Bij de Les — Jrg. 3 (januari 2007) Nr. 1

5 Verlangen
REDACTIONEEL
Susanne Nieuwenbroek

5 “De weg naar verlangen is lang, als in een stroom neemt hij je mee, wij mensen hebben er geen invloed op, en dromen met het water mee.”
CITAAT

6 Ja-maar / De Ja-maar-vrije school
Berthold Gunster
Er wordt veel gezeurd over het onderwijs. Dat zou je kunnen benoemen als de ja-maar-manier van kijken: je ziet vooral wat er niet goed gaat. Er is ook een andere manier van kijken, de ja-en-manier. Daarbij ligt het accent op de dingen die wŽl goed gaan. Er gebeuren ook veel mooie dingen in het onderwijs. Over dit verschil tussen de ja-maar en de ja-en-manier van kijken, wordt op 12 maart 2007 een themacongres gehouden in de Jaarbeurs in Utrecht. Die dag wordt ook het boek ‘Ja maar, ik ben wel leraar’ gepresenteerd, geschreven door Berthold Gunster (grondlegger van de Ja-maar filosofie) en Herberd Prinsen (trainer en adviseur binnen het onderwijs). Aan de hand van zeven principes beschrijven zij de kenmerken van de ja-maar-vrije school. In dit artikel een korte voorbeschouwing.

11 Geef je wens cadeau
Chris Ihlen
Om aandacht te geven aan een bijzonder moment bedenken mensen rituelen. Docente Chris Ihlen beschrijft in dit nummer van Bij de Les een krachtige oefening om een overgang te markeren, als een pas op de plaats.

12 Burgemeester Harmsma School op weg naar ontschotte bovenbouw V(MB)O

OPINIE
Michiel Brouwer


14 TOV: op weg naar herstel van vertrouwen
Frans Jordaan
Verscholen tussen de flats van de Utrechtse wijk Overvecht ligt het gebouw van de Tijdelijke Opvang Voortijdige schoolverlaters, beter bekend als TOV. Ooit is TOV begonnen als spijbelopvangproject. Nu is het een basisvoorziening voor de opvang van leerlingen die hun schoolloopbaan ernstig bedreigd zien. Blijkbaar doet het ertoe dat TOV bestaat.

21 Schoolverlaters

CARTOON

Henk Kooy

22 Cursussen NVS-NVL zijn goede producten
MET NAME
Maria Boink
In gesprek met Joke Slagter. Zij maakt deel uit van de werkgroep professionalisering NVS-NVL en is medeontwerpster van de cursus MOL (mentorenscholing op locatie). Ook is ze als decaan werkzaam aan de vmbo-afdeling van het Mollerlyceum te Bergen op Zoom.

25 Onderwijsondersteunend personeel en ouders: een onderschatte relatie!
Ard Nieuwenbroek
Hoe is het toch mogelijk, dat in zoveel scholen de betekenis van de contacten tussen het OOP en ouders zo massaal over het hoofd wordt gezien? Zowel in boeken als trainingen gaat het, sinds een klein aantal jaren, slechts over de communicatie tussen ouders en docenten/mentoren. Alsof het OOP niet bestaat! Alsof numeriek gezien niet juist de meeste dagelijkse contacten, en met voorrang, plaatsvinden tussen het OOP en ouders.

30 Vakoverstijgende lessen met het thema ‘Wie ben ik?’
Jaantje Thiadens
Vorig jaar stond in Bij de Les een artikel over een vakoverstijgend taalproject, ‘Het huis van mijn grootmoeder’. Het project draait in de praktijk op het Fons Vitae lyceum in Amsterdam, en past prima binnen het thema ‘Wie ben ik’.

32 Nieuwe sites COLO / “Kenniscentra leveren voortaan ook regionale arbeidsmarktinformatie”
Miranda van Elswijk
Leerlingen kiezen vaak te intu•tief voor een beroepsopleiding. Up-to-date informatie over de (regionale) arbeidsmarkt kan ertoe bijdragen dat leerlingen bewuster kiezen en kan decanen en loopbaanbegeleiders helpen hun leerlingen op het juiste spoor te zetten.

34 Decaan en mentor: twee handen op ŽŽn buik?
Truda Zijp
De decaan en de mentor werken in het belang van de leerling steeds meer samen. Hoe gaat die samenwerking in de praktijk? Waar lopen zij tegenaan? Hoe zien zij hun rol? Een interview met Trees de Moel (decaan), Teun Ostendorf (mentor van havo 3 en docent economie) en vier willekeurig gekozen leerlingen.

38 Jong talent in het het vmbo (4) : de brede ori‘nterende opleiding grafimedia
Henk van de Velden
De grafische lycea in Nederland verzorgden oorspronkelijk opleidingen voor het werken in een drukkerij. In de loop der jaren is het ontwerpen steeds belangrijker geworden en is het aspect van audiovisuele media breder ingevuld tot wat nu grafimedia heet. In dit artikel krijgt u inzicht in deze opleiding, mede door een interview met Ria Visser, directeur van het vmbo op het Grafisch Lyceum Rotterdam.

42 Naar een veilig en respectvol schoolklimaat
Daphne Hijzen
Elkaar uitschelden, beledigen, bedreigen, niet luisteren, weglopen, onafgebroken door de les kletsen, afspraken niet nakomen, pesten, discrimineren, buitensluiten, schreeuwen, andermans spullen kapot maken, spijbelen, vechten: dit is slechts een greep uit het brede scala aan respectloos gedrag dat volgens ge•nterviewde docenten op het vmbo en het mbo veelvuldig voorkomt in hun klassen. ‘Respect!?’, ‘Hoe blijf ik mezelf de baas?’ en ‘Grenzen stellen/gewenst gedrag stimuleren’ vormen een samenhangend aanbod om het schoolklimaat en de veiligheid op school te verbeteren en (v)mbo-leerlingen te leren op een meer respectvolle manier met elkaar om te gaan.

46 Elk kind wil gezien worden
Det van Gils
“Blijf stil zitten, en draai je niet steeds om.” “Als je deze stof nou nog niet beheerst, waar heb ik dan het hele jaar uitleg voor gegeven?” “Kun je nou even je mond houden, je zit al de hele les te kletsen met je buurvrouw”. Zijn dit bekende teksten, die u zichzelf ook wel eens hoort zeggen? Niet zo vreemd, want als je in de Nederlandse scholen rondkijkt krijg je de indruk dat veel docenten de opvatting huldigen dat je leerlingen het best stimuleert en motiveert tot leren, door hen zo vaak mogelijk te wijzen op dat wat ze niet kunnen en niet goed doen. Vraag je docenten echter rechtstreeks naar hoe ze leerlingen motiveren, krijg je vaak als antwoord dat verboden absoluut niet helpend zijn. Ook realiseren docenten zich niet dat ze soms een andere boodschap uitstralen dan de boodschap die ze willen uitdragen.

50 De (beginnende) decaan in beeld!
Gerjo Muilwijk-Drent
Het onderwijs is steeds in beweging. Steeds meer staat de leerling en zijn individuele behoeftes centraal. Dat vraagt om aanpassingen; van docenten, mentoren, leerlingbegeleiders, maar ook van decanen. De decaan moet steeds meer kennis en vaardigheden bezitten om een leerling te helpen in zijn keuzeproces. In Bij de Les van deze maand een interview met een startende decaan, over haar rol als decaan op het Maerlant College. Over twee maanden leest u in Bij de Les opnieuw de antwoorden op deze vragen, maar dan zal een ervaren decaan zich in de vragen verdiepen.

52 Hebben ze bij jullie thuis goede koffie?
Ivo Mijland
Ivo Mijland is freelance journalist en werkt deeltijd als docent/mentor/faalangsttrainer op het Heerbeeck College in Best. In dit artikel beschrijft hij aan de hand van een casus dat een kijkje in het huis van je mentorleerlingen leerzaam is.

55 Spelletjes
Energizer
Jaantje Thiadens
Energizers zijn korte oefeningen of opdrachtjes die je met een groep doet om op te warmen, om elkaar beter te leren kennen, veiligheid te vergroten en het energieniveau te verhogen. Deze keer spelletjes die je op elk lesuur van de dag kunt doen met je klas.

57 Oud en …..
COLUMN
Mieke Noomen

59 Uit de media
– De vele gezichten van Bureau Jeugdzorg
– Leraren in spe moeten zich specialiseren
– Onderwijs wiskunde en Nederlands ondermaats
– Zeker van baan met btastudie
– ‘Te weinig lessen’ roc-scholier klaagt over onderwijs

60
Om naar uit te zien
Conferenties, cursussen & studiedagen
– Overbrug de culturele kloof
– Mentor van het Jaar
– Herhalingswerkconferentie Digitaal pesten op donderdag 1 februari 2007
– Studiedag Inclusief Onderwijs op 5 februari 2007
– Cursussen NVS-NVL voor mentoren en decanen
– Kom in het leerbedrijf editie 2007
– Trainingen Ortho Consult
– ‘Ja, maar ik ben wel leraar…’
– Trainingen CPS
– ‘Leren in Relaties’, het tweejaarlijks Paascongres
– Cursussen en trainingen KPC
– ‘Studeren met een diagnose uit het autistisch spectrum’