Didactief — Jrg. 43 (september 2013) Nr. 7

Special: ALMERE LEERT! VISIE, FOCUS, VOLHOUDEN

3 Onderwijsonderzoek doet ertoe
VAN DE REDACTIE
Monique Marreveld
We gaan het anders doen. Onderwijsonderzoek doet er toe en dat laten we u voortaan ook weten.

6 Inbox, didactiefonline.nl, brieven, winnaar & poll
Uit de mailbox.

7 Doetinchem, Van Nispenstraat
WANDELEN MET…
Sjoerd Karsten
Examenfraude is van alle tijden. Ook ‘deftige’ heren kunnen er wat van…

9 De lange tentakels van een toetsfabriek
CITO
Bea Ros

Sinds jaar en dag doet Cito goede zaken met OCW. Met staatsteun ontwikkelt de Arnhemse toetsfabriek eindexamens en vanaf 2014 ook de verplichte centrale eindtoets voor het basisonderwijs. Maar Cito is ook een commercieel bedrijf met tentakels tot en met Turkije en de Bahama’s. Didactief wilde meer weten over de vele gezichten van Cito en lichtte met een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur het dossier over de eindtoets PO.

10 Robert Marzano: ‘Minder testen, meer amusement’.
INTERVIEW
Monique Marreveld
Robert Marzano werd wereldberoemd met het boek A different kind of classroom, teaching with dimensions of learning. Eind jaren negentig spraakmakend in de lerarenopleidingen, inmiddels gemeengoed bij onderwijsadviesdiensten. Deze zomer had Didactief een gesprek met hem.

13 John Locke (1632-1704)
DODE PEDAGOGEN
Anne Burgers
Filosoof John Locke geloofde dat elk kind als onbeschreven blad ter wereld komt. Niet aanleg, maar opvoeding en ervaring vormen de mens tot een beschaafde, eerlijk en betrouwbare gentle(wo)man.

14 Nieuws
D TO KNOW
Truus Groenewegen, Filip Bloem
– Leren van elkaar
– 3 vragen aan…

15 Talentenjacht
COLUMN
Jo Kloprogge

16 Een goed begin
ONDERZOEK
Gerda van ’t Spijker
Begin het nieuwe schooljaar optimaal. Lees wat je kunt doen om een goede band met je leerlingen op te bouwen (pagina 16). Hun leerprestaties zullen er van profiteren en jij ondervindt meer plezier in je werk. Spel hoe je je lessen kunt verbeteren: Paul Krischner maakte een top 10 (pagina 42) met de beste instructieprincipes.

22 Trammelant in topoland
ONDERZOEK-PO
Gert-Jan Bent, Anouke Bakx, Perry den Brok
‘Als ik het zelf mag uitzoeken, onthoud ik het veel beter.’ Leerlingen uit groep 8 vinden aardrijkskunde best een leuk vak, maar leren niet altijd wat ze belangrijk vinden.

24 ‘Ik ben (g)een goede lezer’
ONDERZOEK
Simone Doolaar, Jaap Scheerens
Uit onderzoek van Jelle Jolles e.a. blijkt dat veel leerlingen op de middelbare school zichzelf geen goede lezer vinden. Dat is jammer, want dit zelfbeeld kan een rol spelen in hun leesgedrag en leerprestaties.

26 Schipperen met idealen: uitkomsten Streef
ONDERZOEK
Simone Doolaar, Jaap Scheerens
Het onderwijsbeleid van de overheid is gericht op versterking van de kwaliteit van het basisonderwijs. Dat sluit goed aan bij wat we weten uit onderzoek naar de effectiviteit van onderwijs. Maar…vertrouwt de overheid niet te veel op de zelfsturing van scholen.

28 ‘Feedback als motor tijdens het leerproces
DE ONDERZOEKENDE STUDENT
Rachel van Wijngaarden
Om het zelfsturend vermogen van vmbo-leerlingen te versterken, is permanente feedback een must. Formatief toetsen is daarbij een krachtig hulpmiddel, ontdekte David van Wijk. Je geeft als docent dan niet alleen een oordeel, maar ook richting.

SPECIAL

3 Van achterstand naar voorsprong
OPINIE
RenŽ Peeters
Onder het motto ‘van achterstand naat voorsprong’ zijn de gemeente Almere, schoolbesturen en andere partijen drie jaar geleden begonnen aan een groot, langjarig onderwijsproject…

4 EŽn team, ŽŽn leider
DOORLOPENDE LEERLIJN
Filip Bloem
Almere heeft haar eerste IKC. In Sterrenschool De Ruimte regelt een kinderopvangorganisatie de voor- en naschoolse opvang, een welzijnsorganisatie legt de link met buurtactiviteiten. ‘Activiteiten van de naschoolse opvang sluiten nu beter aan bij de lessen op school.’

12 ‘Denkers hebben we nodig’
EFFECT METEN
Jaan van Aken
Het maken van een verbeterplan helpt zwakke scholen. Leraren hebben hun lessen beter op orde en de instructie en vakinhoudelijke kennis is versterkt. Verbeterpunten zijn er ook. ‘Leraren hebben te weinig vaardigheden om te analyseren hoe kinderen leren.’

16 ‘Meester Odin’

DE FAVORIETE LERAAR
Rachel van Wijngaarden
De Almeerse pabostudent Odin de Jong werd begin dit jaar bekroond als ‘beste voorlezer van Almere’. Op zijn stageschool is hij als enige meester favoriet. Wie zijn favoriet is? ‘Mijn mentor omdat ik alle ruimte kreeg om zelf mijn plek te vinden in de klas.’

29 Les in debatvaardigheden
PRAKTIJKNIEUWS
Peter Zunneberg
Forensics heet het vak. En nee, het gaat niet over het onderzoeken van gevallen van moord en doodslag. Debatteren staat centraal bij forensics en dat vindt het Pius X College in Almelo zo belangrijk, dat er plaats is ingeruimd in het lesrooster.

29 Extra bestedingsruimte
PRAKTIJKNIEUWS
Peter Zunneberg
In tijden van crisis en bezuinigen wordt het voor scholen steeds moeilijker om geld vrij te maken voor extraatjes. De Mozart in Hilversum heeft een creatieve oplossing gevonden: Stichting Vrienden van de Mozarthof.

30 De biotoop van Marian en Jessica
INTERVIEW
Stef Verhoeven
Stef Verhoeven waagt zich maandelijks in de habitat van de homo sapiens educationis. Deze maand: hoe twee klasjes zeer moeilijk lerende kinderen van De Kom uit Druten zich thuis zijn gaan voelen op een dorpschool in Wamel.

32 Klompen & Naaldhakken
BEELDSPRAAK

34 Laat de methoden los
LEERPLAN
Filip Bloem
Een kind dat de tafel van zeven maar niet onder de knie krijgt, hoe help je die verder? Gewoon doorgaan volgens de methode is niet altijd garantie voor succes.

35 Onderzoek kort
ONDERZOEK
Bea Ros, Jacob van der Wel, Peter Zunneberg
– Q&A
– Kort & Goed
– Taal in de rekenles
– Begin in groep 3 met Engels
– Kun je met e-readers lezers lokken?
– Taalonderwijs op vmbo mist uitdaging

38 Didactief Dating

39 Onderzoek Nieuw
ONDERZOEK
Ed Smeets, Roel Bosker, Guuske Ledoux
– Passend Onderwijs
– Opbrengstgericht werken
– Onderwijsachterstanden

40 ‘De creativiteit stimuleren kan met ieder vak.’
ONDERZOEK
Bea Ros
Kunsteducatie maakt kinderen wijzer over kunst. Maar worden ze ook beter in rekenen, taal en sociale vaardigheden, zoals vaak wordt geclaimd? Nee, luidt de conclusie uit een OESO-review. Didactief vroeg OESO-onderzoeker Stephan Vincent-Lancrin naar lessen voor onderzoekers en leraren.

42 Kirschner over goede instructie
ONDERZOEK/PRAKTIJK
Rosenshine
Hoe haal je als leraar het beste uit je leerlingen? Een manier is om in elk geval te zorgen dat je het er op de juiste manier in stopt. Om het nieuwe schooljaar goed te beginnen een overzicht van tien gouden instructieprincipes.

44 De favoriete leraar van Mieke Cabout
INTERVIEW
Bea Ros
Mieke Cabout, Olympisch kampioen waterpolo, zat van 1990-1998 op de Plaswijckschool Gouda. In groep 3 zat ze bij Vivian den Hollander, van 1974-2000 juf op deze school en sinds 1988 kinderboekenschrijfster.

46 Leerstrategie Top-3
ONDERZOEK
Danny Kostons, Anouk Donker
Leren leren, een leven lang, is essentieel in een snel veranderende wereld. Maar hoe leer je leerlingen dat in goede banen te leiden? Een analyse van 95 onderzoeken leverde een top-3 van leerstrategie‘n op.

47 Goedemorgen
COLUMN
Frank Jongboed

48 ESCoM: Routekaart naar betekenisvol leren
ONDERZOEK
Ton MareŽ
Breng je vak in beeld in kernconcepten, hang daar eenvoudige info aan, visualiseer. Zo zullen leerlingen kennis niet alleen reproduceren, maar ook beter onthouden. Met zogenoemde skeletons maps, een soort aangeklede mindmaps, wordt een les leuker voor docenten en leerlingen.

50 D to Go
– Into the wild
– Echt geen watjes
– Filmpje Kijken
– Bleekneusjes aan zee
– Coole mentor gezocht
– Talenkwis
– Dijken van wiskundigen
– Weten wat je wilt
– Agenda

52 Boeken Mail & win Wonder
Bea Ros, Monique Marreveld
– Troep
– Sterk Starten
– Moeilijke letters lezen
– Super diversity
– De leraar aan het roer!
– Woordenschatonderwijs, meer dan woorden leren

51 Colofon & Volgende maand
– Reken maar
– Gouden combi
– In de biotoop
– Hoezo duurzaam?