De Nieuwe Meso — Jrg. 6 (maart 2019) nr. 1

Magazine  

08 Over het ontwikkelen van burgerschap in het onderwijs
Bram Eidhof
Bram Eidhof betoogt in dit artikel dat het belang van een goed doordachte kijk op burgerschapsonderwijs alleen maar toeneemt in deze tijden van toenemende polarisatie en identiteitspolitiek.

16 Leesbevordering in het mbo
Kees Broekhof en Tessa van Velzen
Scholen spannen zich in om de taalvaardigheid van studenten te verbeteren, via het taalonderwijs en extra maatregelen voor zwakke studenten, zoals steunlessen, maar dit is niet voldoende om het taalniveau op een hoger plan te krijgen. Er is duidelijk meer nodig om het tij te keren, aldus Kees Broekhof en Tessa van Velzen.

21 Geluk is niet maakbaar, maar je kan er wel wat aan doen
Wim Oolbekkink en Chris de Bruin
Wat is de verantwoordelijkheid van de leidinggevende om het werkgeluk van medewerkers te laten groeien en wat kunnen professionals zelf doen? Voor leerlingen en studenten is het onderwijs een werkplaats waarin zij voortdurend keuzes maken: doe je wat er van je verwacht wordt of denk je na over wat je gelukkig maakt? En wat is de rol en verantwoordelijkheid van de docent hierin? De perspectieven van professionals en leerlingen komen in dit artikel van Wim Oolbekkink en Chris de Bruin samen.

28 De leraar en zijn beroep
Gerritjan van Luin en Pieter Leenheer
Rond het uitkomen van De Nieuwe Meso 5.4 met daarin het focusdeel over de leraar en zijn beroep, verscheen ook een aantal andere publicaties met de leraar als centraal onderwerp. Een mooie aanleiding om een aantal onderwijsmensen om een reactie te verzoeken. We deden dat aan de hand van de vraag: “Wat lijkt jou de beste route om naar versterking van de beroepsgroep van leraren te komen?” In dit artikel berichten Gerritjan van Luin en Pieter Leenheer over de reacties die ze kregen.

34 Hoe Het Alternatief het speelveld veranderde
René Kneyber en Jan van de Ven
In 2013 verscheen de bundel Het Alternatief: Weg met de afrekencultuur in het onderwijs! die onder de redactie stond van René Kneyber en Jelmer Evers, en uiting gaf aan de groeiende onvrede in het onderwijsveld over de ervaren afrekencultuur. Het is inmiddels vijf jaar later, en op verzoek van DNM reflecteerden René Kneyber en Jan van de Ven op de impact van het boek.

Rubrieken
14
Bestuur Beleid Beschouwing
26 Hoe zit het met uw…
38 Boeken

Focus op Autonomie en sturing over de grenzen

48 Introductie – Zoeken naar evenwicht tussen controle en autonomie
Pieter Leenheer

52 Autonomie van scholen in Nederland
Roger Standaert
Autonomie is een lastig begrip en dus is het belangrijk om in discussies erover goed te kijken wie waarover autonomie heeft en hoe ver die autonomie gaat, aldus Roger Standaert. Hij besluit zijn uiteenzetting met de vraag of die autonomie waarop het Nederlandse onderwijs zich vaak laat voorstaan, wel zo ver gaat als men hier te lande denkt.

60 Wat kunnen we van Zweden leren?
Anneke Westerhuis
Uit ergernis over gebrek aan innovatie en trage besluitvorming , koos de Zweedse overheid in de negentiger jaren voor marktwerking en lumpsumbekostiging van lokale overheden. Zo zou het onderwijs efficiënter worden, met beter in de hand gehouden kosten en hogere kwaliteit. Anneke Westerhuis laat zien dat het anders uitpakte: hogere kosten, toenemende segregatie en over het geheel genomen dalende prestaties.

60 Geprangd tussen privatisering en centralisering
Rudi Schollaert
Om de macht van de Local Educational Authorities te breken, gaf de Engelse overheid ruimte aan Academy Trusts, consortia van scholen, die als een bedrijf functioneren. Rudi Schollaert schetst de gevolgen van deze privatiseringsgolf: exorbitante salarissen voor de bazen, afbladderende schoolgebouwen, faillisementen en dalende kwaliteit.

60 De illusie van accountability
Roger Standaert
In de Verenigde Staten trok en trekt de centrale overheid miljarden uit voor achterstandsbeleid, maar eist daarbij dat dat geld vrijwel uitsluitend gebruikt mag worden voor verantwoording. Roger Standaert laat zien hoe dat in de praktijk heeft geleid tot een ijzingwekkend toetsencircus.

82 Minder staat en meer autonomie
Marei John-Ohnesorg en Nicole Castillo
Duitse scholen hebben van oudsher verhoudingsgewijs bijzonder weinig autonomie, maar sinds het begin van deze eeuw begint daar verandering in te komen. Het gaat behoedzaam en stapsgewijs zoals Marei John-Ohnesorg en Nicole Castillo laten zien. Hun verhaal is tamelijk complex: een schets van het bestaande, nogal starre systeem waarin hiërarchisch denken de boventoon voert, maar toch ook stappen naar meer autonomie worden gezet. Wat vraagt dat van de betrokkenen en welke problemen brengt dat met zich mee? Hun verhaal brengt de auteurs tot een voor Nederlandse gen opmerkelijke stellingname: autonomie moet een optie zijn.