Bij de Les — Jrg. 4 (februari 2008) Nr. 2

5 Inspiratie
REDACTIONEEL
Susanne Nieuwenbroek

5 In de handen van de zee
Citaat
“In de handen van de zee
heb ik vergeten
alles wat ik van de wereld
niet vergeten kon”
Paul Snoek

6 CWI wil schooluitval stoppen
Jeroen van den Nieuwenhuizen
De meeste jongeren vinden probleemloos hun weg richting de arbeidsmarkt. Toch verlaten nog te veel jongeren hun opleiding zonder een diploma, waardoor zij nauwelijks een fatsoenlijk toekomstperspectief hebben. Daarom gaat CWI deze schooluitval preventief aanpakken. Doel: jongeren betere keuzes laten maken.

8 Pesten als familietrek? “Zo doen we dat bij ons…”
Ivo Mijland en Wim van Mulligen
Iedereen heeft wel een jeugdherinnering aan pesten. Als pester, gepeste of toeschouwer, het kan haast niet dat je in je geschiedenis geen verhaal tegenkomt dat je als ‘pesten’ kunt bestempelen. Toch valt het niet mee om een juiste begripsomschrijving van pesten te geven. Want wat voor de een pesten heet, is voor de ander een leuke plagerij. En wat zegt pestgedrag over de pester en de gepeste?

13 Milieu en Ruimte (mbo niveau 4 BOL)
Dynamiek in opleidingenland
Ankie van Gisbergen

Praktisch onmogelijk wordt het, ook door de vele veranderingen, van alle bestaande opleidingen op de hoogte te zijn. In deze rubriek maandelijks een nieuwe of sterk gewijzigde opleiding, steeds van verschillend niveau en uit verschillende regio’s. Hopelijk zinvol om nieuwe idee‘n op te doen, bij te blijven en vooral uw leerlingen op de goede weg te krijgen in opleidingenland.

14 Krachtige werkvormen voor LOB
Rupert Spijkerman
Docenten, mentoren en decanen zijn verstandige mensen en als zij spreken met leerlingen over hun toekomst, dan doen zij vooral een appel op het verstand van die leerlingen. Het probleem is dat de toekomst niet strikt te beredeneren valt. De toekomst moet uitgevonden worden. De logica van de verbeelding en het gevoel zijn hierbij net zo belangrijk als de logica van het verstand. In deze bijdrage wil ik stilstaan bij vormen van werken die aansluiten bij de verbeelding en het gevoel van leerlingen.

17 Nieuwjaar
COLUMN
Laurien Ruigrok

18 Passend onderwijs / Speelveld voor bestuurders of voor leerkrachten?
Gerrit Witteveen
Leerlingen vragen zich regelmatig af waarom ze zich bepaalde lesstof eigen moeten maken:”waar heb ik dit voor nodig”? Deze leerlingen weten vaak niet goed op welke manier zij de op school opgedane kennis kunnen toepassen in de ‘echte wereld’. Of begrijpen niet dat ontwikkelingen in de werkelijkheid buiten school juist verklaard of begrepen kunnen worden door de lesstof. De vraag die zij zichzelf stellen is begrijpelijk: zelfs al leggen schoolboekteksten duidelijk het verband uit met ontwikkelingen in de maatschappij, de onderwerpen komen zelden overeen met de actualiteit.

20 Decaan als ambassadeur voor de school
MET NAME
Maria Boink
Decanen vormen de belangrijkste schakel tussen leerlingen in de school en de toekomst van die leerlingen buiten de school. Met het daarvoor opgebouwde netwerk verschaffen zij de jongeren de nodige informatie. Rien de Bruin is decaan geweest aan het Insula College te Dordrecht en heeft zijn netwerk gebruikt om als afscheid een zeer inspirerend congres te organiseren.

22 Professionaliseren van de leerlingbegeleiding / Het digitaal leerlingvolgsysteem
Martin van Lierop
Vier jaar geleden startte ik met de opleiding zorgcošrdinator. Tijdens deze opleiding werd ik me er steeds meer van bewust dat de informatie die ik nodig had om leerlingen goed te begeleiden, meestal wel op school aanwezig, maar niet of moeilijk te bereiken was. De gegevens lagen verspreid door de school: op de administratie, voor een deel in een kast ergens in een lokaal, een gedeelte bij de teamleider en dan lag er nog iets bij de zorgcošrdinator. Al met al was het een hels karwei om voor een leerlingbespreking alle gegevens bij elkaar te krijgen. Dat was niet bepaald effectief. Verder bleek dat wat ik als
een vanzelfsprekendheid zag, informatie verzamelen om een compleet beeld te krijgen van de leerling, bij de meeste collega’s totaal geen prioriteit had.

25 Handje schudden
COLUMN
Marcel Groeneweg

26 Studiekeuze, hoe kies je beter?
Ellen van Hattem
Ruim de helft van de eerstejaars studenten krijgt vroeg of laat spijt van hun studiekeuze. Een groot deel stapt tijdens het tweede jaar over naar een andere studie. Een ander deel haakt later af. Of ze krijgen spijt na het afstuderen. Scholieren en studenten krijgen veel informatie over de volgende stap in hun studieloopbaan: van decanen en studieadviseurs, tijdens open dagen, snuffelmiddagen, proefcolleges, folders, studiegidsen en via allerlei websites. Een meer doordachte en beter voorbereide studiekeuze kan tot minder uitval leiden. Maar: hoe gebruikt een scholier al die informatie en hoe komt zo’n studiekeuze tot stand?

28 Sociale cohesie versterken: een taak van het onderwijs?
Ankie van Gisbergen
“Het beroepsonderwijs is het motorblok van het onderwijs.” Staatssecretaris Ahmed Aboutaleb trapt zijn lezing op de beroepskolommanifestatie af met woorden die duidelijk maken waarom hij juist vanuit het mini sterie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor en met het onderwijs wil spreken. “Veel scholen hebben steeds meer een opvoedkundige in plaats van onderwijskundige taak. Zeker in probleemwijken wordt een groot beroep gedaan op scholen om de omgeving erbij te betrekken.” Aboutaleb vraagt zich af in hoeverre de overheid scholen en wijken hierbij kan en moet helpen.

30 In memoriam: Jacques de Waal
Rob Stufkens
Op 30 december 2007 is Jacques de Waal overleden. Hij was al enige tijd ziek. Jacques de Waal is de afgelopen 15 jaar zeer actief geweest binnen de NVS-NVL. Hij was al die jaren lid van de sectie Bve en maakte deel uit van de redactie van Dekanoloog en in de beginperiode ook van Bij de Les.

30 – 37
KORT NIEUWS
– Samen voor Beter Onderwijs
– Gratis boekje ‘Kies je studie’
– Vmbo’er moet ‘vieze klauwen’ krijgen
– Techniek van flets imago ontdoen
– Verkeerde studiekeuzes
– Vmbo’er naar zomerschool
– Schooluitval met 40 procent verlagen
– Maatschappelijke stages nu ook Europees
– Meer leerlingen kiezen exact
– Praten in plaats van communiceren
– Onderwijsradio van start
– Mbo-leerlingen ICT massaal naar hogeschool
– Themamiddag leerlingbegeleiding
– Werkleerplicht voor jongeren tot 27 jaar
– Onderwijsmarketing, een vak apart
– Digit@@ltjes

32 Lobby voor LOB
Theo Hut
Wie ben ik en wat vind ik leuk om te doen? Dat zijn de eerste vragen die leerlingen in de onderbouw van het vmbo zich al zouden moeten stellen. In het derde jaar kunnen ze hun idee‘n uitbouwen en in het vierde jaar de juiste opleiding erbij kiezen. Dat kunnen de leerlingen natuurlijk niet alleen. Ze hebben hulp nodig van decanen, coaches en docenten om hun ontdekkingstocht in goede banen te leiden. Als dit structureel gebeurt, komen veel meer leerlingen terecht op een opleiding en in een werksituatie die bij hen past. Een goede loopbaanori‘ntatie en begeleiding (LOB) moet dan ook een integraal onderdeel worden van de pedagogiek en didactiek van de school, vindt Theo Hut namens de Adviesgroep vmbo. Om scholen bij de visievorming te ondersteunen is een film ontwikkeld met de titel “Lobby voor LOB”, die bij dit magazine is gevoegd.

35 Het nieuwe keuzevak Wiskunde D
Theo van den Boogaart
Met de invoering van de nieuwe Tweede Fase in 2007 zijn de wiskundevakken A1(2) en B1(2) verdwenen. Daarvoor zijn Wiskunde A, B en C in de plaats gekomen. Met uitzondering van het CM-profiel op het havo is voor iedere leerling een van deze vakken verplicht. Voor de verbreding en verdieping in de btarichting is daarnaast het vak Wiskunde D ge•ntroduceerd. Zonder al te diep op de inhoud in te gaan geeft dit artikel een beeld van dit vak. Wat is de relevantie voor de vervolgopleidingen en waarom zou een leerling Wiskunde D moeten kiezen?

38 Passie voor muziek
Truda Zijp
Muziek studeren aan een conservatorium is alleen weggelegd voor mensen die beslist meer dan gemiddeld muzikaal zijn. Hoe begeleid je deze studenten? Waar heb je dan mee te maken? Hoe bereid je deze jongeren voor op hun toekomstige beroepspraktijk. Twee medewerkers van het Conservatorium van Amsterdam vertellen hierover.

41 Werken in een mannenwereld
Truda Zijp
Er zijn nog altijd weinig meisjes die voor een btarichting kiezen. Nog minder kiezen voor een technisch beroep. Marie Louise FurnŽe deed dat wel. Nu werkt ze als docent en loopbaancoach bij de techniekafdeling van een mbo. Hoe is het om in een mannenwereld te werken? Waarom koos zij exact? In een interview vertelt Marie Louise hoe het zo gekomen is en waarom ze het begeleiden van leerlingen zo leuk vindt. Een voorbeeld van de loopbaan van een vrouw voor wie het heel vanzelfsprekend was om zich te ontwikkelen tot docent bouw.

44 Room to Read
Elsbeth Wissink
Soms is het voor een leerling niet gemakkelijk om onderwijs te volgen. Neem nou Aisha. Een leerling die ik afgelopen schooljaar heb mogen ontmoeten. Het gesprek met haar staat me nog helder op het netvlies. Zou ze de opleiding halen? Zal ze haar felbegeerde startkwalificatie niveau 2 halen? Ik weet het niet, er zijn zoveel invloeden in Aisha’s leven die verder kijken dan een week niet mogelijk maken…

48 Geen tijd voor een congres? / Luister naar sprekers op onderwijsradio.nl
Ankie van Gisbergen
“Ondanks de files gaan we toch beginnen met deze belangrijke dag voor de beroepskolom,” was 20 november 2007 de openingszin van Doekle Terpstra, voorzitter van de HBO-raad. Half tien geweest, maar nog lang niet alle deelnemers aan de Beroepskolommanifestatie zijn gearriveerd in het World Forum Convention Center (WFCC) in Den Haag.
Zie ook www.onderwijsradio.nl.

50 Hoe motiveer ik mijn leerlingen om te leren? (slot)
Maya Bakker
Op zoek naar de sterkere prikkel die leerlingen kan motiveren deel te nemen aan het leerproces. Dat is het uitgangspunt voor het schrijven van dit laatste artikel in een serie van drie artikelen waarin getracht wordt de recente inzichten op het gebied van het hersenonderzoek, verhaald door prof. Jelle Jolles c.s., te vertalen naar de concrete onderwijspraktijk van coachen en begeleiden.

53 Kinderen die pesten…
Energizer
Ivo Mijland
Energizers zijn korte oefeningen of opdrachtjes die je met een groep doet om op te warmen, om elkaar beter te leren kennen, veiligheid te vergroten en het energieniveau te verhogen. Deze keer een energizer over pesten. Het is een les waarmee pesten bespreekbaar wordt door met de hele klas te ervaren wat het is en met de klas te praten over de aanpak van pesten.

54 Leerlingen aan het woord: keuzeproblemen
Leerlingen aan het woord
Truda Zijp, Ankie van Gisbergen & Chiel Voerman
Op allerlei momenten in de schoolloopbaan moeten de leerlingen keuzes maken. Maar kiezen is niet altijd makkelijk. Tegen welke problemen of struikelblokken lopen de leerlingen daarbij aan? De redactie vroeg drie leerlingen daarover te vertellen.

57 “Ik ben blij dat mijn moeder nog kiest wat ik op brood krijg…”
CARTOON
Henk Kooy

58 Communiceren is een keuze
COLUMN
Chiel Voerman

59 Uit de media
– ‘Succes op school’
– ‘Student voor de klas is een na•ef plan’
– Pabo’s jagen op meer mannen
– ‘Afkoelingsperiode’ lastige leerling helpt

60 Om naar uit te zien
Conferenties, cursussen & studiedagen
– ‘De loopbaan centraal’ Jaarcongres vmbo-decanen
– Dag voor de professionele begeleider (27 maart 2008)
– Skills Masters en Arbeidsmarkt
– Windesheim organiseert derde Onderwijslezing
– Leraar 2008
– Trainingen Ortho Consult
– Training Expertisecentrum Omgaan met Verlies
– Cursus beginnende decaan (3 april en 22 mei 2008)
– Training expertisecentrum omgaan met verlies
– Loopbaan tussen oud en nieuw leren
– Middagsymposium
– Mentortraining op locatie