De Nieuwe Meso — Jrg. 3 (maart 2016) nr. 1

Magazine

06 Van een verdraaide organisatie naar excellerende teams
Jannemieke Wijgergangs en Paulien Schimmer
Bij ROC A12 is het roer omgegaan. Sinds 2012 staat de organisatie in het teken van ‘andersom denken en organiseren’. Directeur Jannemieke Wijgergangs en veranderadviseur Paulien Schimmer, maken een tussentijdse balans op in dit artikel over het centraal stellen van onderwijsteams, het ontwikkelen van taakvolwassenheid en het zoeken naar een passende leiderschapsstijl.

12 Leiders gezocht

14 Bestuur Beleid Beschouwing

16 Mindfulness in het onderwijs
Hartger Wassink
Mindfulness duikt op steeds meer plekken op, ook in het onderwijs. In de Amsterdamse scholenchallenge was er zelfs een voorstel voor een mindfulness-school. We zouden het kunnen afdoen als de zoveelste hype, maar interessant genoeg steekt er uitgebreid en stevig onderzoek achter. Hartger Wassing gaat op zoek naar mogelijke toepassingen van mindfulness in het onderwijs.

22 Hoe zit het met uw…

24 Een eigentijdse school met een vergrijzende bemensing
Aart Bontekoning
Nederland en het Nederlandse onderwijs vergrijzen. Een piek in de vergrijzing wordt rond 2035 bereikt. De jongste generatie docenten is de kleinste en loopt met haar natuurlijke vernieuwingsdrang gemakkelijk vast in verouderde gewoonten die de oudere en grotere generaties blijven herhalen. In vergrijzende scholen rijst de vraag hoe bij de tijd te blijven. Het vergt bewuste regie van schoolleiders en inspanningen van alle generaties docenten, aldus Aart Bontekoning.

30 Onderzoek

32 Ruimte laten aan het mbo
Margriet van der Sluis
In het onderwijsbeleid van de overheid gericht op het mbo zijn elementen van New Pubic Management (NPM) terug te vinden, een besturingsfilosofie die nogal eens wordt verguisd. Op basis van haar proefschrift laat Margriet van der Sluis in dit artikel zien hoe NPM wel kan bijdragen aan beter mbo.

38 Internationaal

41 Professionele ontwikkeling van docenten organiseren
Rob Poell, Cara Valk en Ferd van der Krogt
Scholen zijn vooral ingericht op het leren van leerlingen en veel minder op de professionele ontwikkeling van docenten. Uit onderzoek van Rob Poell, Cara Valk en Ferd van der Krogt in drie scholen voor voortgezet onderwijs blijkt dit nog maar weer eens. In dit artikel illustreren zij hun bevindingen en bieden zij een handelingskader voor professionele ontwikkeling in scholen.

49 Boeken

Focus op: Raakvlakken tussen primair en voortgezet onderwijs

56 Introductie. Raakvlakken tussen primair en voortgezet onderwijs
Arie Olthof en Hartger Wassink

58 De eeuwige status quo van de vroege selectie
Laura de Adelhart Toorop
Vroege niveauselectie, kenmerkend voor het Nederlandse voortgezet onderwijs, kent een lange en taaie voorgeschiedenis. Alhoewel wetenschappelijk onderzoek wijst op de nadelige effecten ervan, is in de loop der jaren het politieke draagvlak om aan oplossingen te werken, steeds kleiner geworden, zoals DenkTank- lid Laura Adelhart Toorop in dit artikel laat zien. Bovendien hebben scholen en ouders ook zo hun eigen belangen, die ook niet altijd bijdragen aan de oplossing van het vraagstuk.

66 Junior College en Tiener College: een innovatieve programmalijn
Pieter Snel en Mariska van Wijngaarden
In augustus 2012 startte in Gorinchem Tiener College, een programmalijn voor kleinschalig, innovatief en persoonlijk onderwijs voor leerlingen van 10 tot 14 jaar. Inmiddels zijn er 60 leerlingen. In augustus 2015 startte bovendien Junior College, als voorloper van Tiener College, met een groep 5-6; 2016-2017 zal een programmalijn vanaf groep 1 een feit zijn. Ook de mogelijkheden voor 14-18 jaar worden onderzocht. Pieter Snel en Mariska van Wijngaarden schetsen de ontwikkeling van Tiener College.

74 De Plaatsingswijzer. Bottom-up werken aan de doorgaande leerlijn
Marinus Giesing
In het voorjaar van 2010 gingen vertegenwoordigers van enkele scholen voor voortgezet onderwijs in Leeuwarden met elkaar in gesprek over de ongewenste afstroom van te veel leerlingen in de onderbouw. Al gauw kwamen ze tot de conclusie dat het niet alleen een VO-onderwerp was. Samen met vertegenwoordigers van het primair onderwijs in Leeuwarden e.o. werd een werkgroep gevormd. Uiteindelijk leidde dit tot de overgang van primair naar voortgezet onderwijs, die inmiddels landelijk als voorbeeld gebruikt wordt. In dit artikel doet Marinus Giesing, projectleider van de Plaatsingswijzer, verslag van het proces.

80 Onderwijskwaliteit in het primair onderwijs. Balanceren tussen meerstemmigheid en gedeelde betekenis
Andrea Frankwowski, Ilsa de Jong, Paul Frissen, Martijn van der Steen, Rik Peeters, Jorren Scherpenisse en Nancy Chin-A-Fat
Leraren, onderwijsassistenten, ouders, schoolleiders, bestuurders, methodemakers, beleidsmakers, inspecteurs, politici: al deze actoren in en rond het primair onderwijs houden er eigen beelden en betekenissen op na van wat goed onderwijs is. Tegelijkertijd is het van belang dat ze tot een zekere mate van gezamenlijkheid komen. De Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) onderzocht of het systeem van primair onderwijs daartoe in staat is.

88 Leren en presteren in samenhang. Kritische- vriendgesprekken over het leren van onderwijsorganisaties
Rick Steur, namens School aan Zet
Bestuurders van scholen die deelnamen aan het programma van School aan Zet hadden de behoefte om te reflecteren op hun eigen bijdrage aan het meer lerend maken van hun organisatie. Om hieraan tegemoet te komen, organiseerde School aan Zet voor bestuurders kritische-vriendgesprekken met experts. In dit artikel schetst Rick Steur de context van deze bestuursgesprekken en gaat hij in op de meest besproken dilemma’s. Welke perspectieven en mogelijkheden voor verbetering zijn er?

98 Het onderwijs neemt de opvoedkundige taak niet serieus genoeg. Interview met Ton van Rijn
Hartger Wassink
Ton van Rijn (1948), schoolleider in hart en nieren en sinds een paar jaar met pensioen, begon zijn onderwijsloopbaan als leerkracht. Toen hij 28 jaar was, werd hij schoolleider in Delft. Na enkele omzwervingen werd hij in 2004 gevraagd om de pas opgerichte school Wittering.nl in Rosmalen te leiden. Een uitdaging waarin hij veel van zijn ideeën en ervaringen kwijt kon, én die hem een aantal fundamentele inzichten gegeven heeft. Hartger Wassink ging met hem in gesprek. Op basis van zijn persoonlijke geschiedenis, zijn levenshouding en zijn ervaringen bij de Wittering.nl schetst Ton uitgangspunten voor de toekomst van het primair onderwijs.