Bij de Les — Jrg. 4 (januari 2008) Nr. 1

5 Een nieuw jaar
REDACTIONEEL
Susanne Nieuwenbroek

5 Dromen van vandaag
Citaat
“De dromen van vandaag zijn het
materiaal van de wereld van morgen”
Peter Gabriel

6 Vmbo: te jong om te kiezen?
Jan Neuvel & Wil van Esch
De actualiteiten speelden begin dit schooljaar weer in op het aantal vroegtijdige schoolverlaters. Regelmatig vestigt de overheid hier de aandacht op en doet zij voorstellen het probleem aan te pakken. Om met een structurele oplossing te komen is het echter van groot belang dat de oorzaken vooraf duidelijk zijn en dat “de doelgroep” nader bekeken wordt. Niet elke subgroep is gevoelig voor uitval. Bij wie treedt vroegtijdig schoolverlaten op het mbo het meest vaak op en welke rol kan voorlichting hierin hebben?

10 Hooggevoeligheid: klacht of kracht?
Marianne van der Enden
“De lezing ging niet over hooggevoelige leerlingen, maar over mij”. Deze zin kreeg ik vorig jaar na afloop van de lezing, gehouden op het symposium ‘Hooggevoelige leerlingen, watjes of kanjers’, verschillende keren te horen. Voor de meeste een feest van herkenning: puzzelstukjes uit hun eigen leven vielen onverwachts op hun plek. Anderen waren geraakt en ontroerd. Volgens Elaine Aron is 15-20% van de bevolking hooggevoelig. Het gaat om mensen die sterk reageren op prikkels van buitenaf en meer tijd nodig hebben om deze te verwerken dan minder gevoelige mensen. Een groot deel van hen werkt in het onderwijs, de gezondheidszorg of de kunstsector; herkenning bij de leerkrachten op het symposium kon eigenlijk niet uitblijven…

13 Toegepast Biologie Onderzoek (hbo voltijd)
Dynamiek in opleidingenland
Ankie van Gisbergen
Praktisch onmogelijk wordt het, ook door de vele veranderingen, van alle bestaande opleidingen op de hoogte te zijn. In deze rubriek maandelijks een nieuwe of sterk gewijzigde opleiding, steeds van verschillend niveau en uit verschillende regio’s. Hopelijk zinvol om nieuwe idee‘n op te doen, bij te blijven en vooral uw leerlingen op de goede weg te krijgen in opleidingenland.


14 Vmbo-talent op de ‘Idols-stip’!
Ankie van Gisbergen
Wanneer je bij de Rabobank vestiging de Helftheuvel in ‘s-Hertogenbosch even op een afspraak wacht, kun je op de oranje bank het ledenmagazine ‘Dichterbij’ lezen. Even later blijkt dat deze naam aansluit bij de kernwaarden van de organisatie: betrokkenheid, toonaangevend en dichtbij. Diezelfde kernwaarden zijn volgens Mark van Mensvoort, manager van de afdeling Bedrijvenadvies, een belangrijke reden dit schooljaar voor de tweede keer deel te nemen aan het project minionderneming. “Als bank, maar ook als persoon, voel ik me betrokken bij de ontwikkeling van mensen. Je moet het beste uit jezelf halen, is mij altijd geleerd. Door onze hulp geven we jongeren de kans hun ondernemerschap te tonen en inderdaad meer uit zichzelf te halen.”

17 Op avontuur
COLUMN
Laurien Ruigrok

18 De krant verbindt
Fifi Schwarz
Leerlingen vragen zich regelmatig af waarom ze zich bepaalde lesstof eigen moeten maken: “waar heb ik dit voor nodig”? Deze leerlingen weten vaak niet goed op welke manier zij de op school opgedane kennis kunnen toepassen in de ‘echte wereld’. Of begrijpen niet dat ontwikkelingen in de werkelijkheid buiten school juist verklaard of begrepen kunnen worden door de lesstof. De vraag die zij zichzelf stellen is begrijpelijk: zelfs al leggen schoolboekteksten duidelijk het verband uit met ontwikkelingen in de maatschappij, de onderwerpen komen zelden overeen met de actualiteit.

20 De computer (-) meester
MET NAME….
Maria Boink
Iedereen heeft er aan moeten geloven, internet is een wezenlijk deel van ons bestaan geworden. Dat heeft ook in onderwijsland tot vele veranderingen geleid. De een loopt erbij te zuchten, voor de ander is het de ultieme uitdaging. We spreken met Sipke Kloosterman ‘meester Sipke’ die van internetwerk zelfs zijn broodwinning heeft gemaakt.

22 Boodschap in een fles
Gerrit Witteveen & Nolleke van der Spek
“Ik stuur een S.O.S. de wereld in. Ik hoop dat iemand mijn boodschap in een fles ontvangt . Er gaat een jaar voorbij. Maar vanmorgen kan ik mijn ogen niet geloven. Honderd biljoen flessen zijn aangespoeld op het strand! Het lijkt erop dat ik niet alleen ben.” We draaien het bekende nummer ‘Message in a bottle’ van The Police, terwijl de deelnemers onze workshopruimte betreden. Op de tafels en aan de muren zien ze cartoons en foto’s van schipbreukelingen, op de grond lege plastic flessen met felgekleurde boodschappen erin… In dit artikel presenteren we de resultaten van een merkwaardige, maar inspirerende workshop.

25 “Probleemklas? Welnee… het zijn allemaal engeltjes…”
CARTOON
Leen Baars

26 Help, er zit een engeltje in mijn klas…
Ivo Mijland & Wim van Mulligen
Na de les vraagt ze of ze je bord mag uitvegen. Als je op de gang per ongeluk tegen haar opbotst, zegt ze bijna volwassen ‘pardon, meneer’. In de les zorgt ze voor het klassenboek, iemand moet dat doen, toch? Ze levert altijd als eerste haar werkstukken in en stelt een intelligente vraag als de docent er zichtbaar om vraagt. En ook thuis is het een lieverdje. Ze doet boodschappen, kookt regelmatig en ruimt de rommel van haar broers en zussen op. “Doe mij maar dertig van zulke engeltjes,” hoor je tijdens de rapportvergaderingen zeggen. Toch zit het de mentor niet lekker. Want ondanks haar voorbeeldige gedrag, heeft hij het gevoel dat er iets niet okay is. Regelmatig spookt door zijn hoofd: “Help, er zit een engeltje in mijn klas…”

28 Parentificatie in theorie
Ivo Mijland & Wim van Mulligen
In het voorgaande artikel las u over ‘Engeltjes in de klas’. Niet alleen bij engeltjes kan er sprake zijn van destructieve parentificatie. Daarom aansluitend een uitleg bij andere veel voorkomende vormen.

30 Geprofileerde afsluiting
Jelke van der Velde & Jouke Kramer
De kaartenbakken van het CWI en de Sociale Dienst zijn gevuld met duizenden werkzoekende jongeren tussen de 17 en 27 jaar. Zij gaan niet naar school, volgen geen opleiding en hebben geen werk. Ze zijn vaak niet in het bezit van een startkwalificatie (mbo-diploma niveau 2). Veel van deze jongeren zijn door persoonlijke problemen van allerlei aard op een zijspoor terechtgekomen. Ze missen de vaardigheden en het vertrouwen om weer aan de slag te kunnen. Overal in het land zijn trajecten opgezet om deze grote groep jongeren weer naar de arbeidsmarkt toe te leiden.

30 – 37 KORT NIEUWS
– Handboek herstelrecht in het onderwijs
– Praten in plaats van communiceren in het vmbo
– Les in ondernemerschap
– Ontevredenheid stagebegeleiding
– Technasium in trek
– Leerlingen tevreden met hun school
– Nutteloze uren behoren tot het verleden
– Nederlands een van de nuttigste schoolvakken
– Studeren met handicap geen makkie
– Infratechniek Pilot van start
– De ICT-academie
– Betere doorstroom nodig
– ‘Tweede fase’ funest voor bevlogen docent
– Allochtoon op mbo mist de boot
– Digit@@ltjes

32 Aan het werk in de energie / Studiedag bij bedrijfsschool Essent Netwerk
Eric Munk
Een actieve dag voor docenten en decanen. Niet voor de klas, maar op de werkvloer. Dat was de NVS/NVL studiedag die het O&O fonds ENb en Essent Netwerk op 22 november hielden. Geen eindeloze presentaties en saaie gesprekken, maar kennismaken met de energiesector zelf. Meekijken over de schouders van opleiders, jonge monteurs en cursisten van het Essent Netwerk opleidingscentrum in Den Bosch. Die vertelden ondertussen over hun ervaringen in de energiesector.

34 LOOT-leerlingen hebben meer discipline / Topsport en studie: een sterke combinatie
Martin de Bresser
Presteren op school, sommige leerlingen kunnen de druk niet aan: examenstress, proefwerken en veel verschillende vakken om te volgen. Hoe reageren LOOT-leerlingen op deze prestatiedruk? Doen ze hun voordeel met de vaardigheden die ze op hebben gedaan tijdens het beoefenen van sport op hoog niveau? En wat is er nodig om deze leerlingen goed te begeleiden? De combinatie topsport en studie. Leerlingen en een LOOT-school aan het woord.

37 Site aansluitingvoho.nl weer in de lucht
Ad van Hout
De door veel scholen hoog gewaardeerde site www.aansluitingvoho.nl is weer in de lucht. Vanaf 2004 werd deze site door allerlei financi‘le en organisatorische problemen niet meer voorzien van nieuwe onderzoeksgegevens, maar dat is nu gelukkig voorbij.

38 Van havo naar hbo / Studentenmentoren helpen met kiezen
Truda Zijp
De Hogeschool van Amsterdam (HvA) is actief op het gebied van ori‘ntatie op keuzemogelijkheden binnen het hbo. Het studentenmentoren programma is ŽŽn van de projecten dat met succes jaarlijks terugkeert. In dit project begeleiden studenten havisten die in het examenjaar zitten en bezig zijn met het kiezen van een beroepsopleiding.

41 Annette
COLUMN
Hugo van Gendt

42 De confetti-fabriek / Diepgaande verandering in individuele begeleiding
Cathelijne Wildervanck
In de praktijk van het ADHD-centrum merken we dat kinderen en volwassenen datgene wat ze als probleem ervaren, vaak (onbewust) als een metafoor opgeslagen hebben. Neem bijvoorbeeld iemand die bij ons kwam met de klacht: “Het is zo’n kermis in mijn hoofd.” Of een jongen die zei dat zijn hoofd aanvoelde als een ontplofte confetti-fabriek. Zo zijn er ook mensen die een knoop in hun buik hebben, iets voelen drukken op hun schouders of er geen gat meer in zien. Voor meer info: www.adhd-zh.nl.

46 Sprint Up: jonge wetenschappers voor de klas
Ankie van Gisbergen
De docent scheikunde, bovenbouw vwo, zit in zijn lokaal in de methode te bladeren. Dit keer niet om zijn les voor te bereiden en dit keer niet alleen. Naast hem zit een promovendus van de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica (FNWI) van de Radbout Universiteit in Nijmegen. Samen bekijken ze bij welk deel van de stof en op welke wijze de aio (assistent in opleiding) de docent op de middelbare school kan ondersteunen. Een situatie die sinds november heel goed denkbaar is door een initiatief van de Nijmeegse universiteit en het Platform Bta Techniek. Sinds april 2007 is met vijfentwintig middelbare scholen gewerkt aan het opzetten van het project Sprint Up. Dit schooljaar gaan promovendi voor het eerst aan de slag op het middelbaar onderwijs: hoe kan hun expertise gebruikt worden bij de exacte vakken?

50 Uitvallers begeleiden naar een nieuw perspectief: een kijkje in de SZW-keuken van de gemeente Den Haag
Joop van den Enden
Veel mensen die zich melden aan de balie van de Sociale Dienst en CWI hebben hun opleiding niet afgemaakt. Die ex-leerlingen brengen in het dagelijkse leven een berg aan zorgen met zich mee die om aandacht vragen.

53 Energie voor mentor en klas!
ENERGIZER
Ivo Mijland
Energizers zijn korte oefeningen of opdrachtjes die je met een groep doet om op te warmen, om elkaar beter te leren kennen, veiligheid te vergroten en het energieniveau te verhogen. Deze keer een energizer over ‘goede voornemens’. Tijdens deze mentorles gaan we kijken naar het fenomeen ‘goede voornemens’… En vooral naar een manier om voornemens te vertalen naar daadkracht.

54 Kiezen & kunnen: dubbelvla op het Arentheem College
Jan Hoekzema
Op mijn school in Arnhem doen we aan “havisten competent naar het hbo.” Een programma waarover ik heb verteld op het jaarcongres van de sectie havo/vwo in oktober. Graag wil ik ook andere decanen en ge•nteresseerden de kans geven meer te lezen over onze opzet en reacties van leerlingen. Dit artikel informeert u over dit aansluitingsproject van havo naar hbo. Kiest u zelf: Lees eerst het deel over de achtergronden, “Chocola” getiteld of lees eerst het deel met ervaringen van de werkvloer, “Vanille” genaamd.