen enkele werkvorm of organisatievorm kan die garantie geven. Wel biedt contractwerk unieke kansen om de betrokkenheid van leerlingen te verhogen en hoge betrokkenheid geeft een stevige basis voor diepgaand leren. Betrokkenheid is daarom een beter kwaliteitscriterium en zullen we altijd gebruiken om er de zinvolheid van contracten aan te toetsen. Met andere woorden: als leerlingen contracten saai vinden of oninteressant, verwarrend of chaotisch, voorspelbaar of routinematig, beknottend of fantasieloos, betekenisloos of niet relevant, dan moeten wij ons vragen stellen en op zoek gaan naar maatregelen die de betrokkenheid verhogen.

10 Contract in het HBO-onderwijs

THEMA
Wilma van Esch
De Minor Persoonlijke en Professionele Ontwikkeling nodigde studenten in Eindhoven en Tilburg uit een jaar lang aan zichzelf te werken. Bij aanvang van het schooljaar ontvingen studenten de praktijkopdracht, hun contract, waar ze het hele schooljaar aan mochten werken.

14 Effectieve instructie
Marcel van Herpen, Janneke Mezenberg & Roland Schut
Differenti‘ren is noodzaak. Kinderen moeten op hun eigen niveau kunnen werken. Dat willen ze ook. Ze willen laten zien dat ze competent zijn en autonoom. Maar uiteraard zijn ze ook psychologische wezens en hebben ze grote behoefte aan relaties. Dus ‘eigen niveau’ betekent niet individueel onderwijs. Om te kunnen differenti‘ren is het van belang dat instructies zeer effectief gegeven worden. Effectief betekent: ‘doelmatig’ en een instructie is ‘een aanwijzing van wat gedaan en hoe gehandeld moet/kan worden’.

18 Kleuters kiezen
Annemarie van den Broek
Het is belangrijk dat kleuters eigen keuzes maken, zodat zij autonomie en competentie ontwikkelen, dit gaat echter niet vanzelf. Het is een complex proces waar kinderen ondersteuning bij nodig hebben De vraag is hoe je ervoor zorgt dat de kinderen in je klas zoveel mogelijk positieve kieservaring opdoen en hun weg vinden in een rijk lokaal met hoeken en materialen. De materialen en methodiek van ‘Keuze-leuk’ ondersteunen dit proces.

22 Activiteiten in contractwerk. Over jagers in een landbouwschool
THEMA
Anne van Hees
Kinderen verschillen in hun behoeften en talenten. Een uitgelezen mogelijkheid om te differenti‘ren en dus in te spelen op deze verschillen is contractwerk. In dit artikel wordt aandacht besteed aan jagerskinderen, kinderen met bijzondere behoeften en talenten. Eenmaal uitgegroeid tot volwassenen, zijn dit vaak de pioniers binnen de samenleving. Zij kunnen goed buiten bestaande kaders denken en lopen daardoor vaak voorop in vernieuwingen. Thomas Edison (1847-1931), die meer dan 1400 uitvindingen deed, is daarvan een voorbeeld. De kwaliteiten van een jagerskind dienen dan ook zoveel mogelijk kans tot ontwikkeling te krijgen. In dit artikel wordt beschreven hoe contractwerk jagerskinderen kan stimuleren in hun ontwikkeling.

26 Contractwerk van Niels
THEMA
Marcel van Herpen & Esther Poos
Een voorbeeld van een contractdag in een E.G.O.-school.

28 Contract als antwoord
THEMA
Ellen Emonds, Marieke Jansen-Kellendonk & leerkrachten OBS de Bonckert
‘Juf, ik krijg mijn contract niet af’. Deze zin klinkt soms al op woensdagmorgen, terwijl we nog tot vrijdag te gaan hebben. Kinderen overzien de grote hoeveelheid aan taken niet en vinden het moeilijk prioriteiten te stellen. Wat moet eerst, wat is het belangrijkst? Veel van hen komen amper aan de extra taken toe. Dat moet anders.

30 Differenti‘ren zonder label
Ingrid van Reede van Oudtshoorn
“Mensen worden niet met label geboren. Het is voor ouders, om te beginnen, maar ook in de samenleving heel gewoon dat mensen verschillen. Als coach op het voetbalveld of als leraar in de klas, heb je gewoon te maken met grote verschillen tussen kinderen. De coach op het voetbalveld gaat daar spontaan mee om. Waarom doet de leraar dat niet? In school zijn verschillen blijkbaar een hindernis. De labels waar wij in school over spreken, zijn vrijwel altijd vanuit verlegenheid ontstaan. Verlegenheid is dat de school niet kan omgaan met de verschillen tussen jonge mensen. Die verschillen worden gecategoriseerd. En boven de categorie komt een label, bijvoorbeeld ‘hoogbegaafd’, ‘zwakke leerling’ of ‘dyslectisch’. Dat is de terminologie waarmee de leraar vertrouwd is en waarmee alleen wordt geduid dat er grote verschillen zijn in ontwikkelingstempo en dat de kwaliteiten van individuele ontwikkeling verschillen. Aan het woord is Luc Stevens, directeur van NIVOZ. In deze bijdrage wordt een verbinding gelegd tussen zijn inzichten, die van Gerben Stolte, cošrdinator verdiepende fase en docent onderwijskunde en pedagogiek van PABO In Holland en die van Ruth Beltman, leerkracht basisonderwijs.

35 Een beeld van een contract
THEMA
Contractbrieven van docenten

38 Differentiatie in de klas
Ludo Heylen
We hebben het differentiatieprobleem lange tijd proberen op te lossen via een aangepast inhoudelijk aanbod. We duwden hiermee leerlingen in bepaalde patronen omdat we ervan uitgaan dat het werken met te grote verschillen niet kan. Met andere woorden: we aanvaarden verschillen niet echt omdat we anders onze hele klassikale aanpak moeten opgeven. Door de klemtoon te verleggen naar het verwerven van competenties, voelen we steeds meer de noodzaak van een heterogene groep. De diversiteit in het werken met zo’n groep heeft een meerwaarde, het benutten van de diversiteit staat daarom centraal in het aanbod. Positief omgaan met verschillen levert voor iedereen in de groep een beter leerrendement op.

46 Inspirerende idee‘n voor hoeken- contractwerk
BEROEPENMARKT / THEMA
Een mogelijke verrijkingsvorm voor de hoeken in je klas, is het toevoegen van nieuwe materialen die aansluiten bij de exploratiedrang van kinderen. De beroepenmarkt is daarvoor een ideale instap die de kinderen meer initiatiefruimte biedt. Kenmerkend voor de beroepenmarkt zijn de exploratie- en experimenteermogelijkheden met veel actie- Žn interactiekansen. De beroepenmarkt invoeren kan dan ook de stap betekenen naar het integreren van wereldori‘ntatie in het hoekenwerk. Daardoor worden er, naast de gebruikelijke reken- en taalvaardigheden, ook andere competenties (lifeskills) in aangesproken (fysische kennis, zelfsturing, sociale competentie , kleine motoriek, logisch mathematisch denken). Er worden in het artikel wat beroepenkramen beschreven welke voornamelijk gericht zijn op de bovenbouw van de lagere school, maar met wat creativiteit kun je ook heel wat van de voorbeelden toepassen in de onderbouw..

50 Kinderen aan het woord
GESPREKKEN MET KINDEREN / THEMA
Esther Poos
Wie kunnen beter vertellen over wat contractwerk inhoudt dan kinderen die hier iedere week mee werken? Uit gesprekken met kinderen van verschillende leeftijden blijkt dat zij ons niet alleen erg goed kunnen uitleggen wat contractwerk is, zij geven tevens aan wat zij leren en wat het belang is van het werken met een contract.