De Nieuwe Meso — Jrg. 4 (december 2017) nr. 4

Thema: Onderwijsleiderschap van de toekomst

08 Bildung, binding en rendement
Joke Hermes en Michiel Zonneveld
Het onderwijsdebat voor en na de verkiezingen leek zich toe te spitsen op meer salaris voor leraren, maar het gaat om veel meer dan dat. Volgens Hermes en Zonneveld gaat het om het vinden van een balans tussen de drie grote verhalen over het onderwijs: Bildung, binding en rendement. Op basis van eerdere vertooganalyses voor het ministerie van OCW lijkt het hen geen slecht idee een deel van het beleid van Rutte II mee te nemen naar Rutte III en om meer geld beschikbaar te maken om de werkdruk van docenten te verlichten, zodat zij de drievoudige opdracht van het onderwijs kunnen verwezenlijken.

16 Sturing in complexe onderwijssystemen
Henno Theisens, Edith Hooge en Sietske Waslander
Tijdens de acties van leraren in het primair onderwijs, staan twee eisen centraal: salarisverhoging en werkdrukvermindering. De eerste is weliswaar kostbaar, maar relatief eenvoudig uit te voeren. De tweede eis is complex en roept belangrijke onderzoeksvragen op: Waar bestaat die werkdruk uit? Waar komt die werkdruk vandaan? Zou werkdruk ook te maken kunnen hebben met de wijze waarop sturing in het onderwijssysteem plaatsvindt? Theisens, Hooge en Waslander presenteren de resultaten van hun onderzoek daarnaar.

26 Zelfevaluatie door scholen
Dick van der Wateren
In het pilotproject Scholen Zelfevaluatie ontwikkelen een twaalftal po- en vo-scholen, samen met onderwijsinspecteurs en deskundigen van SLO en Cito, een vorm van permanente evaluatie van het onderwijs. Leraren hebben daarbij de regie.

37 Onderwijskwaliteit versterken met audits
José Hermanussen en Patricia Brouwer
Hermanussen en Brouwer onderzochten hoe effectief audits zijn in het realiseren van betere onderwijskwaliteit. Ze beargumenteren dat ontwikkelingsgerichte audits beter passen bij mbo-instelling dan professionele organisaties. Dergelijke audits zijn gebaseerd op de dialoog en minder op verantwoording.

Rubrieken
14
Bestuur Beleid Beschouwing
22 Hoe zit het met uw
30 Onderzoek
35 Buitenland
42 Boeken

Focus op… onderwijsleiderschap van de toekomst

52 Introductie: veranderend leiderschap in het onderwijs?
Klaas Pit en Arie Olthof

54 Ontwerpprincipes voor gespreide leiderschapspraktijken in de school
Stefan van Langevelde en Frank Hulsbos
Voor het vormgeven van het onderwijs van de toekomst is het nodig de kwaliteiten van iedereen in de school aan te spreken: iedereen in de school moet invloed kunnen uitoefenen op de ontwikkeling van onderwijs en organisatie. Dit vraagt volgens Van Langevelde en Hulsbos om een perspectief dat verder gaat dan het versterken van het leiderschap van één of enkelen.

66 Reiken naar de maan. Over de toekomst van onderwijsleiderschap
Wim Galjee en Ingrid Verheggen
Hoe kunnen schoolleiders samen meer kracht ontwikkelen om hun leiderschap vorm te geven? In dit en het volgende hoofdstuk gaan Galjee en Verheggen hierop in. In dit hoofdstuk gaan zij in op de maatschappelijke opdracht waarvoor de school gaat. In het volgende behandelen zij een casus uit de dagelijkse schoolpraktijk.

72 Leidinggeven aan innovatie: een praktijkbeschrijving
Wim Galjee en Ingrid Verheggen
In dit hoofdstuk gaan Galjee en Verheggen in op een innovatietraject binnen de Almeerse Scholengroep. Zij beschrijven eerst het innovatietraject zelf en gaan vervolgens in op wat dit traject heeft geleerd voor de rol en de betekenis van de schoolleider.

80 Schoolleider, kom tevoorschijn! Over de toekomst van het onderwijs en leiderschap
Femmy Wolthuis
In dit hoofdstuk benadert Wolthuis het schoolleiderschap vanuit wat zijn noemt het mens-zijn. Ze laat zien dat als je hiervan uitgaat, er een beroep wordt gedaan op andere vaardigheden. In het tweede deel gaat ze in op de vraag hoe je deze nieuwe vaardigheden kunt leren in de schoolleiderspraktijk van alledag.

88 Onderwijskundig leiderschap. De continue bijdrage aan schoolontwikkeling
Schelte Beltman
In dit hoofdstuk schetst Beltman vanuit de organisatieantropologie een aantal ontwikkelingen voor het schoolleiderschap in de toekomst. Daarmee beoogt hij vooral een kader te bieden aan de schoolleider in zijn missie om de kwaliteit van de schoolontwikkeling en het leren van de leerlingen verder vorm en inhoud te geven.