De Nieuwe Meso — Jrg. 3 (juni 2016) nr. 2

Magazine:
08 Scrummen in de school

Jan van Rossem, Ellen Reehorst en Koen Vos
Scrum is een nieuwe methode om complexe projecten sneller tot een beter einde te brengen. Met name in de IT-sector, maar ook in het bank- en verzekeringswezen, de communicatie- en marketingsector scrummen wereldwijd bedrijven met succes. Ellen Reehorst en Jan van Rossem ontwikkelden met Scrum@school een variant die in verschillende onderwijssectoren wordt toegepast.

15 Meer meemaken in de klas
Pieter Leenheer en Gerritjan van Luin
Het onderscheid tussen het wat en het hoe van het onderwijs, destijds geïntroduceerd door de commissie-Dijsselbloem, is inmiddels gemeengoed geworden. Recent kwam het prominent terug in het eindadvies van het Platform Onderwijs2032 (commissie-Schabel). Pieter Leenheer en Gerritjan van Luin spraken met twee natuurkunde leraren voor wie dat onderscheid helemaal niet zo voor de hand ligt.

20 Bestuur Beleid Beschouwing

22 Een eigentijdse school met een vergrijzende bemensing (deel twee)
Aart Bontekoning
Opeen volgende generaties in organisaties hebben de potentiële kracht om de cultuur bij de tijd houden en zo de overlevingskans van de organisatie te vergroten. In het vorige nummer van DNM schetste Aart Bontekoning deze essentie van het generatieperspectief op organisaties. In dit artikel verkent hij waar per generatie de evolutionaire kracht zit en wat iedere generatie kan doen om die kracht beter te benutten.

28 Hoe zit het met uw

30 Van oude bolwerken naar nieuwe netwerken
Klaas Pit en Arie Olthof
In de afgelopen twee jaargangen van DNM gaven zeven jonge schoolleiders zijn visie op een werk. Zij spraken over hun weg naar het schoolleiderschap, de hindernissen die ze daarbij tegenkwamen en over hun ambities. Ter afsluiting van deze serie portretten keken Klaas Pit en Arie Olthof met hen tijdens een rondetafelgesprek terug op de eerste jaren als schoolleider.

34 De SchoolGyroscoop als hulpmiddel
Dries Oosterhof en Gerard Grommers
Toon Hermans zei ooit in een van zijn onemanshows: ‘Dokter, als ik hier druk, heb ik daar zo’n pijn’. Hij verbeeldde daarmee de meerdimensionaliteit van verschijnselen en vraagstukken. Dat geldt niet alleen voor het menselijk lichaam, maar ook voor organisaties. Als er problemen zijn op een bepaald gebied kan de aanleiding of de oorzaak op een heel ander gebied liggen. Dries Oosterhof en Gerard Grommers ontwikkelden met de Gyroscoop een instrument waarmee die complexiteit kunt begrijpen.

41 Internationaal

43 Relaties leggen en de kunst van balanceren
Pieter Veen, Tjerk Budding en Goos Minderman
Aan de leergang Financieel leiderschap in het voortgezet onderwijs hebben inmiddels meer dan 200 bestuurders en schoolleiders deelgenomen. Een goed moment voor Pieter Veen, Tjerk Budding en Goos Minderman om op basis ervan dubbel land op te maken van de ‘financiële’ issues die in het voortgezet onderwijs spelen.

50 Boeken

Focus op:

56 Introductie, Het opleiden van leraren
Gerritjan van Luin, Pieter Leenheer, Quinta Kools en Marco Snoek

60 1 Ruimte van en voor de leraar (in opleiding)
Gerritjan van Luin
De antwoorden op de vraag wat een goede leraar is, lopen sterk uiteen. In dit openingshoofdstuk schetst Gerritjan van Luin wat we in het kader van dit focusdeel over het opleiden van leraren zien als een goede leraar. Aansluitend geeft hij een essayistische schets van wat je zou kunnen verstaan onder het handelingsvermogen van een goede leraar en hoe een goede, ondersteunende organisatie eruit zou kunnen zien.

66 2 Vraagstukken en kernopgaven bij het opleiden van leraren
Marco Snoek, Quinta Kools en Amber Walraven; Gerda Geerdink en Jeroen Onstenk
Wat is nu eigenlijk een goede leraar? Hoe overbruggen we de kloof tussen theorie en praktijk? Moet een startende leraar meteen volledig inzetbaar zijn? In het eerste deel van dit hoofdstuk gaan lerarenopleiders Marco Snoek, Quinta Kools en Amber Walraven in op deze en andere vraagstukken die in de discussie over het opleiden van leraren steevast terugkeren. Een groep lectoren heeft zich vorig jaar gebogen over de vraag hoe je aandacht voor het drievoudig perspectief van kwalificatie, socialisatie en persoonsvorming in de lerarenopleiding kunt vormgeven. Onder hen waren Gerda Geerdink en Jeroen Onstenk. Zij pleiten in het tweede deel van dit hoofdstuk voor evenredige aandacht voor de drievoudig perspectief in de opleiding van leraren.

80 3 Wie ben jij als leraar? De ontwikkeling van de professionele identiteit van de leraar
Jeannette Geldens en Ietje Pauw
Een goede leraar is een leraar die beschikt over een herkenbare persoonlijke en professionele identiteit: een leraar met persoonlijk meesterschap. Acht pabo’s onderzoeken op welke wijze studenten op de pabo begeleid kunnen worden naar persoonlijk meesterschap. Jeannette Geldens en Ietje Pauw geven hiervan in dit hoofdstuk een beeld.

86 4 Startende leraren
Marco Snoek en Anja de Bruijn; Pieter Leenheer en Gerritjan van Luin; Rita Schildwacht en Janine Mommers
De problematiek van startende leraren heeft de laatste tijd veel aandacht gekregen. Schoolbesturen investeren (vaak samen met lerarenopleidingen) in ontwikkeling van inductieprogramma’s die tot doel hebben startende leraren te begeleiden en de overgang van opleiding naar werk zo soepel mogelijk te maken. Marco Snoek en Anja de Bruijn interviewden twee beginnende leraren basisonderwijs over hun eerste ervaringen en de mate waarin ze zich daarbij begeleid voelden. Pieter Leenheer en Gerritjan van Luin spraken daarover met twee beginnende leraren in het voortgezet onderwijs. Rita Schildwacht en Seminar Mommers tenslotte beschrijven de aanpak van twee lerarenopleidingen en vijftien vo-scholen die samenwerken om de professionaliteit van beginnende leraren te vergroten, de uitval te verminderen en een snellere ingroei in het beroep te realiseren.

98 5 Professionalisering van leraren en leraren-in-opleiding
Evelien van Geffen; Uwe Krause; Tom van Eijck en Ed van den Berg
In dit hoofdstuk passeren verschillende manieren van professionalisering van leraren-in-opleiding, leraren en opleiders de revue. Evelien van Geffen beschrijft de praktijk van de professionalisering’s methode Lesson Study. Uwe Krause schetst de werking van een vakdidactisch netwerk. Tom van Eijck en Ed van den Berg tenslotte geven een voorbeeld van een professionele leergemeenschap van studenten, leerkrachten en opleiders.

106 Epiloog: de rol van de schoolleider en bestuurders
Pieter Leenheer