Didactief — Jrg. 42 (december 2012) Nr. 10

Special: TAALTALENT (tussen pagina 28 en 29)
Alle kinderen beschikken over taaltalent, maar onderling zijn er veel verschillen. Wat kunnen leraren doen om het taaltalent van hun leerlingen optimaal te ontplooien? In deze special, in samenwerking met het Expertisecentrum Nederlands (EN) en het Behavioural Science Institute (BSI) van de Radboud Universiteit Nijmegen, vindt u praktische tips en voorbeelden uit de praktijk.


3 Kwestie van perspectief
VAN DE REDACTIE
Monique Marreveld
Inhalen onder de kerstboom.

5 Deze maand op de website
didactiefonline.nl

6 Inbox Brieven & poll
– Doet uw school aan fondsenwerving?
– Normeren is een uitdaging

7 Gauw, Boeijengastrjitte 30
WANDELEN MET…
Sjoerd Karsten
Hier onderwees de grootste schrijver van Friesland .

8 ‘Waarom is goed niet goed genoeg?’
INTERVIEW
Monique Marreveld
Guuske Ledoux is wetenschappelijk directeur van het Kohnstamm Instituut in Amsterdam en doet al ruim dertig jaar onderzoek naar onderwijsachterstanden. Wat motiveert?

12 D to Know Nieuws
Truus Groenewegen
– 3 vragen aan…
– Schooluitval
– Cito-toets
– Onderwijsgrafiek

13 Is extra leertijd zinvol?
COLUMN
Kloprogge
Extra leertijd bieden heeft weinig zin.

14 D to Know
Filip Bloem
– Derivaten
– Flexibel
– Moraalridders?
– Strenger toezicht
– De onderwijscanon, wat heb je eraan

16 Fondsenwerving / Gulle gevers gevraagd!
FONDSENWERVING
Nu de bezuinigingen ons om de oren vliegen, gaan steeds meer scholen op zoek naar alternatieven geldstromen. Hoe maak je van fondsenwerving een succes, en waar moet je op letten als je met een sponsor in zee gaar? Didactief zocht het uit.

22 Resultaten PIRLS* en TIMSS 2011* / Nederland mist uitblinkers
ONDERZOEK
Bea Ros
Nederland verliest wederom terrein in de internationale ranglijstjes voor taal, rekenen en natuuronderwijs. Didactief zet alle plussen en minnen op een rijtje.
* PIRLS: Progress in International Reading Literacy Study
* TIMSS: Trends in International Mathematics and Science Study

25 ‘Kennis is cool’
VAKIDIOOT
Filip Bloem
Ze zijn er nog, bevlogen mensen in het onderwijs. Deze maand; geschiedenisleraar Bram Wanrooij. ‘Het gaat mij niet om het cijfer dat leerlingen halen, ik wil ze raken.’

26 ICT helpt speciaal onderwijs vooruit
I-D
Peter Zunneberg
Het speciaal onderwijs kan veel bereiken met ict. Zo heeft een mytylschool het bewegingsonderwijs met serious gaming verbeterd. Dat is een van de vier inspirerende voorbeelden uit het EXSO-rapport van Kennisnet.

27 Logisch nadenken
TOPTALENT-VO
Gerda van ’t Spijker
Met zijn klassikale en schoolbrede toepassing van de mindmap won Peter out in oktober de OnderwijsTopTalentPrijs 2012 van Didactief en INOP in de categorie Voortgezet Onderwijs.

28 Trainen voor iedereen
PRAKTIJKONDERZOEK
Jessie van den Broek
Studenten aan academische pabo’s en lerarenopleidingen doen wetenschappelijk onderzoek. Bijna altijd heeft dat toegevoegde waarde voor hun stageschool. Didactief bespreekt elke maand de interessantste scripties.

Special (tussen pagina 28 en 29): TAALTALENT
Alle kinderen beschikken over taaltalent, maar onderling zijn er veel verschillen. Wat kunnen leraren doen om het taaltalent van hun leerlingen optimaal te ontplooien? In deze special, in samenwerking met het Expertisecentrum Nederlands (EN) en het Behavioural Science Institute (BSI) van de Radboud Universiteit Nijmegen, vindt u praktische tips en voorbeelden uit de praktijk.


3 Iedereen heeft taaltalent
OPINIE
Ludo Verhoeven, Eliana Segers
In deze special geven we voorbeelden en uitleg over het begrip taaltalent en de basisschoolperiode. Het doel? Inzicht bieden in recent onderzoek rond taaltalent en ter inspiratie om kinderen hun taaltalenten optimaal te laten ontplooien.

4 Vroeg en laatbloeiers
BASISTALENT
Ludo Verhoeven, Eliane Segers
Bij gelijke taaltalenten kan het bij verschillende kinderen kortere of langer duren voordat uit de verf komen. Niet voor niets dat we kinderen typeren als vroeg of laatbloeiers. Daarnaast is ook de omgeving waarin het kind verkeert van belang. Hoe breng je taaltalent tot bloei?

6 Taaltalenten in het brein
BASISTALENT
Eliane Segers, LudoVerhoeven
Breinonderzoek laat zien dat taaltalenten van kinderen goed in kaart te brengen zijn. Er zijn vier belangrijke gebieden in met name de linkerkant van ons brein terug te vinden die taal en communicatie mogelijk maken: -1- controle en strategiegebruik, -2- decoderen, -3- grammatica, -4- woordenschat.

7 Bij jonge kinderen / Wat prikkelt talent voor woorden?
TALENT ONTWIKKELEN
Eveline Krikhaar, Merel van Goch
Woordenschat is een belangrijke voorspeller van schoolsucces. Wat komt er eigenlijk kijken bij het leren van woorden?

8 Kleuterwoordenschat vergroten: veel herhalen / Kleutertalent benutten
TALENT STIMULEREN
Carmen Damhuis, Femke Scheltinga
Hoe geef je een impuls aan de woordenschatontwikkeling van kleuters? Vooral het herhalen van de context waarin woorden zich bevinden, blijkt effectief. Naast voorlezen geeft het zelf laten omschrijven van de woorden de woordenschat een flinke boost.

10 FAITS Divers
Martine Gijsel
– Meer aandacht voor schrijven in 5 stappen
– Digiprentenboeken vergroten woordenschat
– Waar sta ik
– Zo voorspel je leesproblemen!
– The making of de geletterde leeromgeving
– Hoe ontwikkel je digitaaltalent?
– Tweelingtaal

12 Van leren lezen naar lezen om te leren / Bliksemsnelle strategie‘n
BEGRIJPEND LEZEN
Minke Droop, Linda de Leeuw, Eliane Segers
Begrijpend lezen is essentieel voor bijna alle vakken. Twee projecten laten zien hoe je motiverende instructie kunt geven en wat leerzame verwerkingsopdrachten zijn.

14 Op jacht naar woordenschattalent Drie handvatten voor de praktijk
TALENTENJACHT
Heleen Strating, Carmen Damhuis
Alle goede dingen komen in drie‘n, dat geldt ook voor effectieve werkwijzen die een impuls geven aan de woordenschat van je leerlingen. Drie praktische handvatten voor de dagelijkse praktijk.

15 Taaltalent is rekentalent
REKENTALENT
Martine Gijsel
Het zit in onze natuur om ons bij taal en rekenzwakke leerlingen op ŽŽn van beide vakken te richten. Kijk naar taal en rekenen in samenhang, dan kun je leerachterstanden al vroeg ombuigen naar leermogelijkheden, zegt promovendus Tijs Kleemans.

16 Onderkennen en stimuleren van taaltalent begint bij opleiding / Pabo aan zet
OPLEIDING
Martine Gijsel
Onderkennen en stimuleren van taaltalent vraagt om goed toegeruste leraren. Worden zij voldoende opgeleid voor deze uitdagende taak? Twee pabo’s aan het woord.


29 Zo heerlijk rustig…
PRAKTIJKNIEUWS
Peter Zunneberg
Op de Annie M.G. Schmidtschool in Amsterdam dragen leerlingen geregeld gehoorbeschermers. Dat helpt hen om zich beter op hun werk te concentreren.

29 Net als in de film
PRAKTIJKNIEUWS
Peter Zunneberg
Wie ben ik als docent? Als je jezelf nu eens spiegelt aan collega’s… in films! Dit idee is van Monique Jansen, docent op het Lentiz Maaslandcollege: een mini-filmfestival bij wijze van studiedag.

30 Even los van de methode / Zelf opbrengstgericht onderwijs ontwerpen
ONDERZOEK
Anje Ros, Anouke Bakx
Wat moeten jonge mensen allemaal weten om goed voorbereid te zijn op hun toekomst? Door doelgericht te werk te gaan, zelf lessen te ontwerpen en bestaande methodes selectief in te zetten, kun je als leraar je leerlingen een heel eind op weg helpen. Stap voor stap…

32 Koning Willem II College, Tilburg
SCHOOLREIS
Stef Verhoeven
U maakt kennis met een moderne brede school (1891 leerlingen) waar ooit Vincent van Gogh in de schoolbanken zat. Een openbare liberale enclave in een katholiek bolwerk.

34 Dat belangrijke werkgeheugen…
ONDERWIJS SUMMIT
Monique Marreveld
Dat belangrijke werkgeheugen is cruciaal voor een succesvolle schoolcarrire. Mari‘t van der Molen onderzocht hoe het werkgeheugen verbeterd kan worden en won daarmee de gloednieuwe Didactief-bokaal 2012.

35 Onderzoek kort
ONDERZOEK
Bea Ros, Luutje Niemandsverdreit, Rachel van Wijngaarden
– ‘Van verhalen lezen word je beter’
– Hoger scoren met betere motoriek
KORT & GOED
– Sociaal wenselijk gesnotter
– Ons kent ons, dat leert beter!
– Geschiedenis leren draait om vragen

39 Acht keer excellent
ONDERZOEK NIEUW
– Binnen het NWO-PROO-programma ‘Excellentie in het onderwijs’ starten acht nieuwe onderzoeksprojecten.

40 De favoriete leraar van judokampioen Ruben Houkes
INTERVIEW
Bea Ros
Ruben Houkes, wereldkampioen en Olympisch medaillewinnaar judo, zat van 1985-1991 op pc basisschool De Ark in Schagen en kreeg in groep 7 en 8 les van Pim Kanbier, van 1976-2005 meester op deze school.

42 Door dik en dun
HISTORISCHE FOTO
Ergens in Amsterdam 1937

42 Nieuw licht op de leesdip
ONDERZOEK (po)
Ernst Keijser, Willem van der Horst, Peter Wolfgram
Veel leerkrachten schrikken wanneer zij de Cito-scores begrijpend lezen van hun zesde groepers zien. Terwijl die in groep 4 ren 5 nog goed presteren.

44 Onderwijs… Wat heeft Rutte II er mee?
NEERLANDS HOOP
Monique Marreveld
Met het kerstreces voor de deur stroomt Vak K langzaam leeg. De onrust rond het nieuwe kabinet ebt weg. Genoeg over zorgtoeslagen en hypotheekrenteaftrek. Maar wat betekent Rutte II voor het onderwijs? Didactief vond zeven kloppende onderwijsharten: Lodewijk Asscher, Mark Rutte, Jet Bussemaker, Ronald Plasterk, Jeroen Dijsselbloem, Sander Dekker, Wilma Mansveld.

46 Opmerkelijk onderzoek van het afgelopen jaar
DE KEUZE VAN KLOPROGGE
Jo Kloprogge sloot zichzelf op in zijn bibliotheek en verslond stapels onderzoeksliteratuur. Er kwam er niet ŽŽn als beste naar voren… maar wel acht. Leest u mee?

49 Happy with the kids
COLUMN
Frank Jongbloed
Stennis is soms nodig

50 Boeken
Bea Ros
– Ik zal er zijn
– De edele wilde wordt opgevoed
– Krachtige leraren, prachtig onderwijs
– De beroepsbekwame mentor
– Praktische didactiek voor natuuronderwijs
– Eerste hulp bij faalangst

48 D to Go
Anne Burgers
– Kerstboekje: Jessica’s eerste gebed
– Tijd voor inspiratie
– Topdebat
– Hoe groeit geld?
– Gratis leshulp
– Loopt als een treintje
– Agenda
– Wordoku

55 Colofon & Volgende maand